II OZ 1109/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia "3." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1693/09 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odpisów skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2010 r. w sprawie ze skargi E. S. i T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie W dniu 12 lutego 2010 r. pełnomocnikowi "3." sp. z o.o. w K. r.pr. S. K. doręczony został odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1693/09 wraz z uzasadnieniem. Dnia 12 marca 2010 r. Spółka wniosła od tego wyroku skargę kasacyjną, sporządzoną przez radcę prawnego S. K. Do skargi kasacyjnej dołączono pełnomocnictwo z dnia 10 marca 2010 r., mocą którego Spółka upoważniła radcę prawnego S. K. jedynie do sporządzenia skargi kasacyjnej w tej sprawie. Jednocześnie dnia 12 marca 2010 r. Spółka ta poinformowała Sąd, że wcześniejsze pełnomocnictwo udzielone w dniu 31 maja 2007 r. radcy prawnemu S. K. do reprezentowania Spółki m.in. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...]w przedmiocie warunków zabudowy zostało "wycofane". Zarządzeniami z dnia 18 marca 2010 r. "3." sp. z o.o. została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez złożenie 6 odpisów tej skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej oraz do uiszczenia wpisu sądowego, wezwanie doręczono Spółce w dniu 24 marca 2010 r. Wpis sądowy został uiszczony w dniu 26 marca 2010 r. W dniu 7 kwietnia 2010 r. skarżąca Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odpisów skargi kasacyjnej, dołączając jednocześnie 6 egzemplarzy tych odpisów. W uzasadnieniu podniosła, że w jej ocenie tylko ten pełnomocnik, który sporządził skargę kasacyjną mógł poświadczyć jej zgodność z oryginałem i przyjęto, że zapewne Sąd zwrócił się również do radcy prawnego S. K. o przedłożenie brakujących odpisów. Dopiero w rozmowie z dnia 6 kwietnia 2010 r. skarżąca Spółka powzięła informację o braku wysłania wezwania do radcy prawnego. Poinformowano, że w dniu 31 marca 2010 r. W. P., uprawniony do reprezentowania Spółki, przebywał na wyjeździe służbowym i wrócił do pracy dopiero 6 kwietnia 2010 r. Wyjaśniając na wezwanie Sądu okoliczności związane z uchybieniem terminu skarżąca Spółka wskazała, że osobami uprawnionymi do jej reprezentowania są W. P. i P. K., którzy z powodu wyjazdów służbowych w dniu 31 marca 2010 r. byli poza siedzibą Spółki. Wyjazd W. P. był wcześniej planowany i trwał od 22 marca 2001 r. do 1 kwietnia 2010 r., a o konieczności tego wyjazdu wiedziano 8 marca 2010 r. Wyjazd P. K. był nieplanowany i wynikał z konieczności uczestniczenia w negocjacjach z klientem zagranicznym Spółki. P. K. dowiedział się o wyjeździe wieczorem 26 marca 2010 r. i powrócił do siedziby Spółki 1 kwietnia 2010 r. W dniach 29 marca – 1 kwietnia 2010 r. w siedzibie Spółki nie było żadnej osoby uprawnionej do jej reprezentowania i nikt inny nie mógł nieobecnych osób zastąpić, bo prawo do reprezentowania Spółki mają tylko W. P. i P. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, odmawiając przywrócenia terminu na podstawie art. 86 i 87 w związku z art. 178 i art. 47 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wskazał, że strona skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu winna spełnić warunki zawarte w art. 86 § 2, art. 87 § 1-5 p.p.s.a., w przeciwnym razie sąd nie może orzec o przywróceniu terminu. Sąd stwierdził, że niewątpliwie dopuszczalne było złożenie wniosku o przywrócenie terminu przez stronę skarżącą z powodu negatywnych skutków, jakie uchybienie to powodowało dla strony. Wniosek został złożony jednocześnie z wniesieniem brakujących odpisów skargi kasacyjnej, nie minął też 1 rok od uchybienia terminu. Do skargi kasacyjnej mają zastosowanie przepisy regulujące elementy formalne skargi. Stąd stosownie do art. 47 § 1 p.p.s.a. należy do niej dołączyć odpisy skargi dla pozostałych stron. Brak odpisów jest brakiem formalnym, uzupełnianym tak jak każdy brak formalny pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Sąd podniósł, że w przedmiotowym wniosku podano zasadniczo dwa argumenty wskazujące na niedochowanie terminu: 1) przeświadczenie, że skoro skargę kasacyjną sporządził radca prawny, to on powinien być pouczony o konieczności wniesienia odpisów tejże skargi oraz 2) brak obecności członków zarządu w dniu 31 marca 2010 r., kiedy to upływał termin do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu żadna z tych okoliczności nie uzasadnia uznania braku winy w niedochowaniu terminu przez "3." sp. z o.o. Sąd wskazał przede wszystkim, że to sama Spółka udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu tylko do sporządzenia skargi kasacyjnej i skargę wniosła samodzielnie. Poinformowano Sąd w dniu 15 marca 2010 r., że radca prawny S. K. nie jest pełnomocnikiem tejże Spółki. Tym samym nie ma żadnych podstaw twierdzenie Spółki, że o uzupełnieniu braków formalnych skargi kasacyjnej powinien być informowany radca prawny, który ją sporządził, skoro to sama Spółka zrezygnowała z bycia reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika. Sama więc okoliczność, że Spółka zrezygnowała z pełnomocnika nie może być rozpatrywana jako przesłanka do oceny braku winy po stronie tejże Spółki w wykonaniu wezwania Sądu. Sąd podniósł ponadto, że skarżąca Spółka otrzymała wezwanie Sądu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w dniu 24 marca 2010 r. i częściowo braki te usunęła w dniu 26 marca 2010 r. (uiszczenie wpisu sądowego). Wezwanie to zawierało wyraźne pouczenie Spółki o brakach formalnych skargi kasacyjnej, terminie ich uzupełnienia i skutkach braku ich usunięcia. Z wyjaśnień samej Spółki wynika, że jeszcze w dniu 26 marca 2010 r. jeden z członków zarządu tej Spółki był obecny w jej siedzibie, a w dniu 25 marca 2010 r. sporządził pismo informujące o uiszczeniu wpisu sądowego. Tym samym nie można przyjąć, że Spółka ta nie wiedziała o braku formalnym, jakim było nie dołączenie do skargi kasacyjnej jej odpisów. Mimo to, Spółka nie podjęła w tym zakresie żadnych czynności. Tym samym można przyjąć, że po stronie skarżącej Spółki zaistniała przesłanka co najmniej niedbalstwa z prowadzeniu tejże sprawy. Wiedząc bowiem, że skarga kasacyjna obarczona jest brakiem formalnym, znając termin jego usunięcia i skutki braku usunięcia, a także wiedząc, że Spółki tej nie reprezentuje już profesjonalny pełnomocnik - sama Spółka powinna dostosować się do wezwania Sądu. Sąd podał, że art. 87 § 2 p.p.s.a. wyraźnie stanowi, iż strona domagająca się przywrócenia terminu wskazuje na okoliczności uprawdopodabniające brak jej winy w niedochowaniu terminu. Wielokrotnie w orzecznictwie sądowym było wyjaśniane, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy", polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki należy przyjmować obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zdaniem Sądu zaistniały w tej sprawie fakt wyjazdu służbowego po dowiedzeniu się przez członka zarządu skarżącej Spółki o wadach formalnych jej skargi kasacyjnej i nie uzupełnieniu tego braku oraz brak takiego zorganizowania pracy samej Spółki, ażeby wada ta została usunięta - nie uzasadnia przywrócenia terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Spółka "3." sp. z o.o. w K., zaskarżając w całości postanowienie i zarzucając naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w ocenianym stanie faktycznym doszło do zawinionego uchybienia terminu oraz błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaistnienie okoliczności powodującej uchybienie terminu w trakcie jego biegu, tj. w okresie kiedy reprezentowany podmiot wiedział już o nałożonym obowiązku i terminie jego wykonania, uniemożliwia zakwalifikowanie powstałego uchybienia jako pozostającego bez winy podmiotu obciążonego realizacją obowiązku. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Spółka wskazała, że Sąd oceniając przesłankę braku winy skarżącej nie uwzględnił charakteru i trybu wyjazdu P. K., który w analizowanym okresie był jedyną znajdującą się w K. osobą upoważnioną do reprezentowania Spółki. Nagły wyjazd służbowy uniemożliwił mu zorganizowanie zastępstwa w zakresie reprezentacji Spółki. Niedopełnienie obowiązków nie może zostać uznane w sprawie za zawinione. Osoba upoważniona do reprezentowania Spółki (P. K.) w piątek 26 marca 2010 r. mogła oczekiwać, że będzie miała jeszcze trzy dni pracy (tj. poniedziałek - środa) do realizacji obowiązku nałożonego przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a.). Art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. (...) Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (vide np. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, str. 333 i 334, oraz powołane tam orzecznictwo – postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, niepubl., postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757, a także orzeczenia powołane w zaskarżonym postanowieniu: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 305/08, LEX nr 550320, postanowienie z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 220/08, LEX nr 478982, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I SAB/Wa 78/05, LEX nr 192260). Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżąca Spółka nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wobec okoliczności rozpoznawanej sprawy, szczegółowo przedstawionych w zaskarżonym postanowieniu, słusznie Sąd I instancji uznał, że za dostatecznie usprawiedliwiającą skarżącą nie może być uznana podawana jako przyczyna uchybienia terminu okoliczność jednoczesnego wyjazdu służbowego obu osób uprawnionych do jej reprezentowania i ich nieobecność w siedzibie firmy w dniu 31 marca 2010 r., to jest w dniu, gdy upływał wyznaczony przez Sąd siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej. Spółka w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zrezygnowała jej reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika, wypowiadając pełnomocnictwo do występowania w sprawie udzielone radcy prawnemu S. K. z dniu 31 maja 2006 r.(pismo z dnia 8 marca 2010 r., wysłane w dniu 12 marca 2010 r., które wpłynęło do Sądu 15 marca 2010 r.) i udzielając temu radcy prawnemu pełnomocnictwa jedynie do sporządzenia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji należycie dbająca o swoje interesy strona ze szczególną starannością winna wykonać wezwanie Sądu doręczone Spółce w dniu 24 marca 2010 r. Tymczasem poprzestano na uiszczeniu w terminie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (dnia 26 marca 2010 r.), przy jednoczesnym niedopełnieniu wezwania do usunięcia w terminie siedmiu dni, wyznaczonym pod rygorem odrzucenia skargi braków formalnych tej skargi poprzez złożenie poświadczonych za zgodność z oryginałem 6 egzemplarzy odpisów. Jakiekolwiek czynności – jak wynika z twierdzeń samej Spółki – zmierzające do zadośćuczynienia wezwaniu Sądu podjęto już po upływie wyznaczonego przez Sąd terminu, dopiero w dniu 6 kwietnia 2010 r. Podawana przez Spółkę przyczyna niedopełnienia obowiązku, polegająca na jednoczesnej nieobecności w K. obu członków zarządu Spółki upoważnionych do jej reprezentowania w dniach 30 i 31 marca 2010 r. nie mogła więc uprawdopodobnić braku winy strony w uchybieniu terminu. Okoliczność, co podkreśla strona, że wyjazd jednego z członków zarządu, który nastąpił już po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia braków miał nagły charakter, w żaden sposób nie może podważyć powyższej oceny. Zarząd Spółki winien w odpowiednim czasie podjąć takie niezbędne działania, by nawet jednoczesna nieobecność obu członków zarządu nie uniemożliwiała funkcjonowania Spółki. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił oddalić zażalenie.