II SA/Łd 937/09

Dnia 11 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 roku sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją podjętą w dniu [...]., nr [...] uchyliło decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...], nr [...], którą organ I instancji odmówił Z. R. przyznania zasiłku celowego dla rodzin rolniczych, w gospodarstwach których powstały w 2008 roku szkody spowodowane przez suszę lub huragan. Bezpośrednią przyczyną wydania wskazanej decyzji, było naruszenie przez organ pomocowy stopnia podstawowego norm prawa procesowego, poprzez nieprawidłowe wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozpoznawanej sprawy. Kolegium wskazało, iż rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wydane zostało wyłącznie w oparciu o dowody przeprowadzone z urzędu, bez zachowania zasad procedury administracyjnej, wynikających z art. 7, art. 10, a konsekwencji art. 81 ustawy z dnia ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.) Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy D. na podstawie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12.marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. nr 115 z 2007r., poz. 728), § 1, 2, i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26.września 2008r. w sprawie szczególnych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 roku (Dz. U. nr 173, poz. 1070), odmówił Z. R. przyznania zasiłku celowego dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę w 2008 roku. Organ pomocowy po zacytowaniu treści § 2 wskazanego rozporządzenia stwierdził, że z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, iż Z. R. nie spełnia jednej z przesłanek zawartych w tymże przepisie, bowiem ustawodawca uzależnił przyznanie pomocy od faktu, że w rodzinie rolniczej, ubiegającej się o przedmiotowe świadczenia, co najmniej jedna osoba jest rolnikiem, objętym ubezpieczeniem społecznym w pełnym zakresie. W rozpatrywanej sprawie natomiast, jedyną osobą będąca rolnikiem w przedmiotowym gospodarstwie rolnym jest właściciel gospodarstwa – Z. R., jednakże, jak wynika z informacji uzyskanych z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w K., podlega on ubezpieczeniu społecznemu rolników tylko w ograniczonym zakresie. Natomiast D. P., który jako domownik podlega wspomnianemu ubezpieczeniu w pełnym zakresie, nie jest rolnikiem, ponieważ nie prowadzi działalności rolniczej na własny rachunek. Od powyższej decyzji odwołanie złożył Z. R., wnosząc o jej uchylenie i przyznanie przedmiotowego zasiłku celowego. Podniósł, iż w uzasadnieniu orzeczenia organ nie ustosunkował się do złożonych przez niego wyjaśnień, zawartych w pismach: z 11.lutego 2009r., 27.lutego 2009r. i 18.marca 2009r. Zdaniem odwołującego domownik rolnika, którym jest D. P., objęty jest przywilejem takim jak sam rolnik, bowiem pod jego nieobecność, poświęcając swój czas prowadzi w jego zastępstwie gospodarstwo rolne. W następstwie rozpoznania wyżej wskazanego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją nr [...] z dnia [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił w uzasadnieniu, iż w toku całego postępowania administracyjnego, również w złożonym wniosku o zasiłek celowy, Z. R. konsekwentnie podkreślał, iż jest rolnikiem, który podobnie jak D. P. podlega ubezpieczeniu społecznemu w pełnym zakresie. Skoro wszakże ustalono, iż odwołujący nie podlega ubezpieczeniu w pełnym zakresie, zaś D. P. nie jest rolnikiem w rozumieniu ustawy z dnia 20.grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz. U. nr 7 z 1998, poz. 25 ze zm.) żądany zasiłek celowy nie mógł zostać przyznany. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł Z. R., podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153, poz. 1279 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa, w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W rozpoznawanej sprawie, organy pomocowe prawidłowo dokonały wykładni przepisu § 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26.września 2008r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych pojawiły się szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008r. (Dz.U. nr 173, poz. 1070), uznając, iż rodzina skarżącego nie należy do kategorii rodzin rolniczych uprawnionych do uzyskania pomocy społecznej, w związku z suszą lub huraganem w 2008r. Zgodnie bowiem z treścią cytowanego przepisu, pomocy społecznej udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie. Rolnikiem, w rozumieniu art.6 pkt 1 ustawy z dnia 20.grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz.U. nr 50 z 2008r., poz. 291 ze zm.) jest natomiast pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Oznacza to, iż D. P. nie jest rolnikiem w rozumieniu cytowanego przepisu lecz jedynie domownikiem, o którym mowa w art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jako domownik też podlega ubezpieczeniu społecznemu w ramach Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Skarżący natomiast, będąc rolnikiem w rozumieniu powołanej wyżej normy, podlega ubezpieczeniu społecznemu w ograniczonym zakresie, nie spełniając tym samym przesłanki, wskazanej w § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26.września 2008r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych pojawiły się szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008r. Oznacza to, iż prawidłowe jest stanowisko organów pomocowych w niniejszej sprawie, zaś zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, iż jakkolwiek istotnie organ I instancji nie zastosował się do dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a., wadliwość wspomniana konwalidowana została w postępowaniu odwoławczym. Podkreślić należy również, iż w sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.maja 2007r., sygn. akt II GSK 4/07, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 351055). W rozpoznawanej sprawie natomiast, skarżący nie wskazał, by uchybienie organu I instancji pozbawiło go możliwości przedstawienia jakiegokolwiek wniosku dowodowego czy też uniemożliwiło podjęcie określonej czynności procesowej. Tym samy też zarzut wspomniany nie może odnieść pożądanego skutku. Kwestia zaś pozostawania organu I instancji w bezczynności w sprawie wniosku o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą lub huraganem, pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się zaś do kwestii możliwości przyznania skarżącemu innego niż wnioskowane świadczenia z pomocy społecznej, podkreślić należy, iż co do zasady organ nie jest władny do zmiany kwalifikacji żądania strony. Żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania. Sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji. (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22.stycznia 2009r., sygn.akt VII SA/Wa 1776/08, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 478523). W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego nie pozostawiał zaś wątpliwości co do okoliczności faktycznych i charakteru prawnego żądania. Stosownie do treści żądania został też rozpatrzony przez organy pomocowe, co nie pozbawia skarżącego możliwości ubiegania się o inne, przewidziane prawem świadczenia z pomocy społecznej. Biorąc pod uwagę powyższe, z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jej o oddaleniu jako bezzasadnej.