II SA/Wa 1227/09

WyrokWSA w Warszawie2009-12-08

Skład orzekający: Jacek Fronczyk, Joanna Kube, Ewa Marcinkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji przyznającej równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego, wydana na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. z powodu utraty mocy obowiązującej przepisów rozporządzenia, może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, jeśli nie wykazano interesu społecznego lub strony, a sama zmiana stanu prawnego nie spowodowała utraty nabytych uprawnień?
Ratio decidendi
Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji przyznającej równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego, wydana na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. z powodu uchylenia przepisów rozporządzenia, może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, jeśli nie wykazano, że wymaga tego interes społeczny lub strony, a sama zmiana stanu prawnego nie spowodowała utraty nabytych uprawnień. Uchylenie podstawy prawnej decyzji nie powoduje automatycznie jej bezprzedmiotowości ani wygaśnięcia uprawnień nabytych wcześniej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku K. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Policji w L. z 2006 r., która stwierdziła wygaśnięcie decyzji z 2002 r. przyznającej K. P. równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego. Organ uznał, że uchylenie przepisów rozporządzenia w 2005 r. spowodowało bezprzedmiotowość decyzji z 2002 r. Po odmowie stwierdzenia nieważności przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję odmowną. K. P. zaskarżyła decyzję Komendanta Głównego Policji do WSA, domagając się uchylenia decyzji stwierdzającej wygaśnięcie oraz uznania pierwotnej decyzji za obowiązującą.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Sędziowie WSA Joanna Kube, Ewa Marcinkowska (spr.), , , Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie wygaśnięcia orzeczenia przyznającego prawo do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Komendant Miejski Policji w L. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r., wydaną na podstawie § 14 ust. 1 pkt 5, ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1469) w związku z § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 20 grudnia 1999 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania policjantom równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich zwracania (Dz. U. Nr 106, poz. 1212 z późn. zm.) i art. 163 k.p.a. przyznał K. P. równoważnik za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem trzech norm zaludnienia wskazując, że wypłata równoważnika następować będzie corocznie, a jego wysokość zostanie ustalona każdorazowo na podstawie obowiązujących stawek. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Komendant Miejski Policji w L. działając na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 91 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58) oraz § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 266, poz. 2246), stwierdził z dniem 1 stycznia 2006 r. wygaśnięcie własnej decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. w sprawie przyznania K. P. równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, gdyż stała się ona bezprzedmiotowa. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż w dniu 28 grudnia 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozporządzenie zmieniające rozporządzenie z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 919), uchylając § 8 i § 9 ust. 2 tego rozporządzenia. W związku z tym z dniem 1 stycznia 2006 r., tj. z chwilą wejścia w życie tych przepisów, emeryci i renciści oraz członkowie ich rodzin utracili prawo do otrzymywania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Z uwagi na powyższe organ administracji publicznej, który wydał decyzję w I instancji, obowiązany jest do stwierdzenia jej wygaśnięcia, ponieważ stała się ona bezprzedmiotowa. Wnioskiem z dnia 24 marca 2009 r. K. P. wystąpiła do Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa oraz bez podstawy prawnej, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 953/07. Komendant Wojewódzki Policji w B. rozpoznając powyższy wniosek decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 266, poz. 2246), odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Komendanta Miejskiego Policji w L. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że uchylony § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. zawierał ogólną dyrektywę, w świetle której rozporządzenie to miało zastosowanie do ogółu policyjnych emerytów, rencistów oraz osób uprawnionych. Uchylenie tego przepisu dotyczy nie tylko tych, którzy staliby się emerytami (rencistami) policyjnymi dopiero po 31 grudnia 2005 r., ale także wszystkich dotychczasowych policyjnych emerytów, rencistów i innych osób uprawnionych. Skoro z wykładni gramatycznej wynika, że do 31 grudnia 2005 r. przepisy ww. rozporządzenia z 2002 r. stosuje się do każdego emeryta i rencisty policyjnego oraz osób uprawnionych, to a contrario od 1 stycznia 2006 r. do każdego emeryta i rencisty policyjnego oraz osób uprawnionych nie stosuje się przepisów tego rozporządzenia. Organ podkreślił jednocześnie, że powoływanie się przez wnioskodawczynię na wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 953/07 nie jest zasadne, gdyż są to odrębne sprawy. Zgodnie z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą tylko w tej sprawie, a ponadto wiążą tylko ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Podkreślił również, iż w sprawach, w których emeryci skarżyli decyzje cofające im uprawnienia do równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wojewódzkie sądy administracyjne oddalały skargi, nie kwestionując ani właściwości organu Policji, ani podstaw tego rodzaju decyzji. Organ zwrócił też uwagę, że z ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, wynika wyłącznie prawo tych osób do przydziału i zajmowania lokalu oraz do pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe. Ustawa ta nie przewiduje natomiast równoważnika za remont lokalu, a uprawnień takich nie można domniemywać, co orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 października 2008 r., sygn. akt U 4/08. Reasumując, Komendant Wojewódzki Policji w B. wskazał, że w sprawie brak jest jakichkolwiek przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, albowiem jej podstawę prawną stanowił art. 162 k.p.a., a ponadto nie nastąpiło naruszenie prawa, które można zakwalifikować jako rażące. Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 91 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, po rozpatrzeniu odwołania K. P. od ww. decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w B., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji powołał się w szczególności na nowelizację rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r., co skutkowało utratą z dniem 1 stycznia 2006 r. uprawnień do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego przez emerytów i rencistów policyjnych. Jednocześnie stwierdził, iż istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy zaszły przesłanki do wydania decyzji o wygaśnięciu decyzji przyznającej emerytowi równoważnik za remont lokalu w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w sytuacji, gdy doszło do uchylenia przepisu prawa, który stanowił podstawę przyznania uprawnień do przedmiotowego świadczenia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo leży to w interesie społecznym lub interesie strony. Bezprzedmiotowość jako pojęcie nie zostało w Kodeksie zdefiniowane, jednakże zostało wymienione w art. 105 k.p.a. jako podstawa umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z przeważającymi poglądami doktryny, o bezprzedmiotowości możemy mówić, gdy nie istniał lub przestał istnieć jakikolwiek element konstytuujący materialny stosunek administracyjnoprawny. Pojęcie to znajduje więc zastosowanie w przypadku braku podmiotu, organu orzekającego, jak też materialnoprawnej regulacji. Organ odwoławczy podniósł, że przepisy rozporządzenia nowelizującego pozbawiły emerytów i rencistów policyjnych uprawnień do równoważnika za remont lokalu, a więc spowodowały bezprzedmiotowość dotychczasowego stosunku prawnego, opartego na prawomocnym orzeczeniu o przyznaniu tego świadczenia. Zgodził się przy tym ze stroną, że w przypadku, gdy kwestia wygaśnięcia decyzji nie jest uregulowana w przepisach szczególnych, samo zaistnienie bezprzedmiotowości nie prowadzi do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji administracyjnej w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., a takie rozstrzygnięcie powinien też uzasadnić interes społeczny lub interes strony. W ocenie organu w sprawie zaistniała jedna z przesłanek wymienionych w przepisie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., a mianowicie za wygaśnięciem decyzji przemawiał interes społeczny, przejawiający się w przestrzeganiu wyrażonej w art. 6 k.p.a. zasady praworządności, obligującej organy administracji publicznej do działania na podstawie przepisów prawa. Zatem działanie organu administracji publicznej, polegające na realizacji świadczenia, którego przepisy prawa już nie przewidują, godziłoby w zasadę praworządności. W sytuacji zmiany stanu prawnego skutkującego cofnięciem uprawnień przysługujących dotychczas określonej kategorii podmiotów, organy obowiązane są, działając z urzędu, uchylać zapadłe orzeczenia na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na ich bezprzedmiotowość, a w konsekwencji naruszenie interesu społecznego. Zatem decyzja Komendanta Miejskiego Policji w L., stwierdzająca wygaśnięcie z dniem 1 stycznia 2006 r. decyzji nr [...] przyznającej K. P. równoważnik za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast stanowisko wyrażone w powołanym przez stronę wyroku NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 953/07 nie wiąże organu Policji w niniejszej sprawie. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. P. wniosła o uchylenie decyzji Komendanta Miejskiego Policji w L. nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. jako wydanej bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), uchylenie decyzji instancji odwoławczych, tj. decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. oraz decyzji Komendanta Głównego Policji, uznanie decyzji Komendanta Miejskiego Policji w L. nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. za obowiązującą nadal oraz uznanie jej roszczenia (wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2009) za zasadne. W uzasadnieniu skargi, powołując się na przepisy art. 88 ust. 1, art. 91 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, (...) oraz członków ich rodzin, skarżąca podniosła, że decyzja Komendanta Miejskiego Policji w L. nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. została wydana w oparciu o obowiązujące wówczas prawo i utrzymana w mocy do dnia 1 stycznia 2006 r. Uchylenie rozporządzeniem z dnia 28 grudnia 2005 r. przepisów § 8 oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 20 czerwca 2002 r. nie spowodowało jednakże pozbawienia bytu normy prawnej zawartej w art. 29 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, (...) oraz członków ich rodzin. Skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy dla uzasadnienia bezprzedmiotowości decyzji nr [...] rozczłonkował normę art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. i przyjął, że było to działanie w interesie społecznym, lecz swego stanowiska w tym zakresie nie uzasadnił. Zwróciła ponadto uwagę na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, wedle którego "ograniczenia w zakresie korzystania z praw mogą być ustanowione tylko w ustawie". Podkreśliła również, że alternatywna część normy zawartej w art. 162 § 1 k.p.a. zawiera spójnik "lub", a zatem wartością wymienną dla " interesu społecznego" jest "interes strony", a interes strony został w przedmiotowej sprawie niewątpliwie naruszony. W ocenie skarżącej z konstytucyjnej zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) wywodzi się zasada praw nabytych. Zasada ta według Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 3/88) zakazuje zaś arbitralnego znoszenia lub ograniczenia praw podmiotowych przysługujących jednostce. Dotyczy to zarówno praw publicznych, jak i prywatnych. Ponadto zasada powyższa jest fundamentem wiarygodność Państwa i jego organów. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. wydane zostały z naruszeniem prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, wszczynanym w nowej sprawie, którego istota ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga w związku z tym bezpośredniego ustalenia, że uchylana decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych określonych w tym przepisie. W postępowaniu tym organ nie może natomiast rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W rozpoznawanej sprawie wniosek taki został złożony przez skarżącą, która uznała, że do wydania wskazanej we wniosku decyzji Komendanta Miejskiego Policji w L. nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. doszło bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa, a zatem wyczerpana została przesłanka do stwierdzenia jej nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podstawę prawną decyzji, o stwierdzenie nieważności której wniosła skarżąca stanowił przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) decyzja stała się bezprzedmiotowa, b) stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony. Z wykładni gramatycznej przepisu art. 162 § 1 pkt 1 wynika zatem, że bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną, ale niewystarczającą przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. W przypadku, gdy kwestia wygaśnięcia decyzji nie jest uregulowana w przepisach szczególnych, do stwierdzenia jej wygaśnięcia, należy dodatkowo wykazać, że wymaga tego interes społeczny albo interes strony. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego o rażącym naruszeniu prawa, jako przesłance stwierdzenia nieważności decyzji, można mówić tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (vide: wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt III SA 565/95). Nie chodzi tu bowiem o przypadki błędów w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Jeżeli więc przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową albo inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1997 r., sygn. akt III SA 422/96). W stanie faktycznym niniejszej sprawy organ prowadzący postępowanie zobowiązany był więc do rozważenia, czy nie doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., przy wydaniu przez Komendanta Miejskiego Policji w L. decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem 1 stycznia 2006 r. decyzji tego organu nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. w sprawie przyznania K. P. równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Niezbędną przesłanką do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. było przede wszystkim ustalenie, że stała się ona bezprzedmiotowa. Zarówno w piśmiennictwie, jak i w ślad za tym, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że "bezprzedmiotowość wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu wygaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku, gdy powoduje ona taki skutek". (B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2006, s. 785). Bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym polega na tym, że przestaje istnieć podmiot stosunku prawnego. Sytuacja taka ma miejsce wtedy, gdy następuje np. śmierć podmiotu uprawnionego, zmiana (przekształcenie) podmiotu uprawnionego lub likwidacja uprawnionej jednostki organizacyjnej. Do grupy tej należy zaliczyć także utratę przez stronę kwalifikacji niezbędnych do wykonywania określonej funkcji. Bezprzedmiotowość przedmiotowa oznacza z kolei, że przestaje istnieć przedmiot stosunku prawnego. Ta postać bezprzedmiotowości może zaistnieć np. w razie zniszczenia rzeczy, przekształcenia jej, rezygnacji uprawnionego z realizacji uprawnienia (vide: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, LEX, 2007, wyd. II). Reasumując, bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy nierealne okaże się osiągnięcie celu, ze względu na który decyzja została wydana, wskutek tego, że przestanie istnieć bądź przedmiot rozstrzygnięcia, bądź podmiot, którego to rozstrzygnięcie dotyczyło. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 953/07, Lex nr 489773 stwierdził, iż "w sytuacji uchylenia przepisu, który był podstawą do przyznania określonego uprawnienia na przyszłość, wygaśnięcie takiej decyzji z powodu jej bezprzedmiotowość w rozumieniu art. 162 § 1 k.p.a. następuje tylko wówczas, gdy w przepisach zmieniających stan prawny przewidziano taki skutek. Samo uchylenie podstawy prawnej wydanych decyzji powoduje, że z dniem wejścia w życie takiej zmiany prawa, przestaje istnieć podstawa prawna do wydawania w przyszłości takich decyzji. Nie powoduje to natomiast wygaśnięcia uprawnień nabytych na podstawie decyzji wydanych w oparciu o istniejącą podstawę prawną. W takim przypadku decyzje te nie stają się bezprzedmiotowe, gdyż dotyczą uprawnień wcześniej nabytych na przyszłość". Akceptując w pełni powyższe stanowisko i przechodząc na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że samo uchylenie § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania i zwracania przez policjantów równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 919), dokonane rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r., zmieniającym powyższe rozporządzenie (Dz. U. Nr 226, poz. 2246) z dniem 1 stycznia 2006 r. nie połączone z przewidzianym w tych przepisach wprost skutkiem w postaci cofnięcia dotychczas przyznanych uprawnień lub wygaśnięciem decyzji je przyznających, nie mogło stanowić wystarczającej podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Komendanta Miejskiego Policji w L. nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r., jako bezprzedmiotowej. Ponadto organ stwierdzając wygaśnięcie tej decyzji nie wykazał, że wymagał tego interes społeczny albo interes strony, a zatem, że spełniona została druga konieczna przesłanka do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, obok bezprzedmiotowości, przewidziana w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. W stanie faktycznym niniejszej sprawy o interesie strony nie może być oczywiście mowy. Organ nie wykazał zaś, że pozbawienie skarżącej przyznanego jej wcześniej, jako emerytowi policyjnemu równoważnika za remont mieszkania leży w interesie społecznym. Jak podkreślił natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku, taki interes nie może być uzasadniony ani wadliwością podstawy prawnej przewidującej takie uprawnienia, ani wadliwością decyzji przyznającej to uprawnienie, gdyż tego rodzaju przesłanki związane są z odrębną kategorią nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznych, jaką jest stwierdzenie nieważności decyzji, a nie stwierdzaniem wygaśnięcia takich decyzji. W ocenie Sądu stwierdzenie przez Komendanta Miejskiego Policji w L. decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. wygaśnięcia decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. przyznającej skarżącej prawo do równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego nastąpiło tym samym z rażącym naruszeniem art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż proste zestawienie treści tego rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność, wobec niezaistnienia wymaganych prawem przesłanek koniecznych do stwierdzenia wygaśnięcia tej decyzji. Trzeba przy tym podkreślić, że nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca przepisu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż przepis ten stanowi odstępstwo od ogólnej, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Mając na względzie powyższe rozważania należy stwierdzić, iż w ramach prowadzonego postępowania nadzwyczajnego organy obu instancji błędnie oceniły, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Policji w L. nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Rozpoznając sprawę ponownie organy winny zatem dokonać wnikliwej analizy stanu faktycznego i prawnego pod kątem przesłanek stosowania art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło