I OZ 92/10

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1941/09 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia uchylić zaskarżone postanowienie T. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia. Do skargi dołączył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, wskazując, że o zaskarżonej decyzji dowiedział się dopiero w dniu 22 października 2009 r. Powyższe było spowodowane konfliktem między nim a zamieszkałą z nim matką. Wyjaśnił także, że do przełomu lutego i marca 2009 r. mieszkał wraz z rodziną u matki, jednakże z powodu nieporozumień rodzinnych zmuszony był opuścić dotychczasowe miejsce zamieszkania. Skonfliktowana z nim matka, nawet wówczas, gdy jeszcze z nią mieszkał, nie przekazywała mu kierowanej do niego korespondencji. Dopiero po zażegnaniu sporu rodzinnego, w dniu 22 października 2009 r. matka przekazała mu wskazaną decyzję. Na dowód powyższego skarżący dołączył oświadczenie swojej matki M. S. oraz żony W. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2009 r., na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), odmówił T. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w przypadku doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 72 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjmuje się domniemanie, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata, która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi i pismo to zostało mu doręczone. W ocenie Sądu pierwszej instancji, relacje rodzinne między skarżącym a jego matką nie mogą świadczyć o braku winy strony w uchybieniu terminu. Sąd dodał również, że nawet jeśli skarżący nie mieszkałby w mieszkaniu matki w dniu odbioru przez nią kwestionowanej skargą decyzji, to ciążył na nim obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. O konsekwencjach niedopełnienia tego obowiązku T. S. został pouczony przez organ prowadzący postępowanie (k. 330 akt administracyjnych). T. S., składając do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie, podniósł, że wbrew twierdzeniom Sądu w dniu odbioru decyzji przez jego matkę, tj. w dniu 27 lutego 2009 r. mieszkał on w mieszkaniu matki w G. przy ul. [...]. Nie ciążył zatem na nim wówczas obowiązek poinformowania organu o zmianie adresu. Dodał, że w jego ocenie konflikt między nim a matką, w efekcie którego nie otrzymał on decyzji Ministra Finansów doręczonej w dniu 27 lutego 2009 r. w pełni usprawiedliwia brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W judykaturze już od dawna przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wnioskodawca, domagając się przywrócenia uchybionego terminu, zobowiązany jest do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego żądanie. Uprawdopodobnienie we wniosku okoliczności uzasadniających przywrócenie uchybionego terminu nie zwalnia jednak strony od powinności udowodnienia istnienia takich okoliczności w toku dalszych czynności procesowych. Okoliczności powołane przez stronę mogą bowiem stanowić podstawę uwzględnienia przedmiotowego żądania jedynie wówczas, gdy ich ocena wskazuje, że strona bez własnej winy nie dokonała czynności w terminie ( postanowieni Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005r sygn. akt IVCZ 91/05 LEX 186915, wyrok Sądu najwyższego z dnia 26 października 2005r LEZ 1817960. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że zaskarżoną decyzję Ministra Finansów adresowaną do skarżącego odebrała w dniu 27 lutego 2009 r. jego matka M. S. Doszło zatem do przyjęcia decyzji przez domownika pod wskazanym przez stronę adresem. Nie ulega także wątpliwości, że T. S. odebrał tę przesyłkę, chociaż- jak wskazał - nastąpiło to ze znacznym opóźnieniem. W tej sytuacji WSA w Warszawie trafnie przyjął, że omawiana decyzja została doręczona stronie w trybie zastępczym, przewidzianym w art. 72 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Takie doręczenie było przy tym skuteczne. Okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, w stosownym czasie nie oddała tego pisma jego adresatowi nie ma bowiem wpływu na skuteczność doręczenia. Zauważyć jednak należy, że sama prawidłowość doręczenia przesyłki nie wyłącza wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy adresata, w szczególności z przyczyn leżących po stronie osób, do których rąk doręczenie nastąpiło. Dotyczy to także doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi adresata, jeżeli nie doręczył on pisma adresatowi lub uniemożliwił adresatowi zapoznanie się z treścią tego pisma (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 1973r sygn. I CZ 157/72, OSNC 1973/12/215 ). Do przyczyn, które mogą uzasadniać przywrócenie uchybionego terminu, niezależnych od strony, można zatem zaliczyć także takie zawinione działanie lub zaniechanie osoby, która nie przekazuje adresatowi doręczonego jej pisma, mimo, iż do tego się zobowiązała. Strona nie może bowiem ponosić konsekwencji procesowych takiego zachowania się tej osoby, na które nie miała żadnego wpływu i które może być wynikiem jej celowego działania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2002r sygn. akt III KZ 85/01, OSP 2002/20/130, postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2009r sygn. akt I OZ 742/09 niepublik). .Mając powyższe na uwadze uznać należy, że WSA w Warszawie w niniejszej sprawie nie dokonał analizy jej całokształtu, bowiem nie rozpatrzył wszystkich argumentów podniesionych przez T. S. we wniosku o przywrócenie mu uchybionego terminu do wniesienia skargi, w szczególności nie ustosunkował się do twierdzeń, że matka skarżącego na skutek powstałego między nim konfliktu nie przekazała mu w stosownym czasie odebranej decyzji. W związku z tym mógł się z nią zapoznać dopiero w dniu 22 października 2009 r. Powyższe okoliczności, jeżeli rzeczywiście miały miejsce, mogły mieć w sprawie istotne znaczenie. Ich pominięcie przy ocenie, czy skarżący rzeczywiście miał obiektywną możliwość dokonania czynności procesowej w terminie, oznacza zatem, że podstawa faktyczna zaskarżonego orzeczenia jest niepełna. W tej sytuacji postanowienie WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi należało uchylić. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.