II SA/Po 582/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2009r. sprawy ze skargi A. L., G. L., S. L. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [..] 2009r. Nr [..] w przedmiocie zameldowania oddala skargę /-/ E. Brychcy /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...]Wojewoda Wielkopolski, po rozpatrzeniu odwołania A. L., G. L .i S. L. od decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...]kwietnia 2009 r. Nr [...], orzekającej o zameldowaniu na pobyt stały M. W. w D. przy ul. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej: k.p.a.) i art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993), dalej: ustawa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie zameldowania M. W. na pobyt stały przy ul. [...]w D. zostało wszczęte na żądanie wymienionego. Wnioskodawca podał, że w przedmiotowym lokalu mieszka od października 2008r. wraz ze swoją babcią B. B. i wspólnie ponoszą wszelkie koszty związane z utrzymaniem tego mieszkania. W lokalu tym znajdują się wszystkie rzeczy osobiste wnioskodawcy. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jeżeli zgłoszone przy zameldowaniu dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ. W przedmiotowej sprawie wątpliwości o dokonaniu zameldowania były związane z brakiem potwierdzenia na formularzu meldunkowym faktu stałego pobytu wnioskodawcy w przedmiotowym lokalu przez właścicieli nieruchomości. Art. 29 ust. 1 ustawy stanowi zaś, iż właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jest obowiązany potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące w tym lokalu. Potwierdzenie faktu pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia. Wojewoda przypomniał, że organ I instancji ustalił, iż nieruchomość położona w D. przy ul. [...]stanowi współwłasność A., G. i S. L . S.L. oświadczył, że M. W. zajmuje lokal nieprawnie, bez zgody współwłaścicieli. B. B. mieszka w spornym lokalu i jest w nim zameldowana. Poinformował również, że w toku jest sprawa o eksmisję M. W. ze wspomnianego lokalu. M.W. nie wpuszcza współwłaścicieli do zajmowanego lokalu i nie udostępnia im kluczy. A. L. poinformowała Wójta D., że nie zgadza się na zameldowane M. W . Podała, że przebywa on obecnie w spornym lokalu bez jej zgody, w związku z czym wezwała go do bezzwłocznego opuszczenia mieszkania. Informację o zamieszkiwaniu M. W. i B. B. w lokalu nr [...] nieruchomości położonej w D. przy ul. [...] potwierdziło pismo z Komisariatu Policji w T. P. z dnia 19 lutego 2009r. S.L. poinformował Wójta, że M. W. mieszka w przedmiotowym lokalu za przyzwoleniem B. B., nie łoży jednak na jego utrzymanie, pomimo wezwań do zapłaty. Organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy zameldowanie jest czynnością wtórną wobec faktu zamieszkiwania. Najpierw należy zamieszkać w określonym lokalu, a następnie dokonać zameldowania. Zaznaczył przy tym, że podziela ustalenia wynikające z przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ I instancji. Wyjaśnił, iż istotę ewidencji ludności stanowi gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób. chodzi przy tym o to, by dane odpowiadały stanowi faktycznemu. Przepis art. 10 ust. 1 ustawy nakłada na obywatela określone obowiązki w sprawie meldunkowej. Osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 2a ustawy przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł do lokalu może być umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu. W myśl art. 29 ust. 1 ustawy właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jest obowiązany potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące w tym lokalu. Potwierdzenie faktu pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia. Wojewoda wskazał, że jeżeli przeszkody formalne (np. brak potwierdzenia przez właściciela lokalu faktu pobytu osoby zgłaszającej pobyt) uniemożliwiają dokonanie czynności meldunkowych, a więc dokonanie obowiązku wynikającego z art. 4 pkt 1 w zw. z art. 10 ust. 1 w trybie art. 9 ust. 2a, ma zastosowanie art. 47 ust. 1 ustawy, w myśl którego organ prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia meldunkowego dokonać zameldowania poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, to zgodnie z ust. 2 przepisu o zameldowaniu rozstrzyga właściwy organ w sprawach meldunkowych. Organ II instancji podkreślił, że przy orzekaniu w sprawach meldunkowych nie jest brana pod uwagę kwestia posiadania lub nie posiadania uprawnień do lokalu, a jedynie faktyczne przebywanie w danym mieszkaniu (art. 9 ust. 2b ustawy). Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. W związku z powyższym organ administracyjny rozstrzygając o zameldowaniu osoby w oparciu o art. 47 ust. 2 ustawy jest obowiązany jedynie ustalić, czy została spełniona przesłanka warunkująca podjęcie decyzji o zameldowaniu, tj. zamieszkiwanie osoby w lokalu z zamiarem stałego (czasowego) w nim pobytu. Jeżeli fakt zamieszkania zostanie potwierdzony, organ meldunkowy wydaje decyzję administracyjną o zameldowaniu na określony rodzaj pobytu. Zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie powyższa przesłanka została spełniona, bowiem fakt, iż M.W. mieszka w lokalu przy ul. L[...] w D. został bezspornie udowodniony. Przedmiotowy lokal stanowi centrum jego życia, czemu odwołujący się nie przeczą i potwierdzają w trakcie prowadzonego postępowania. Organ odwoławczy uznał dowody z informacji wnioskodawcy oraz informacji organu Policji. Przedstawione dowody wzajemnie pokrywają się i potwierdzają stan faktyczny przedmiotowej sprawy – zainteresowany mieszka w spornym lokalu. W tych warunkach argumenty przedstawione w odwołaniu nie mogły być uwzględnione, nie mają bowiem wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. A. L., G. L. i .S. L. wnieśli skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego zarzucając mu naruszenie art. 21 Konstytucji RP poprzez nieuprawnione przyjęcie, że porządkowy charakter zameldowania pozwala na zameldowanie w lokalu osoby przebywającej w nim nielegalnie, wbrew woli właściciela lokalu oraz naruszenie art. 8 kpa polegające na prowadzeniu postępowania w sposób, który podważa zaufanie obywateli do organów Państwa poprzez wadliwe przyjęcie, że uprawniać do zameldowania w lokalu może także pobyt nielegalny, a w konsekwencji, że instytucja zameldowania może sankcjonować samowolę i naruszenie prawa własności. