II OSK 748/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz /spr./ Sędzia NSA del. Elżbieta Makowska Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1542/09 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1542/09 oddalił skargę J. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną myśliwską. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, odmówił J. S. wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej uznając, iż fakt prowadzonego przeciwko stronie postępowania karnego o popełnienie czynu z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 272 k.k., mającego ścisły związek z uzyskiwaniem przez inne osoby uprawnień do wykonywania myślistwa, a zatem pośrednio godzącego w zasady etyki łowieckiej w pełni pozwala na zakwalifikowanie jej do kategorii osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Na skutek wniesionego przez J. S. odwołania Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na uchybienia proceduralne oraz sformułował wytyczne co do okoliczności, które organ ten winien wyjaśnić w toku postępowania uzupełniającego. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji ustalił, że J. S. w latach 2005-2008 trzykrotnie popełnił wykroczenia w ruchu drogowym, za co został ukarany mandatami karnymi. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r., wydaną na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach ponownie odmówił J. S. wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej uznając, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni pozwala na zakwalifikowanie go do kategorii osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach odmawiającą wydania J. S. pozwolenia na broń palną myśliwską. Na powyższą decyzję J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem wskazał, że materialnoprawną przesłanką wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym pozwolenia na bron nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Sąd wskazał, że wbrew stanowisku zajętemu w skardze organy Policji, przy dokonywaniu oceny, że skarżący należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy mogły powołać się na fakt prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego o czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 272 k.k. - pomocnictwo w wyłudzeniu poświadczenia nieprawdy - mający bezpośredni związek z uzyskiwaniem przez inne osoby uprawnień do wykonywania myślistwa, a także na fakt naruszania przez skarżącego w przeszłości przepisów ruchu drogowego. Wynika to z literalnego brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, który w sposób przykładowy wymienia okoliczności mogące świadczyć o możliwości ze strony posiadacza broni użycia jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sformułowanie zawarte w tym przepisie, a odnoszące się do faktu skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których to osób toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, ma charakter kwalifikowany. Oznacza to, że w razie zaistnienia takiej okoliczności organ Policji jest niejako w sposób bezwarunkowy nią związany. Wskazuje na to użycie w tym przepisie sformułowania "w szczególności skazanym (...)". Katalog sytuacji objętych dyspozycją tego przepisu jest jednak otwarty (niewyczerpany). Powołany przepis nie stwarza więc dla organu Policji przeszkody dla dokonania oceny, że dopuszczenie się przez osobę ubiegającą się o wydanie pozwolenia na broń innego przestępstwa umyślnego lub podejrzenie popełnienia takiego przestępstwa uzasadnia obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Z akt sprawy bezspornie wynika, że przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 272 k.k., mającego bezpośredni związek z uzyskiwaniem przez inne osoby uprawnień do wykonywania myślistwa. Sąd Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach Wydział III Karny w nieprawomocnym wyroku z dnia 8 czerwca 2009 r., sygn. akt III K 2071/07 dokonał zmiany kwalifikacji prawnej tego czynu uznając J. S. za winnego czynu wyczerpującego ustawowe znamiona przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 273 k.k., za co wymierzono mu karę grzywny. Sądu pierwszej instancji podkreślił, że fakt wszczęcia przeciwko skarżącemu powyższego postępowania karnego był bezpośrednią przesłanką cofnięcia J. S. w 2006 r. przez organy Policji posiadanych przez niego pozwoleń na broń palną myśliwską oraz sportową na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a decyzje organów Policji cofające skarżącemu pozwolenia na broń były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2192/06. Stan faktyczny, który legł u podstaw wydania w 2006 r. decyzji cofających skarżącemu pozwolenia na broń nie uległ do chwili obecnej zmianie, gdyż nadal toczy się przeciwko J. S. to samo postępowanie karne o popełnienie czynu z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 272 k.k. Jak wskazał Sąd, z orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, iż uzasadniona obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, dotyczy przewidywanych zachowań posiadacza broni. W ocenie Sądu, charakter i okoliczności czynu, którego popełnienie zarzuca się skarżącemu, mającego bezpośredni związek z uzyskiwaniem przez inne osoby uprawnień do wykonywania myślistwa, uprawniały organy Policji do przyjęcia, że skarżący stwarza obawę użycia broni w celach określonych w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Organy Policji nie przekroczyły jednocześnie swojej kompetencji stwierdzając, iż zarzucany skarżącemu czyn godzi pośrednio w zasady etyki łowieckiej. Broń palna jest towarem szczególnie reglamentowanym przez to, że dostęp do jej posiadania ograniczony jest przepisami ustawy o broni i amunicji. Broń nie może stwarzać zagrożenia dla osób trzecich, a zagrożenie takie niewątpliwie występuje w przypadku posługiwania się bronią przez osobę nieodpowiedzialną, wykazującą lekceważący stosunek do prawa oraz godzącą się na to by uprawnienia myśliwskie uzyskiwały osoby nieposiadające odpowiedniego przygotowania praktycznego. Pozytywna opinia w środowisku łowieckim oraz w miejscu zamieszkania, nie zostały uznane przez organy Policji za przekonywujące i uzasadniające ocenę, że wydanie skarżącemu pozwolenia na broń nie stanowi zagrożenia jej użycia w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oceny tej nie można, w ocenie Sądu, uznać za błędną. Opinie te w żadnym zakresie nie odnoszą się bowiem do faktu, że przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa mającego bezpośredni związek z uzyskiwaniem przez inne osoby uprawnień do wykonywania myślistwa. Tymczasem to właśnie ta okoliczność była podstawą odmowy wydania skarżącemu pozwolenia na broń. Niewątpliwie organy administracji dokonując oceny przepisów oraz oceny stanu faktycznego sprawy muszą realizować swoje zadania w sposób odpowiadający uzasadnionemu interesowi obywatela, chyba że wchodzi on w konflikt z interesem ogólnym. Z takim właśnie przypadkiem organy obu instancji miały do czynienia w niniejszej sprawie i dokonując oceny materiału dowodowego, podjęły decyzje kierując się celami wskazanymi w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, przedkładając interes społeczny nad interesem strony. Wypełnienie przesłanki zaliczenia skarżącego do osób wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, musiało zatem skutkować odmową wydania pozwolenia na broń przez właściwy organ. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi. Od powyższego wyroku J. S. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając mu mające istotny wpływ na treść niniejszego wyroku naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie błędnej wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji na skutek bezzasadnego uznania, że skarżący spełnił negatywne przesłanki wydania pozwolenia na broń określone w powyższym przepisie wobec tego, iż w konkretnym przypadku fakt toczenia się przeciwko skarżącemu postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów oraz ukarania go w przeciągu trzech lat mandatami za wykroczenia drogowe (w tym ukarania już zatarte) stanowią bezwzględną negatywną przesłankę do uzyskania pozwolenia na broń palną. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi, względnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem na rzecz skarżącego kosztów postępowania procesowego, a w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przypisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m. in. że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ślad za Komendantem Głównym Policji oraz Śląskim Komendantem Wojewódzkim w Katowicach dokonał błędnej wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji poprzez przestawienie szyku hipotezy wskazanej normy prawnej, co wywołało efekt w postaci całkowitej zmiany jej sensu oraz założeń. Prawodawca polski bowiem w sposób czytelny i nie wywołujący w tej materii jakichkolwiek wątpliwości statuuje, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, iż mogą oni jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego a w dalszej kolejności dopiero dokonuje przykładowego uszczegółowienia katalogu tych osób. Tak zatem warunkiem sine qua non stosowania przepisu jest po pierwsze owa uzasadniona obawa użycia broni, a nie, jak było to podawane w treści uzasadnień wszystkich zaskarżonych do tej pory rozstrzygnięć, fakt jedynie toczenia się wobec skarżącego postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów oraz ukaranie go w przeciągu trzech lat mandatami za wykroczenia drogowe (w tym ukarania już zatarte). W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna zarzuca wyłącznie błędną wykładnię art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Wobec tego w pierwszej kolejności trzeba wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09 (ONSAiWSA 2010/1/5) orzekł: "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.)." Jednocześnie w uzasadnieniu uchwały wyrażony został pogląd: " /.../ użycie słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się zatem osobom wymienionym po słowach "w szczególności", ale także innym osobom, które nie były wprawdzie skazane za wymienione przestępstwa, co do których jednak z innych powodów, organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Co do tych innych osób organ musi szczegółowo analizować i uzasadnić istnienie takiej obawy." W rozpoznawanej sprawie skarżący nie należy do osób wymienionych po słowach "w szczególności." Jednakże rozpoznanie sprawy wymaga uwzględnienia, co słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, że prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 2192/06 oddalono skargę J. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2006 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej i broni palnej sportowej. Bezpośrednią przyczyną cofnięcia wówczas skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni był fakt wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o popełnienie przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 272 k.k. Postępowanie to nadal się toczy i w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy organ ten dysponował nieprawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach z dnia 8 czerwca 2009 r., sygn. akt III K 2071/07, którym, po zmianie kwalifikacji prawnej czynu, uznano J. S. za winnego popełnienia czynu z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 273 k.k. Wobec tego stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania w przedmiocie wydania pozwolenia na broń palną myśliwską nie uległ zmianie w stosunku do istniejącego w dacie orzekania o cofnięciu tego pozwolenia w 2006 r. W tej sytuacji trzeba mieć na względzie, że stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W odniesieniu do sądów określona w powołanym przepisie moc wiążąca orzeczenia oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Wobec tego w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (zob. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63). Wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 2192/06 rozstrzygnięto kwestię, że stan oskarżenia o popełnienie przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 272 k.k. uzasadnia przyjęcie, iż zachodzi uzasadniona obawa, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Innymi słowy wyrokiem tym zostało rozstrzygnięte, że zachowanie to wzruszyło domniemanie, z którego korzystał skarżący, iż nie istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W tym stanie rzeczy, oceniając wniosek skarżącego o wydanie pozwolenia na broń palną myśliwską nie można było dokonać odmiennej oceny i uznać, że mimo niezmienionego stanu faktycznego i prawnego, skarżący w oparciu o tą samą regulację może zostać zakwalifikowany jako osoba, co do której nie istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skarżący, zarzucając Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, pomija zupełnie fakt istnienia wskazanego wyżej prawomocnego wyroku, czego jednak nie można uczynić. Kwestia istotna, decydująca o rozstrzygnięciu sprawy, nie sprowadza się do wykładni wskazanego przepisu, lecz do jego zastosowania. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie z uwagi na zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek Komendanta Głównego Policji o zasądzenie kosztów postępowania trzeba wskazać, że brak jest podstaw do przyznania kosztów w sytuacji wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną przy jednoczesnym braku udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.