II SA/Gd 114/09
WyrokWSA w Gdańsku2009-12-16
Skład orzekający: Krzysztof Ziółkowski, Jolanta Górska, Katarzyna Krzysztofowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o rekultywacji gruntu rolnego, która nakazuje rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego (stawu), jest wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej orzekające w sprawie rekultywacji gruntów rolnych przekroczyły swoje uprawnienia, nakazując rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego (stawu). Orzekanie w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych należy do wyłącznych kompetencji organów nadzoru budowlanego. W związku z naruszeniem przepisów o właściwości, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są dotknięte wadą nieważności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej A. D. rekultywację gruntu rolnego po samowolnym wybudowaniu stawu. Organ pierwszej instancji ustalił, że A. D. jest zobowiązany do rekultywacji, która powinna polegać na zasypaniu stawu, z zezwoleniem na pozostawienie oczka wodnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. A. D. twierdził, że jedynie oczyścił istniejący staw z wysypiska śmieci, a nie wybudował go samowolnie. Skarżący zarzucał błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty z dnia 11 kwietnia 2008 roku. 2. Orzeka, iż decyzje wskazane w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie rekultywacji gruntu rolnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty z dnia 11 kwietnia 2008 roku, nr [...]; 2. określa, iż decyzje wskazane w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane.
Starostwa - decyzją z dnia 11 kwietnia 2008 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 3, art. 12 ust. 7 i 10, art. 20, art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz art. 28 ust. 1 i 5 w zw. z art. 4 pkt 12 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 roku, nr 121, poz. 1266 ze zm.), orzekł, iż:
1) osobą zobowiązaną do rekultywacji po samowolnym wybudowaniu stawu na terenie części działki nr [...] w miejscowości K., gmina S., jest A. D.; koszt rekultywacji obciąża zobowiązanego,
2) w wyniku prac ziemnych wykonanych przez zobowiązanego zmieniła się rzeźba terenu; degradacji uległy gleby organiczne mułowo-torfowe oraz nieużytek usytuowany w środkowej części łąki o łącznej powierzchni 0,4828 ha,
3) w związku z brakiem możliwości przywrócenia terenu do stanu poprzedniego, ustala się rolny kierunek zagospodarowania terenu,
4) rekultywację należy prowadzić przez zasypanie stawu, wykorzystując masy ziemne pochodzące z istniejących hałd lub niezanieczyszczone masy ziemne; zakazuje się używania innych odpadów do wypełniania wyrobiska,
5) zezwala się na pozostawienie w centralnej części wyrobiska oczka wodnego o powierzchni nie większej niż 30 m2,
6) po zasypaniu wyrobiska, należy wykonać zabiegi biologiczno-rolnicze, polegające na obsianiu terenu mieszanką traw łąkowych, w celu częściowego przywrócenia rolniczego charakteru działki (łąki).
