II OSK 1374/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-09-15
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Wojciech Chróścielewski, Marzenna Linska-Wawrzon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie wydania pozwolenia na użytkowanie budynku, który powstał w wyniku samowoli budowlanej przed 1 stycznia 1995 r., jest wadliwa, jeśli organy administracji oparły się na przepisach ustawy z dnia 10 maja 2007 r., a nie na przepisach ustawy Prawo budowlane z 1974 r.?Ratio decidendi
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w przypadku samowoli budowlanej popełnionej przed 1 stycznia 1995 r. nie mają zastosowania przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a jedynie przepisy dotychczasowe, czyli ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W związku z tym, organ administracji prawidłowo odmówił zastosowania przepisów ustawy z dnia 10 maja 2007 r. dotyczących bezpłatnej legalizacji, a decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności nie była dotknięta rażącym naruszeniem prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej wydania pozwolenia na użytkowanie budynku rekreacyjnego, który został wybudowany w wyniku samowoli budowlanej w 1993 r. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że do legalizacji obiektu nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 10 maja 2007 r., a jedynie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy z dnia 10 maja 2007 r. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Protokolant Daniel Zdzieszyński po rozpoznaniu w dniu 15 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1622/09 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1622/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009r., działając na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Nr 98, poz. 1071, zwana dalej, jako "k.p.a."), oraz art. 3 z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (tekst jednolity: Dz. U. Nr 99 z 2007r., poz. 665 z późn. zm. zwana dalej, jako ustawa z dnia 10 maja 2007 r.) - odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poddębicach (dalej, jako PINB w Poddębicach) Nr [...] z dnia [...] lutego 2008r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2009r. A. C. domagała się stwierdzenia nieważności w/w decyzji PINB w Poddębicach z dnia [...] lutego 2008r., którą na podstawie art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007r. - odmówiono wydania pozwolenia na użytkowanie budynku rekreacyjnego zlokalizowanego w m. Popów, gm. Pęczniew na działce oznaczonej nr ewid. [...]. Wnioskodawczyni wskazała, że żądanie stwierdzenia nieważności w/w aktu administracyjnego uzasadnione jest ze względu na wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 23 stycznia 2009r. wyroku oddalającego skargę kasacyjną organu (sygn. akt II OSK 4/08) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 września 2007r. (sygn. akt II SA/Łd 587/07) uchylającego decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w Poddębicach Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. Organ wskazał, iż art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2007r. stanowi, że do obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ administracji publicznej, jeżeli budowa została zakończona po dniu 31 grudnia 1994r,. a przed dniem 11 lipca 1998r. i przed dniem 11 lipca 2003r. nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne przez właściwy organ nadzoru budowlanego, nie stosuje się do dnia 1 stycznia 2008 r. przepisów art. 48-49b ustawy, o której mowa w art. 1. Jednocześnie organ wskazał, że przepis ten miał zastosowanie tylko i wyłącznie wobec tych obiektów budowlanych, w stosunku do których organ nadzoru budowlanego prowadził postępowanie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym z 1994 r.), a nie ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U. 74, Nr 38, poz. 229 z późn. zm., dalej, jako ustawa Prawo budowlane z 1974 r.). Było to uregulowanie, które zezwalało na bezpłatną legalizację obiektów spełniających warunki określone w art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. W ocenie organu ze względu na to, iż przedmiotowy budynek powstał w 1993 r., tym samym nie spełniał on kryteriów do legalizacji przewidzianej w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2007r. Odnosząc się do przywołanych we wniosku wyroków organ wyjaśnił, iż wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2009r. sygn. akt II OSK 4/08., dotyczył postępowania toczącego się w oparciu o przepisy ustawy z 1974r. Prawo budowlane, a konkretnie art. 37 ust. 1. Organ wskazał, iż z uwagi na powyższy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest zobligowany do ponownego rozpoznania sprawy i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia uwzględniając wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 września 2007r. sygn. akt II SA/Łd 587/07. Zdaniem organu powyższe orzeczenia sądów nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poddębicach z dnia [...] lutego 2008 r., zwłaszcza, że skontrolowane przez sąd rozstrzygnięcia nie zostały uchylone z tej przyczyny, że przy ich wydaniu organy nadzoru budowlanego oparły się na nieodpowiednich przepisach prawa budowlanego, lecz z uwagi na brak zbadania czy sporny obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z obecnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego jest przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę. Wyjaśnienie tego zagadnienia w ramach ponownie toczącego się postępowania przed PINB w Poddębicach pozwoli na prawidłowe zakończenie postępowania - w zależności od tych ustaleń, sporny obiekt zostanie zalegalizowany bądź zostanie nakazana jego rozbiórka.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania A. C., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia faktyczne oraz argumentację prawną zaprezentowaną w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, podkreślając, iż organ ten prawidłowo przyjął, iż niemożliwa była legalizacja obiektu powstałego przed 1 stycznia 1995r, w warunkach samowoli budowlanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 2007 r., a co za tym idzie kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja o odmowie udzielenia pozwolenia na użytkowanie nie narusza przepisów prawa w żadnym stopniu zwłaszcza w stopniu rażącym. Ponadto w ocenie organu badana decyzja nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła A. C. zarzucając jej:
- naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez nie uznanie, że decyzja PINB w Poddębicach z dnia 1 lutego 2008r. rażąco naruszyła prawo przez to, że organ zamiast umorzyć postępowanie z powodu zbędności wydania decyzji wydał decyzję merytoryczną, odmawiając wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu;
- naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez, z jednej strony uznanie zasadności zarzutu, niemożności stosowania w sprawie art. 3 w/w ustawy z dnia 10 maja 2007r., a z drugiej strony uznanie, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo go zastosował, odmawiając wydania pozwolenia na użytkowanie. Nadto skarżąca podniosła, iż wbrew twierdzeniom organów, na gruncie obecnie obowiązującego Prawa budowlanego nie można prowadzić postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia na użytkowanie w trybie art. 42 poprzednio obowiązującego Prawa budowlanego, ponieważ art. 103 ust. 2 obecnej ustawy zezwala na stosowanie poprzedniej tylko w zakresie dotyczącym rozbiórki obiektu, w przypadkach określonych w tym przepisie, a nie użytkowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1622/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Cj. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 zwana dalej "p.p.s.a."). Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zadaniem organu w niniejszym postępowaniu było ustalenie czy badana decyzja organu powiatowego nie jest obarczona żadną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym wadą rażącego naruszenia któregokolwiek przepisu prawa. Jednocześnie sąd pierwszej instancji wyjaśnił, iż wbrew zarzutowi skargi złożony przez skarżącą konkretny wniosek wraz ze wskazaną jego podstawą prawną wymagał od organu rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, a więc wydania decyzji merytorycznej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że żądanie strony może być bezzasadne, ale nie jest to równoznaczne z bezprzedmiotowością postępowania. Bezzasadność żądania strony oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku. W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko zaprezentowane przez organy obu instancji, że kontrolowana decyzja nie narusza prawa, zwłaszcza w stopniu rażącym, nie wyczerpuje też żadnej z pozostałych enumeratywnie wymienionych przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wobec tego, iż sporny obiekt został samowolnie wzniesiony przed 1 stycznia 1995r., zgodnie więc z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2007r., szczególna forma bezpłatnej legalizacji przepisem tym przewidziana, nie mogła mieć zastosowania do powyższego stanu faktycznego, bowiem w sprawie niniejszej zastosowanie mają przepisy ustawy z 1974r. Prawo budowlane zawierające odrębne uregulowanie dotyczące legalizacji samowoli budowlanej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji powyższe ustalenia musiały skutkować odmową udzielenia pozwolenia na użytkowanie w oparciu o wskazaną ustawę z dnia 10 maja 2007r., zaś zarzut rażącego naruszenia prawa przy wydaniu tej decyzji uznać