IV SA/Wr 440/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania i doręczenia uwierzytelnionych odpisów dokumentów oddala skargę. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia J. K. na - wydane z upoważnienia Prezydenta W. - postanowienie Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] r. (Nr [...]), odmawiające wydania i doręczenia stronie uwierzytelnionych odpisów dokumentów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 i art. 74 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podniesiono, że wnioskiem z dnia 14 lutego 2009 r. J. K. zwrócił się do Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o wydanie i doręczenie odpisów następujących dokumentów urzędowych: 1. protokołu aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego wraz z oceną sytuacji i wnioskami pracownika socjalnego z dnia 2 października 2007 r., 2. oświadczenia z dnia 2 października 2007 r., złożonego na żądanie pracownika socjalnego, sporządzonych w postępowaniu administracyjnym z podania z dnia 3 września 2007 r. o udzielenie zasiłków celowych. Ponadto wniósł o wyjaśnienie, dlaczego oryginały tych dokumentów nie zostały włączone do akt sprawy, które za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu (sygn. akt IV SA/Wr 362/08). Pismem z dnia 6 marca 2009 r. ([...]), organ pierwszej instancji wezwał Wnioskodawcę do sprecyzowania istnienia ważnego interesu prawnego w uzyskaniu uwierzytelnionych dokumentów wymienionych we wniosku, pod rygorem wydania postanowienia o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów. W odpowiedzi - pismem z dnia 23 marca 2009 r. – J. K. stwierdził, że uwierzytelnione odpisy dokumentów urzędowych załączy jako dowody do pozwu o naruszeniu jego dóbr osobistych, który wniesie do sądu powszechnego. Sąd ten dokona oceny, czy w postępowaniu administracyjnym zostały naruszone dobra osobiste Wnioskodawcy. Postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji odmówił wydania i doręczenia stronie uwierzytelnionych odpisów dokumentów wymienionych we wniosku w trybie art. 73 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia podniesiono, że postępowanie, którego składnikami materiału dowodowego były wskazane dokumenty, zostało zakończone. W jego toku, J. K. miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy, sporządzania z nich notatek oraz odpisów, a także możliwość żądania wydania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów (zarówno w toku postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze). Organ pierwszej instancji zauważył, że wniosek z dnia 14 lutego 2009 r. dotyczy dokumentów, które w związku z zakończeniem postępowania administracyjnego, stały się dokumentami archiwalnymi. Organ uznał, że żądanie wglądu w akta nie może opierać się na prawie procesowym takim jak art. 73 § 1 k.p.a., ponieważ prawo to dotyczy wyłącznie toczącego się postępowania, a więc okresu od wszczęcia postępowania do momentu wydania decyzji. J. K. złożył zażalenie na wskazane postanowienie. Zarzucił naruszenie art. 73 § 2 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię. W uzasadnieniu stwierdził, że wskazanie, w jakim postępowaniu wykorzysta żądane, uwierzytelnione odpisy dokumentów, stanowi wykazanie ważnego interesu, o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.a. Uznał też, że powołany przez organ pierwszej instancji przepis art. 250 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem J. K., nie może on wnieść pozwu do sądu powszechnego nie mając pewności, czy przedmiotowe dokumenty nadal znajdują się w posiadaniu organu pierwszej instancji. W zakończeniu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stwierdziło, że zgodnie z art. 73 k.p.a., w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów (§ 1). Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§2). Z powyższego przepisu wynika, że stronie przysługuje prawo przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich notatek i odpisów, natomiast jedynie w przypadku, gdy wykaże swój ważny interes, może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Organ pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że J. K. nie wykazał ważnego interesu, który uzasadniałby wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Zdaniem Kolegium o tym, czy w danej sprawie występuje ważny interes strony, decydują okoliczności konkretnej sprawy i indywidualna sytuacja strony. Oceniając sprawę J. K. i jego argumentację zawartą we wniosku z dnia 14 lutego 2009 r., w piśmie z dnia 23 marca 2009 r. oraz w zażaleniu, Kolegium stwierdziło, że zamiar - załączenia uwierzytelnionych odpisów dokumentów jako dowodów do pozwu o naruszenie dóbr osobistych, który J. K. zamierza wnieść do sądu powszechnego, nie przekonuje organu, iż jest to ważny interes strony. Kolejny z zarzutów J. K., odnoszący się do zaskarżonego postanowienia, dotyczy tego, że powołany przez organ pierwszej instancji przepis art. 250 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym. Kolegium wyjaśniło, że intencją organu pierwszej instancji było wskazanie Wnoszącemu zażalenie, iż istnieje - na mocy art. 250 § 1 k.p.c. - uprawnienie sądu powszechnego do wystąpienia do organu administracji o doręczenie określonych odpisów dokumentów. Oczywistym jest bowiem, że przepisy postępowania cywilnego nie są stosowane w postępowaniu administracyjnym. Tym samym nie ma obawy, iż jeśli J. K. nie dołączy do pozwu wnioskowanych odpisów uwierzytelnionych dokumentów, nie będzie potem możliwości poddania ich ocenie sądu orzekającego w ewentualnej sprawie o naruszenie dóbr osobistych. Zdaniem Kolegium trudno podzielić przekonanie J. K., iż nie może on wnieść pozwu do sądu powszechnego nie mając pewności, czy przedmiotowe dokumenty nadal znajdują się w posiadaniu organu pierwszej instancji. Na powyższe postanowienie J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji. Zarzucił Kolegium naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niezapełnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, co stanowi podstawę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 145 § 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 73 § 2, przez błędną jego wykładnię oraz art. 78 przez nieuwzględnienie dowodów wskazanych przez skarżącego. Skarżący podkreślił, zamiar wniesienia do sądu powszechnego pozwu z powodu naruszenia w postępowaniu administracyjnym jego dóbr osobistych i wynikający z art. 126 § 1 pkt 3 k.p.c. w związku z art. 250 § 1 k.p.c. wymóg załączenia do pozwu uwierzytelnionych dokumentów, stanowiących dowody na poparcie przytoczonych okoliczności, które powinny być w posiadaniu organu pierwszej instancji. Powyższe należy uznać za ważny interes strony o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.a. Skarżący uważa, że art. 78 § 1 kpa obliguje organ administracji publicznej do uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skarżący podniósł, że bez własnej winy nie uczestniczył w postępowaniu odwoławczym. O zakończeniu postępowania odwoławczego i wydaniu zaskarżonego postanowienia, datowanego na dzień 22 maja 2009 r. dowiedział się dopiero w dniu 17 sierpnia 2009 r., to jest w dacie doręczenia rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, i samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do i istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji lub postanowienia, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie jest i zgodne z prawem. Konkretyzacją zasad kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym oraz czynnego udziału stron w tym postępowaniu, a wyrażonych w art. 7 i 10 k.p.a., jest przepis art. 73 § 1 k.p.a., który zobowiązuje organ administracji publicznej do umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest jednolity pogląd, że strona, żądając doręczenia uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, ma obowiązek wykazać w tym swój ważny interes, a organ - rozpatrując takie żądanie - dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony i w innej sprawie zaistniał ważny interes strony (tak m.in. NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w wyroku z dnia 3 czerwca 1997 r., I SA/Łd 302/96, LEX 29358, wyrok NSA z 29.03.2001 r., II SA 2580/00, Wokanda 2002/1/26). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że art. 73 § 2 k.p.a. odnosi się jedynie do sytuacji, kiedy stronie uwierzytelniony odpis lub kserokopia dokumentu niezbędny jest i do wykorzystania w innym postępowaniu lub w celu przedłożenia go innemu organowi. Podnosi się, że np. ogólne uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony li tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu wykorzystania ich w innych nieokreślonych postępowaniach prawnych jest niewystarczające. (patrz Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1319/06, pub, LEX nr 364669). Oznacza to, że żądanie musi być skonkretyzowane w stopniu umożliwiającym organowi ocenę jego zasadności dla potrzeb rozstrzygnięcia. Tymczasem pismem z dnia 14 lutego 2009 r., powołując się na art. 73 § 2 k.p.a., J. K. wystąpił do - działającego z upoważnienia Prezydenta W. - Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o wydanie protokołu aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego wraz z oceną sytuacji i wnioskami pracownika socjalnego z dnia 2 października 2007 r. oraz swego oświadczenia z dnia 2 października 2007 r., złożonego na żądanie pracownika socjalnego -sporządzonych w postępowaniu administracyjnym z podania z dnia 3 września 2007 r. o udzielenie zasiłków celowych. W powyższym wniosku J. K. podał, że w postępowaniu administracyjnym zostały naruszone jego dobra osobiste i uwierzytelnione odpisy ww. dokumentów urzędowych załączy do pozwu, który wniesie do sądu powszechnego. Pismem z dnia 6 marca 2009 r., działający z upoważnienia Prezydenta W., Kierownik Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. - powołując się na art. 64 § 2 k.p.a. - wezwał J. K. do wykazania ważnego interesu, który uzasadniałby uzyskanie poszczególnych dokumentów urzędowych będących przedmiotem żądania. Wyjaśnił, że ,,należy wskazać do czego strona potrzebuje poszczególnych wskazanych przez siebie dokumentów, celem stwierdzenia czy potrzeby te licują z ważnym interesem strony wskazanym w art. 73 § 2 k.p.a. Pouczył, że nieuzupełnienie braku wykazania interesu spowoduje odmowę wydania". W odpowiedzi zawartej w piśmie z dnia 23 marca 2009 r., J. K., stwierdził, że uwierzytelnione odpisy dokumentów urzędowych załączy jako dowody do pozwu o naruszeniu jego dóbr osobistych, który wniesie do sądu powszechnego. Sąd ten dokona oceny, czy w postępowaniu administracyjnym zostały naruszone dobra osobiste Wnioskodawcy. W świetle powyższego należy zgodzić się z organami, że potrzeba załączenia uwierzytelnionych odpisów dokumentów jako dowodów do pozwu o naruszenie dóbr osobistych, który J. K. zamierza wnieść do sądu powszechnego, nie uzasadnia istnienia "ważnego interesu strony". Jak już wskazano w zaskarżonym postanowieniu, na mocy art. 250 § 1 k.p.c., sąd powszechny może wystąpić do organu administracji o doręczenie określonych odpisów dokumentów. Nie ma zatem obawy, iż jeśli J. K. nie dołączy do pozwu wnioskowanych odpisów uwierzytelnionych dokumentów, nie będzie możliwości poddania ich ocenie sądu orzekającego w ewentualnej sprawie o naruszenie dóbr osobistych. Odnośnie zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, a także naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie dowodów wskazanych przez skarżącego, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że podczas postępowania zażaleniowego, nie były gromadzone dodatkowe dowody i że Kolegium orzekało wyłącznie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji. W stanie faktycznym sprawy - z uwagi na specyficzny charakter wniosku J. K. (wydanie odpisów dokumentów) - nie sposób zresztą w ogóle mówić o "zgłaszanych żądaniach" i "zbieranych dowodach". W świetle powyższego, niesłuszny jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., iż Skarżący nie miał możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. "Organ II instancji nie prowadził dodatkowego postępowania dowodowego, a w sprawie nie pojawiły się żadne nowe dowody, co do których strona nie wypowiedziała się na etapie postępowania przed organem l instancji i w odwołaniu. W tym stanie rzeczy pozbawienie skarżącego możliwości ponownego wypowiedzenia się co do materiału dowodowego, na etapie postępowania odwoławczego, nie ma wpływu na wynik postępowania". (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2006 r., l OSK 246/06, LEX nr 281403). W tym miejscu należy podkreślić, że w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, J. Kaletyn nie składał żadnych nowych wniosków dowodowych. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.