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy D. z [...] kwietnia 2009r. oraz zwrot kosztów postępowania. Uzasadniając skargę podnieśli, iż organy I i II instancji pominęły okoliczność, iż M. W. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu bez ich zgody, jako współwłaścicieli nieruchomości. Zdaniem skarżących, to, iż ewidencja ludności ma charakter porządkowy, a zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, nie oznacza, że przesłanką do zameldowania na pobyt stały może być także pobyt nielegalny, wbrew woli osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Przeciwnie, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem (wyrok WSA w Warszawie z 24 czerwca 2004r., sygn. akt V SA 519/03). W związku z tym zameldować można osobę w lokalu, którego właściciel wyraża na to zgodę. Odmienna sytuacja jest niemożliwa i niedopuszczalna, gdyż zameldowanie pomimo tylko porządkowego charakteru musi szanować porządek prawny, a ten jednoznacznie stanowi, że nie można podejmować działań przeciw woli właściciela, byłoby to bowiem działanie naruszające prawo własności (wyrok WSA w Rzeszowie z 4 września 2007r., sygn. akt II SA/Rz 145/06). Skarżący podkreślili, że art. 9 ust. 2b ustawy zapewnia udział właściciela w postępowaniu o zameldowanie, a przez to w oczywisty sposób stanowi gwarancje poszanowania prawa własności (wyrok WSA w Warszawie z 5 października 2007r., sygn. akt IV SA/Wa 1416/07). Zaznaczyli przy tym, że powołane przez nich wyroki sądów administracyjnych są w pełni aktualne, zapadły bowiem już po wydaniu powołanego przez organ II instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (sygn. akt K 20/01). W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja wydana w przedmiocie zameldowania M. W. w lokalu mieszkalnym nr [...] znajdującym się w budynku położonym w D. przy ul. [...]. Postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte zostało z inicjatywy skarżących A. L., G.L. i S. L., współwłaścicieli budynku, w którym znajduje się sporny lokal. Okoliczność ta ma podstawowe znacznie dla wyniku niniejszego postępowania. Przystępując do rozpoznania sprawy sąd administracyjny w pierwszym rzędzie zobligowany jest zbadać legitymację skargową osób wnoszących skargę na decyzję administracyjną. W tym miejscu stwierdzić należy, iż pojęcie "strony" jest kategorią prawa materialnego, stąd stwierdzenie braku legitymacji skargowej przez sąd administracyjny powoduje oddalenie skargi w wyroku (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2000 r., sygn. akt II SA 2109/00, OSP 2001/6/86; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 11 kwietnia 2005r., sygn. akt OPS 1/04, ONSA i WSA 2005/4/62). Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W myśl art. 50 § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Oznacza to, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego - pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego – mającego swoje źródło w przepisach prawa materialnego. Druga kategoria to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2006, s. 133). Badając legitymację skargową osób, które wniosły przedmiotową skargę, należy uwzględnić, iż podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 47 ust. 2 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 999 ze zm.). W myśl pierwszego z powołanych przepisów jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Stosownie do przepisu art. 10 ust. 1 powołanej ustawy osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Dodać należy, że właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jest obowiązany potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące w tym lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia. Zważyć trzeba, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie danej osoby z miejsca pobytu ma charakter rejestrowy (ewidencyjny). Uwzględniając powyższą ocenę charakteru czynności zameldowania oraz wymeldowania w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż w sprawie załatwianej decyzją o zameldowaniu, czy też o wymeldowaniu stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a więc podmiotem mającym interes prawny, jest wyłącznie osoba, co do której toczy się postępowanie w przedmiocie zameldowania lub wymeldowania z danego lokalu. Inne osoby, a więc takie, którym przysługują prawa do przedmiotowego lokalu, nie mogą być uznawane za strony w tym postępowaniu ze względu na brak interesu prawnego (por. wyroki NSA z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1803/07, Lex nr 515981, z dnia 30 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1681/07 Lex nr 516053, wyrok NSA z 3 kwietnia 2009r., sygn. akt II OSK 485/08, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 listopada 2009r., sygn. akt II SA/Po 488/09, dostępne na stronie internetowej: http://nsa.gov.pl ). W powołanych wyrokach wskazano, iż postępowanie w sprawie zameldowania albo wymeldowania jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego jako prawa publicznego i jego jedynym celem jest, aby stan ewidencji ludności pozostawał w zgodności ze stanem faktycznym, co leży w interesie Państwa, a nie osób pozostających poza sferą organizacji organów państwowych (osób trzecich), do których należy zaliczyć właściciela (współwłaścicieli) nieruchomości (lokalu, budynku). Właściciel dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych ma bowiem drogę postępowania cywilnego, nie powinien być natomiast traktowany jako strona postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest zameldowanie. Ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu powinno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, natomiast podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wnoszący skargę nie wykazali się interesem prawnym, bowiem sprawa nie dotyczy ich zameldowania w przedmiotowym lokalu, lecz innej osoby. Mając na względzie powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić jako wniesioną przez podmioty nie mające interesu prawnego. Ustalenie, iż wnoszący skargę nie mają w sprawie interesu prawnego powoduje, że Sąd nie miał podstaw do merytorycznego odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze. /-/ E. Brychcy /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga br