I SA/Łd 756/09

Dnia 9 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant: Asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. w Ł. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydanej w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie obowiązku wystawienia faktury VAT z tytułu sprzedaży wierzytelności 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz "A" Spółki z o.o. w Ł. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. We wniosku z dnia 6 marca 2009r. o wydanie interpretacji A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. przedstawiła następujący stan faktyczny. Spółka będąca podatnikiem podatku VAT zajmuje się między innymi świadczeniem usług polegających na obrocie wierzytelnościami. Dokonuje zakupu wierzytelności od pierwotnych wierzycieli w celu sprzedaży, zamiany lub windykacji na własny rachunek, z zaangażowaniem własnych środków finansowych. Zdaniem spółki opisane usługi mieszczą się w grupowaniu PKWiU 65.23.10-00.00 – usługi pośrednictwa finansowego, pozostałe, gdzie indziej nie sklasyfikowane. W związku z tak przedstawionym stanem faktycznym spółka zadała 3 pytania: 1. Czy w przypadku zakupu przez spółkę wierzytelności od pierwotnego wierzyciela czynność ta będzie opodatkowana podatkiem VAT? 2. Czy w przypadku dalszej sprzedaży przez spółkę wierzytelności, która została nabyta od wierzyciela pierwotnego, czynność ta będzie opodatkowana podatkiem VAT? 3. Czy w przypadku sprzedaży przez spółkę wierzytelności nabytej od wierzyciela pierwotnego spółka powinna wystawić fakturę VAT w terminie 7 dni od daty sprzedaży? Zdaniem spółki wyrażonym w dalszej części wniosku o wydanie interpretacji profesjonalny obrót wierzytelnościami, jako usługa pośrednictwa finansowego jest zwolniona z podatku VAT na podstawie art. 43 ust.1 punkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004r. , dalsza odsprzedaż wierzytelności nabytej od wierzyciela pierwotnego nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT bowiem korzysta ze zwolnienia jako usługa pośrednictwa finansowego na podstawie tego samego przepisu, a ponadto przedmiotowa dalsza odsprzedaż wierzytelności nabytej uprzednio od wierzyciela pierwotnego powoduje konieczność wystawienia faktury VAT w terminie 7 dni od daty sprzedaży, przy czym na fakturze należy wskazać, że czynność jest zwolniona z podatku VAT. W indywidualnej interpretacji z dnia [...] Minister Finansów nie podzielił stanowiska spółki i odpowiadając na ostatnie z postawionych pytań wywiódł, że zakup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub w celu dalszej odsprzedaży mieści się w zakresie usług pośrednictwa finansowego, a w tak pojmowanej usłudze mieści się z kolei cywilnoprawna instytucja cesji polegająca na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej, na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności (cedentem), a jej nabywcą (cesjonariuszem). Według organu w takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę pośrednictwa finansowego, której celem jest uwolnienie sprzedawcy od ciężaru egzekwowanej wierzytelności. Natomiast w ocenie organu zbycie wierzytelności zakupionych wcześniej od wierzyciela pierwotnego pozostaje poza zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług, gdyż cesja wierzytelności z punktu widzenia zbywcy nie jest ani dostawą towarów (wierzytelność nie jest towarem w rozumieniu ustawy) ani świadczeniem usług. Wobec powyższego spółka nie ma obowiązku wystawiania faktury VAT z tytułu sprzedaży wierzytelności, bowiem podmiotem zobowiązanym do udokumentowania przedmiotowej czynności jest świadczący usługę czyli nabywca wierzytelności. W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa spółka powołując się na art. 106 ust.1 ustawy o VAT wywiodła, że regułą znajdującą zastosowanie w prawie jest, iż obowiązek ten ciąży na podatniku, który dokonuje opodatkowanych dostaw lub świadczenia usług. Wskazała też, że spółka świadcząc usługi pośrednictwa finansowego zwolnione na podstawie art. 43 ust.1 punkt 1 ustawy zobowiązana była do wskazania tego w treści faktury. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wywodząc jak w indywidualnej interpretacji z dnia [...]. W skardze do sądu A. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zarzuciła zaskarżonej interpretacji naruszenie art. 120 i art. 121 ordynacji podatkowej i wniosła o uchylenie tejże interpretacji. W uzasadnieniu wskazano, że stanowisko organu podatkowego jest niezasadne. Powołano się na art. 106 ust.1 i art. 43 ust.1 punkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług i wywiedziono, że spółka zbywa wierzytelności w drodze cesji i to ona świadczy usługę pośrednictwa finansowego (zwolnioną przedmiotowo z podatku VAT) a nie nabywca wierzytelności. W konsekwencji, na podstawie wskazanego przepisu art. 106 ust. 1 ustawy spółka winna wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż usług zwolnionych z VAT. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymując argumentację przedstawioną w skardze wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy sprzedaż przez Spółkę wierzytelności, która została nabyta od wierzyciela pierwotnego jest opodatkowana podatkiem VAT. Wprawdzie odpowiedź na to pytanie stała się przedmiotem sprawy I SA/Łd 755/09, lecz dla prawidłowej odpowiedzi na pytanie będące przedmiotem sporu w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie powyższej kwestii ma znaczenie kluczowe. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w powołanym wyżej wyroku z dnia 26 listopada 2009r. sygn. akt I SA/Łd 755/09, w myśl którego zbycie wierzytelności nabytej uprzednio w celu odsprzedaży lub wyegzekwowania lub dalszej odsprzedaży, należy kwalifikować jako usługę pośrednictwa finansowego stanowiącą usługę podlegającą podatkowi VAT. Pogląd ten znajduje akceptację w doktrynie i judykaturze - J. Zubrzycki: Leksykon VAT 2006, T. I, s. 681-682; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2008 roku, sygn. akt FSK 1318/07, Gazeta Prawna 2008/12/252; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2007 roku, sygn. akt II SA/WA 2260/06, LEX nr 339519). W tej sytuacji, zgodnie z art. 106 ust.1 w związku z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zmianami) obowiązek wystawienia faktury spoczywa na sprzedawcy, zaś w treści faktury należy uwidocznić, iż czynność jest zwolniona z podatku VAT (art. 43 ust.1 ustawy). Pogląd odmienny, przedstawiony przez organ wydający interpretację nie znajduje oparcia w obowiązującym prawie. W szczególności nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem, iż czynność zbycia wierzytelności wcześniej zakupionych od wierzyciela, pozostaje poza zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług, zaś opodatkowaniu podlega jedynie kupna takich wierzycieli stanowiąc usługę zwolnienia wierzyciela od ciężaru egzekwowania wierzytelności. Błąd tego stanowiska polega na tym, że wyodrębniając jeden z elementów prowadzonej przez skarżący podmiot działalności gospodarczej, tj. kupna wierzytelności (nadając tej czynności niejako samodzielny status, oderwany od drugiego z elementów działalności - sprzedaży wierzytelności), organ interpretacyjny podważył w istocie sens przeprowadzanych operacji gospodarczych. W rozpatrywanym stanie faktycznym można było mówić o istnieniu obrotu wierzytelnościami (operacji kupna-sprzedaży) prowadzonego na własny rachunek, w czym mieściło się nabycie (w drodze cesji) wierzytelności z zaangażowaniem własnych środków oraz obciążenie ryzykiem niewypłacalności dłużnika lub zakupienie wierzytelności w celu ich windykacji albo dalszej odsprzedaży z zaangażowaniem własnego kapitału. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, wobec naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie kosztów postępowania sądowego. P.Pij.