należy za chybiony. Sąd pierwszej instancji uznał także za niezasadny pogląd zaprezentowany w skardze dotyczący niedopuszczalności zastosowania art. 42 Prawa budowlanego z 1974r. do samowoli budowlanej popełnionej przed 1 stycznia 1995r. w sytuacji orzekania przez organ w tym przedmiocie po dacie wejścia w życie przepisów Prawa budowlanego z 7 lipca 1994r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne i wskazał, że do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 103 ust. 2 w/w ustawy postępowanie legalizacyjne w odniesieniu do samowoli budowlanej, która powstała przed dniem 1 stycznia 1995 r. winno toczyć się na podstawie przepisów dotychczasowych, a więc art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Organ administracyjny po wykluczeniu przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy - przeprowadza postępowanie legalizacyjne. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że jednym z etapów postępowania legalizacyjnego dotyczącego samowoli budowlanej jest wydanie pozwolenia na użytkowanie. Wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie de facto kończy postępowanie legalizacyjne. Kwestia ta jednak w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie winna być przedmiotem odrębnego postępowania przed organami nadzoru budowlanego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. C. zaskarżając go w całości i żądając jego uchylenia. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 3 ust. 1,2,3,4,5, ustawy z dnia 10 maja 2007 r. poprzez uznanie, że któryś z tych przepisów mógł stanowić podstawę prawną decyzji PINB w Poddębicach Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r., który stwierdził, że na podstawie art. 3 wymienionej ustawy odmawia wydania pozwolenia na użytkowanie budynku rekreacyjnego zlokalizowanego w m. Popów, gm. Pęczniew na działce oznaczonej nr [...];
- naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w części mówiącej o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa, poprzez niezastosowanie tego przepisu wobec wymienionej decyzji PINB w Poddębicach.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, podniesiono, iż zarówno przepis art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. jak i cała ustawa, w ogóle nie ma zastosowania do budynku rekreacyjnego na działce nr [...] w Popowie, gm. Pęczniew, który powstał poza okresem wskazanym w tym przepisie, a mianowicie w roku 1993. W związku z tym żaden z ustępów art. 3 nie mógł być podstawą prawną decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poddębicach w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na użytkowanie tego budynku. Skarżąca podniosła, że sąd pierwszej instancji z jednej strony uznał za słuszną decyzję PINB w Poddębicach odmawiającą pozwolenia na użytkowanie budynku, a z drugiej strony uznał, że powinno być przeprowadzone jeszcze jedno odrębne postępowanie wszczęte w sprawie pozwolenia na użytkowanie tego budynku, ale na podstawie art. 42 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane. Skarżąca podniosła, iż z ust. 1 wskazanego przepisu wynika, że pozwolenie na użytkowanie w stosunku do przedmiotowego budynku mogłoby nastąpić tylko w razie wydania nakazu dokonania zmian i przeróbek na podstawie art. 40. Skarżąca zaznaczyła, że w stosunku do przedmiotowego budynku nie został wydany taki nakaz. Nie zachodzą również okoliczności wymienione w ust. 2, które by uzasadniały wszczęcie postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie. Zdaniem skarżącej rażące naruszenie prawa przez decyzję PINB w Poddębicach wyraża się w tym, że wskutek powołania się na niewłaściwą podstawę prawną funkcjonuje ona w obrocie prawnym, będąc dla skarżącej zakazem użytkowania budynku i jest pogwałceniem jej konstytucyjnego prawa korzystania z prawa własności nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, którego przesłanki określone zostały w § 2 tego przepisu. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza konieczność wskazania w niej jej podstaw. Prawidłowe sformułowanie podstawy kasacyjnej polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uchybił Sąd I instancji i uzasadnieniu zarzutu ich naruszenia.
Wobec nie stwierdzenia z urzędu nieważności postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest do ograniczenia swych rozważań do analizy postawionych w skardze zarzutów.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego w sprawie inwestycji zrealizowanej przez A. C. polegającej na budowie ubikacji, budynku gospodarczego oraz budynku rekreacyjnego bez wymaganego przepisami prawa budowlanego pozwolenia na działce nr [...] w m. Popów, gm. Pęczniew mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane., czy też przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane.
Z ustaleń organów nadzoru budowlanego dotyczących daty powstania budynku rekreacyjnego, ubikacji oraz budynku gospodarczego wynika, iż przedmiotowe obiekty zostały pobudowane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995 r.
Stwierdzić należy, iż w takim przypadku w sprawie inwestycji samowolnie zrealizowanych przez skarżącą nie mają zastosowania przepisy ustawy prawa budowlanego z 1994 r. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w przepisach przejściowych i końcowych prawa budowlanego z 1994 r. tj. w art. 103, w którym przyjęto zasadę, że przepisy tego prawa stosuje się także do spraw będących w toku, tym bardziej więc stosuje się je do spraw, w których postępowanie zostało wszczęte po wejściu w życie prawa budowlanego z 1994 r. Wyjątek od tej zasady stanowi art. 103 ust. 2, który dotyczy wyłączenia stosowania przepisu art. 48 prawa budowlanego z 1994 r. do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne (prawo budowlane z 1994 r. weszło w życie z dniem 1 stycznia 1995 r.). Zatem do tych obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Z przepisu art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r. wynika, że wyjątek dotyczący wyłączenia stosowania przepisów tej ustawy po dniu 1 stycznia 1995 r. odnosi się tylko do przepisu art. 48 tego prawa, i to tylko wówczas, gdy przed 1 stycznia 1995 r. budowa obiektu została zakończona lub gdy w stosunku do obiektu wszczęto postępowanie administracyjne. Nadto podkreślić trzeba, że kwestia zastosowania w niniejszej sprawie przepisów prawa budowlanego z 1974r. została także przesądzona w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2009r. sygn. akt II OSK 3/08, II OSK 4/08, II OSK 5/08 (publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem przepisami dotychczasowymi - w zakresie usuwania skutków samowoli budowlanej - są przepisy art. 38 - 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane.
Wobec powyższego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny postępowania przeprowadzonego przez organy nadzoru budowlanego. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, iż zarzut zawarty w skardze kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007r. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, bowiem organ prawidłowo wskazał, że szczególna forma bezpłatnej legalizacji przewidziana tym przepisem nie mogła mieć zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na to, iż stwierdzona samowola budowlana podlega ocenie na gruncie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r.
Podkreślić należy, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r. III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r. VSA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący. Przy ocenie cech rażącego naruszenia prawa nie można bowiem zapominać o jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego - zasadzie trwałości decyzji administracyjnej jak i o istocie sankcji stwierdzenia nieważności. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc) (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s. 699). A zatem dla uznania, że wystąpiło kwalifikowane "naruszenie prawa", konieczne jest stwierdzenie jaki konkretny przepis został naruszony i wykazanie, iż miało ono charakter rażący. Wobec tego rzeczą Sądu pierwszej instancji było dokonanie analizy, czy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poddębicach została wydana w oparciu o właściwą podstawę prawną.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w omawianym wyroku prawidłowo uznał, że przedmiotowa decyzja odmawiająca wydania pozwolenia na użytkowanie budynku nie jest obarczona kwalifikowaną wadą prawną skutkującą stwierdzeniem jej nieważności. Nadto zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zawarty w skardze kasacyjnej nie wskazuje jaki konkretny przepis został naruszony, skarżąca kasacyjnie podniosła, iż rażące naruszenie prawa wywołane decyzją PINB w Poddębicach polega na powołaniu błędnej podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Jednak zarzut ten nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, bowiem jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, skarżąca wnioskiem z dnia 28 grudnia 2007 r. wniosła o zalegalizowanie samowoli budowlanej w postaci budynku rekreacyjnego na podstawie art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. Złożenie konkretnego wniosku ze wskazaniem podstawy prawnej obligowało organ do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty i wydania decyzji merytorycznej.
W tej sytuacji stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji - iż stwierdzenie braku przesłanek do uwzględnienia wniosku nie jest równoznaczne z bezprzedmiotowością postępowania, która skutkuje umorzeniem postępowania - musiało skutkować odmową udzielenia pozwolenia na użytkowanie w oparciu o wskazaną ustawę z dnia 10 maja 2007 r.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło