II SA/Wa 1636/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), WSA Bronisław Szydło, Protokolant Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nieważności decyzji - oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku J. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. oraz wznowienia postępowania, którą to decyzją umorzono postępowanie pierwszej instancji wszczęte w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych nieważności dla celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 14 października 2002 r. J. D. złożył wniosek do Ministra Obrony Narodowej, w którym zażądał: – stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. w sprawie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych; – wznowienia postępowania w powyższej sprawie w trybie art. 145 § 1 pkt. 1, 4 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister Obrony Narodowej wszczął postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego, a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji i wznowienia postępowania. Następnie Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2003 r., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji i wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. (sygn. akt II SA 1421/03) stwierdził nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. i poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. Ponadto powyższym wyrokiem Sąd stwierdził nieważność postanowienia Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. Powyższe orzeczenie stało się prawomocne. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, iż decyzja Ministra Obrony Narodowej odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji i wznowienia postępowania w sprawie, w której odmówiono skarżącemu skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczącą wysokości świadczenia emerytalnego należnego skarżącemu. Ponadto Sąd stwierdził, iż ustalenie okoliczności mających wpływ na prawo i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego żołnierza następuje w formie decyzji administracyjnej wydawanej przez wojskowy organ emerytalny (art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin – Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm.). Natomiast stosownie do art. 31 ust. 4 tej ustawy od decyzji, o której mowa w ust. 1 przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu na zasadach określonych w przepisach kodeksu cywilnego. Nadto, Sąd jednoznacznie stwierdził, że skoro niniejsza sprawa nie należała do kompetencji Ministra Obrony Narodowej, to powinien on odmówić wszczęcia postępowania w sprawie. Skoro jednak w wyniku wadliwego ustalenia swojej właściwości Minister Obrony Narodowej wszczął postępowanie w sprawie, obowiązany był zakończyć to postępowanie decyzją o umorzeniu postępowania. Stosując się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt II SA 1421/03 Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie pierwszej instancji wszczęte w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności zainteresowanego dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego. Od powyższej decyzji J. D. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Analizując sprawę ponownie, Minister Obrony Narodowej wskazał, iż brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądań zainteresowanego, bowiem organ administracji publicznej związany wyrokiem Sądu jest zobowiązany do jego wykonania. Wobec tego postępowanie w przedmiotowej sprawie należało umorzyć. Nadto podkreślił, iż organy sądowe wielokrotnie orzekały w przedmiocie sprawy skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 października 2000 r. (sygn. akt II SA 841/00), odrzucił skargę J. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. w przedmiocie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia dla celów emerytalnych. Sąd stwierdził, iż ustalenie w formie decyzji administracyjnej prawa do świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, w tym ustalenie okoliczności mających wpływ na to prawo i wysokość świadczenia należy do organów emerytalnych. Zatem jako podstawę odrzucenia skargi Naczelny Sąd Administracyjny wskazał brak właściwości w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego. Podejmowane przez skarżącego próby zmiany wskazanego wyżej rozstrzygnięcia zakończyły się postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2006 r. (sygn. akt II SA/Wa 2653/04) odrzucającym skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2000 r. (sygn. akt II SA 841/00). Decyzja ta stała się przedmiotem skargi J. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o: – połączenie przedmiotowej sprawy ze sprawami o sygn. akt : II SA/Wa 702/09, II SA/Wa 884/09, II SA/Wa 1050/09, II SA/Wa 1203/09, II SA/Wa 1349/09 i łączne rozpoznanie, – stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. z powodu jej niezgodności z prawem, – zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do wszczęcia postępowania administracyjnego z czynnym jego udziałem, w sprawie wniosku z dnia 14 października 2002 r., – zasądzenie od Ministra Obrony Narodowej kosztów procesowych według norm przepisowych. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia, wg stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Oceniając skargę pod tym kątem, wskazać należy, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż brak było możliwości rozpoznania wskazanych przez skarżącego spraw łącznie bowiem sprawy te zostały już wcześniej zakończone (sygn. akt II SA/Wa 1050/09, postanowieniem z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1203/09 postanowieniem z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1349/09 postanowieniem z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 884/09 wyrokiem z dnia 7 grudnia 2009 r. Natomiast sprawa o sygn. akt II SA/WA 702/09 nie jest sprawą tożsamą, bowiem dotyczy prowadzonego w trybie zwykłym postępowania w sprawie odmowy uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2000 r. w sprawie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego. Natomiast odnosząc się do przedmiotowej sprawy, należy podnieść, iż zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoinstancyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnych przypadkach w związku z rozpoznawaną sprawą. W zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym, jak i wyjaśnienie, dlaczego zastosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny, że błędne i jakie, zdaniem tego Sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lutego 2004 r., sygn. akt II SA 1421/03, stwierdził nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2002 r., stwierdzając, iż sprawa dotycząca skorygowania zaświadczenia o wysokości upoważnienia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, dotyczącą wysokości świadczenia emerytalnego należnego skarżącemu. Zatem skoro sprawa nie należała do kompetencji Ministra Obrony Narodowej, to powinien on odmówić wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego z przyczyn przedmiotowych. Jednakże skoro wszczął postępowanie w sprawie, obowiązany był zakończyć to postępowanie decyzją o umorzeniu postępowania. Prawidłowo więc organ wskazuje, iż decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], utrzymany w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], wykonał wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wskazać zdaniem Sądu należy, iż wydana przez organ decyzja jest prawidłowa. Z art. 180 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu tylko w takim zakresie, w jakim przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych nie zawierają uregulowań odmiennych. Przepis art. 180 § 2 k.p.a. zawiera definicję sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, przez które rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenie społeczne. Przepis art. 181 k.p.a. stanowi, że organy odwoławcze, właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, określają przepisy odrębne; do postępowania przed tymi organami stosuje się odpowiednio art. 180 § 1 k.p.a. Zauważyć należy, iż ustalenie okoliczności mających wpływ na prawo i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego następuje w formie decyzji administracyjnej wydawanej przez wojskowy organ emerytalny (art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 108). Stosownie do art. 31 ust. 4 tej ustawy od decyzji, o której mowa w ust. 1 przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. W kodeksie postępowania cywilnego postępowanie z zakresu ubezpieczeń społecznych zostało uregulowane w art. 4778 do 47714 kpc i w art. 476 § 2 kpc. W myśl art. 476 § 2 pkt 2 kpc przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczące emerytur i rent, zaś art. 476 § 4 pkt 3 stanowi, iż przez organy rentowe rozumie się wojskowe organy emerytalne oraz organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, a także inne organy wojskowe i organy resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości właściwe do wydania decyzji w sprawach, o których mowa w § 2. Zgodnie z art. 4778 § 1 do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego normują także inne kwestie związane z zaskarżeniem decyzji organu rentowego, takie jak: termin i sposób wniesienia odwołania art. 4779, treść odwołania i jego warunki formalne (art. 47710 § 1, sposoby rozstrzygania art. 47714 § 1 i 2). Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych postępowanie odwoławcze toczy się według zasad określonych w kodeksie postępowania cywilnego i przepisy te tworzą system rozpoznawania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przepisy te nie przewidują możliwości uznania nieważności decyzji organu rentowego (por. postanowienie SN z dnia 14 kwietnia 1999 r. II UKN 161/99 OSNP2000/14/562). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.