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 20 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych osoba powodująca utratę lub ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana do ich rekultywacji na własny koszt. Organ stwierdził także, iż właściciel działki nr [...] w K. - pod pozorem bagrowania, samowolnie powiększył staw, zajmując na ten cel użytek zielony i torfowisko z oczkiem wodnym. Organ wyjaśnił nadto, iż w celu określenia rozmiaru ograniczenia wartości użytkowej gruntów rolnych oraz oceny możliwości i sposobu przywrócenia środowiska do stanu właściwego zlecił wykonanie dwóch niezależnych opinii biegłych w zakresie klasyfikacji gruntów, w których stwierdzono, że właściciel nieruchomości dokonał wyłączenia gruntów z produkcji niezgodnie z przepisami; w wyniku wykonania przez właściciela zbiornika wodnego, bez wymaganych prawem zezwoleń, zdegradowany został użytek zielony (łąka) i nieużytek, określone na mapach glebowych jako gleby mułowo-torfowe, o łącznej powierzchni 0, 4828 ha; w miejscu dotychczasowych użytków rolnych powstał zbiornik wodny o charakterze nierolniczym; wykonane prace spowodowały degradację środowiska przyrodniczego; nastąpiły zmiany, wymagające aktualizacji ewidencji gruntów - wykonania pomiaru geodezyjnego oraz nowej klasyfikacji gleboznawczej; ze względu na pochodzenie użytków rolnych i ich genezę, wyłączenie z rolniczego użytkowania jest procesem nieodwracalnym i niemożliwym do przywrócenia do stanu pierwotnego; w wyniku dewastacji użytku zielonego powstał zbiornik wodny w granicach dotychczasowej łąki i nieużytku; zdegradowane zostały bezpowrotnie gleby organiczne - szczególnie chronione.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. D. wniósł o jej uchylenie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu stwierdził, iż zawarte w niej rozstrzygnięcie zostało oparte na błędnie ustalonym stanie faktycznym, ponieważ organ bezpodstawnie przyjął, że odwołujący się nielegalnie wybudował staw na części działki nr [...] w K., podczas gdy w rzeczywistości dokonał jedynie oczyszczenia i zlikwidowania nielegalnego wysypiska śmieci zalegającego w istniejącym tam zbiorniku wodnym.
W uzupełnieniu odwołania - piśmie z dnia 6 maja 2009 roku (data nadania w urzędzie pocztowym), A. D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść decyzji, polegający na przyjęciu że:
a) w wyniku prac polegających na oczyszczeniu stawu znajdującego się na przedmiotowej działce nastąpiła zmiana rzeźby terenu i degradacji uległy gleby organiczne mułowo-torfowe,
b) wykonanie prac polegających na bagrowaniu istniejącego stawu wymaga uzyskania zezwoleń przewidzianych przez prawo budowlane,
2. naruszenie przepisów postępowania to jest art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77, art. 79 i art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w prowadzonym postępowaniu.
W uzasadnieniu podniósł, że w orzecznictwie sądów stwierdza się, że jeżeli staw rybny nie jest wyposażony w urządzenia hydrotechniczne, za pomocą których można regulować stan wody, to takiego stawu rybnego - przy uwzględnieniu pojęcia budowli w rozumieniu ustawy - Prawo budowlane, nie można uznać za budowlę, która powstała w wyniku zaplanowanego procesu budowlanego. Odwołujący się stwierdził także, iż w jego ocenie ustalenia faktyczne dotyczące stanu gruntów na działce nie zostały oparte na aktualnych mapach zawierających informację o glebie i jej właściwościach. Wydane na zlecenie organu opinie oparte zostały na mało precyzyjnych zeznaniach świadków, które zostały złożone pod nieobecność zainteresowanego. Przeprowadzone oględziny dokonane zostały pod nieobecność strony i bez właściwego jej zawiadomienia o terminie ich przeprowadzenia. Organ i biegli nie informowali strony o przeprowadzanych czynnościach i celu ich przeprowadzania. Zdaniem odwołującego się, zaskarżona decyzja obarczona jest brakiem logiki, gdyż organ z jednej strony stwierdza, że należy w wyniku rekultywacji utworzyć oczko wodne o pow. 30 m2, zaś w ustaleniach faktycznych przyznaje, że w jakiejś ewidencji figuruje oczko wodne o powierzchni około 0,07 ha, nazywane nieużytkiem, które miało powierzchnię na tyle dużą, że miejscowa ludność łowiła w nim ryby, nie zauważając, że powierzchnia stawu jest różna w zależności od pory roku i od tego czy rok jest mokry czy suchy. W ocenie odwołującego się, z uzasadnienia decyzji wynika, że organ I instancji prowadził szereg różnych postępowań, z których materiały wykorzystał w tylko jednym celu aby uznać prace polegające na oczyszczeniu naturalnego zbiornika wodnego za samowolę budowlaną lub nielegalną działalność górniczą.
Decyzją z dnia 30 grudnia 2008 roku, nr [...], wydaną na podstawie
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 9, art. 4 pkt 15-18, art. 20 ust. 1, art. 22 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że przedmiotowe postępowanie dotyczy wyłącznie rekultywacji gruntów i prowadzone jest w oparciu o ustawę o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Przedstawiło definicje ustawowe gruntów rolnych, gruntów zdegradowanych, gruntów zdewastowanych, jak również znaczenie pojęć: ochrona gruntów rolnych i rekultywacja gruntów, po czym wskazało, że zgodnie
z art. 20 ust. 1 ww. ustawy osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana do ich rekultywacji na własny koszt, przy czym w rozumieniu powołanej ustawy utrata albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów to całkowity zanik albo zmniejszenie zdolności produkcyjnej gruntów. Kolegium stwierdziło także, iż grunty będące przedmiotem postępowania są gruntami rolnymi, stanowiącymi łąki trwałe oraz torfowiska z oczkiem wodnym - użytek zielony i nieużytek wytworzony na glebach pochodzenia organicznego, które zgodnie ze składem mechanicznym określono jako gleby mułowo-torfowe o łącznej powierzchni 0,4828 ha. Kolegium przeanalizowało materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem I instancji i uznało, że z opinii rzeczoznawców z zakresu klasyfikacji gruntów wynika, że na części przedmiotowej działki, o powierzchni 0,4828 ha, nastąpiła całkowita degradacja i dewastacja gruntów rolnych, w wyniku powstania zbiornika wodnego. Zdaniem Kolegium, obie opinie są spójne i potwierdzają, że nastąpiła utrata wartości użytkowej ww. powierzchni gruntów. Z kolei oświadczenia złożone przez świadków potwierdzają, że staw został aktualnie wykopany, zaś w jego miejscu było tylko niewielkie torfowisko oraz oczko wodne z rybami. W ocenie Kolegium materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego świadczy o tym, że A. D. prowadził prace związane z powstaniem zbiornika wodnego, które spowodowały utratę wartości użytkowej gruntów o powierzchni 0,4828 ha, a zatem - w świetle przepisu art. 20 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych - jest zobowiązany do ich rekultywacji na własny koszt.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że materiał dowodowy wskazuje, iż prace prowadzone przez stronę na części działki doprowadziły do degradacji i dewastacji gruntu oraz utraty wartości użytkowej, zaś strona nie przedstawiła dowodów, które mogłyby podważyć te ustalenia. Organ podkreślił przy tym, iż odwołujący się czynnie uczestniczył w postępowaniu i był informowany o podejmowanych czynnościach przez organ I instancji, zaś dopuszczony jako dowód w sprawie protokół z dnia 25 sierpnia 2006 roku z oględzin działki świadczy, że strona uczestniczyła w oględzinach.
W skardze na powyższą decyzję A. D. wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędy formalne i niezgodność z prawem w zakresie wydania kilku decyzji w tej samej sprawie sprzecznych ze sobą, co powoduje wzajemne ich wykluczanie się. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 78 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa własności, naruszenie zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ I instancji od 2006 roku nagminnie narusza przysługujące skarżącemu prawo własności oraz prawo do swobodnego korzystania z nieruchomości. Wskazał, że w 2006 roku na działce nr [...] w K. o powierzchni 8,66 ha przeprowadził prace zmierzające do usunięcia istniejącego na działce dzikiego wysypiska śmieci usytuowanego w zastoisku wodnym, a uzyskany urobek odłożył na teren własnej działki. Prace te wykonał w celu uporządkowania i oczyszczenia działki, na której zamierza wybudować siedlisko rolnicze z budynkiem mieszkalnym i zapleczem gospodarczym. Wskazał przy tym, że Starostwo Powiatowe w związku z pracami ziemnymi dotyczącymi oczyszczenia wysypiska przeprowadzonymi na części ww. działki prowadziło trzy różne postępowania, na podstawie różnych przepisów. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja jest sprzeczna z wcześniej wydanymi przez Kolegium orzeczeniami w tej samej sprawie i prowadzi do zlikwidowania istniejącego zawsze na przedmiotowym terenie zastoiska wodnego i nieużytku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku toczyła się sprawa ze skargi A. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 grudnia 2006 roku, uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 listopada 2006 roku o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie budowy stawu na terenie działki nr [...] w K. i przekazującą organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia (sygn. akt II SA/Gd 81/07). Oddalając skargę A. D. na ww. decyzję - prawomocnym wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2007 roku, Sąd uznał, że zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm. - dalej jako ustawa - Prawo budowlane) zbiornik zlokalizowany na ww. działce stanowi budowlę ziemną zaliczaną do obiektów budowlanych, na którego budowę, zgodnie z art. 28 tej ustawy, wymagane jest pozwolenie na budowę.
W kolejnej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. D. zaskarżył decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 25 lutego 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 listopada 2008 roku, którą to decyzją nakazano A. D. rozbiórkę, poprzez zasypanie, stawu o powierzchni 4.880 m2 usytuowanego na działce nr [...] w K.. Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny - prawomocnym wyrokiem z dnia 17 czerwca 2009 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt
II SA/Gd 184/09, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd potwierdził, że znajdujący się na działce skarżącego staw, jako zbiornik wodny, jest obiektem budowlanym w rozumieniu ustawy - Prawo budowlane, którego budowa wymaga pozwolenia na budowę. Przy czy nie zostało przez organy nadzoru budowlanego zbadane czy skarżący zbiornik ten bez wymaganego pozwolenia na budowę wybudował. W ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły następujących zagadnień, stanowiących istotne ustalenia w sprawie: czy na działce nr [...] istniał zbiornik wodny, jeżeli istniał, to jaka była jego pierwotna powierzchnia i jaka powierzchnia powstała na skutek działań skarżącego. Ustalenia te są istotne, gdyż gdyby się okazało, że na działce nr [...] nie było zbiornika, to ustalenie, że obecnie jest tam zbiornik i to bez względu na jego powierzchnię, oznaczałoby, że wybudowano obiekt budowlany. Z kolei gdyby się okazało, że zbiornik wodny na tej działce już istniał, to ważne jest porównanie jego pierwotnej powierzchni z obecną. Tylko bowiem w razie zwiększenia powierzchni zbiornika wodnego można by przyjąć, że doszło do robót budowlanych polegających na rozbudowie istniejącego obiektu budowlanego - rozbudowie, która też wymaga pozwolenia na budowę, gdyż jest to jedna z postaci budowy (art. 3 pkt 6 ustawy - Prawo budowlane).
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269).
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
Art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi zaś, iż Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W niniejszej sprawie przedmiot zaskarżenia stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 grudnia 2008 roku, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, oparte na przepisach ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w którym m. in. stwierdzono, że osobą zobowiązaną do rekultywacji po samowolnym wybudowaniu stawu na terenie części działki nr [...] w miejscowości K. jest A. D. oraz przyjęto, iż rekultywację należy prowadzić przez zasypanie stawu, przy czym zezwolono na pozostawienie w centralnej części wyrobiska oczka wodnego o powierzchni nie większej niż 30 m2.
W ocenie Sądu, rozstrzygając we wskazanym powyżej zakresie, organy obu instancji przekroczyły swoje uprawnienia wynikające z przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ponieważ orzekły w sprawie właściwej dla organów nadzoru budowlanego, a tym samym wydały decyzje z naruszeniem przepisów o właściwości. W sprawie dotyczącej rekultywacji gruntów rolnych organy orzekły bowiem o rozbiórce samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego (zbiornika wodnego - stawu), a do tego nie były uprawnione, ponieważ orzekanie w tej materii leży w gestii organów nadzoru budowlanego.
Z przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych wynika, iż przesłanką wydania decyzji o rekultywacji gruntu jest spowodowanie utraty lub ograniczenia wartości użytkowej gruntu (może to dotyczyć gruntów rolnych i leśnych). Osobą zobowiązaną do rekultywacji gruntu na własny koszt jest osoba powodująca powyższy stan. Jeżeli jednak utrata wartości użytkowej gruntu rolnego polega na tym, iż na gruncie powstaje obiekt budowlany, to - zgodnie z przepisami ustawy - Prawo budowlane, o jego zgodności z prawem (i ewentualnej rozbiórce) orzec może jedynie organ nadzoru budowlanego.
Art. 1 ustawy - Prawo budowlane stanowi bowiem, iż przepisy tej ustawy normują działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określają zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach. Z art. 4 ww. ustawy wynika zaś, iż każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. To czy dany obiekt budowlany został wykonany zgodnie z przepisami oceniają organy wskazane w przepisach ww. ustawy, a w szczególności organy nadzoru budowlanego. Art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane stanowi bowiem, iż do zadań organów nadzoru budowlanego należy kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego. Z art. 83 ust. 1 i 2 cyt. ustawy wynika zaś, iż o ewentualnej rozbiórce nielegalnie wybudowanego obiektu budowlanego rozstrzyga - jako organ pierwszej instancji - inspektor nadzoru budowlanego. Organem wyższego stopnia w stosunku do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego.
Zgodnie natomiast z art. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych, reguluje ona zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji i poprawiania wartości użytkowej gruntów. Art. 4 pkt 18 ww. ustawy stanowi zaś, iż rekultywacja gruntów polegać może jedynie na nadaniu lub przywróceniu gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg.
Z zestawienia regulacji przedstawionych powyżej – zdaniem Sądu - jasno wynika, iż rekultywacja gruntu rolnego nie może polegać na nakazaniu rozbiórki obiektu budowlanego posadowionego na takim gruncie – to jest kompetencja organów nadzoru budowlanego, które w tej materii muszą wydać decyzję w odrębnym postępowaniu. Jeżeli organ nadzoru budowlanego zalegalizuje obiekt budowlany wybudowany samowolnie na gruncie rolnym, to sprawa rekultywacji gruntu pod obiektem stanie się bezprzedmiotowa. Gdy obiektu tego nie zalegalizuje, wtedy nakaże jego rozbiórkę, a po usunięciu nielegalnie wybudowanego obiektu, pozostanie zdewastowany grunt rolny, który stanie się przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Należy w tym miejscu zauważyć, iż organy orzekające w niniejszej sprawie dotyczącej rekultywacji gruntów rolnych wiedziały o toczącym się równolegle postępowaniu organów nadzoru budowlanego w sprawie samowolnego wybudowania na działce nr [...] w K. stawu oraz o tym, iż będący przedmiotem obu postępowań staw uznany został za obiekt budowlany (vide pismo Starosty z 18 stycznia 2008 roku - k. 71 akt administracyjnych organu I instancji oraz pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lutego 2008 roku - k. 72 akt administracyjnych organu I instancji). Mimo to wydały zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje, ingerując w kompetencji organów nadzoru budowlanego wynikające z powyżej przytoczonych przepisów.
Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika zaś, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie organy obu instancji naruszyły przepisy o właściwości, ponieważ nakazały rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego (zasypanie stawu), a to - jak wykazano powyżej, należy do wyłącznych kompetencji organów nadzoru budowlanego. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są dotknięte wadą nieważności wskazaną w treści
art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził ich nieważność. Sąd orzekł także, iż ww. decyzje nie mogą być wykonane - na podstawie art. 152 tej ustawy.
Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ I instancji w pierwszej kolejności ustali na jakim etapie postępowania znajduje się sprawa prowadzona przez organy nadzoru budowlanego. Jeżeli jest w toku, swoje postępowanie zawiesi, ponieważ w postępowaniu prowadzonym przez nadzór budowlany zostanie rozstrzygnięte czy przedmiotowy staw został samowolnie wybudowany, a jeżeli tak - czy należy go zalegalizować, czy też orzec o jego rozbiórce.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło