I OSK 599/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-10-13

Skład orzekający: Janina Antosiewicz, Anna Łukaszewska-Macioch, Wiesław Morys

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy długotrwała nieobecność funkcjonariusza celnego spowodowana chorobą, nawet jeśli jest usprawiedliwiona i nie przekracza roku, może stanowić podstawę do zwolnienia ze służby z powodu "dobra służby"?
Ratio decidendi
Długotrwała nieobecność funkcjonariusza celnego spowodowana chorobą, która negatywnie wpływa na funkcjonowanie jednostki, może stanowić podstawę do zwolnienia ze służby z powodu "dobra służby", nawet jeśli nieobecność nie przekracza roku. Pojęcie "dobra służby" jest szerokie i może obejmować takie okoliczności, jak dezorganizacja pracy spowodowana częstymi i długotrwałymi absencjami, co utrudnia realizację ustawowych zadań służby celnej. W takich przypadkach, zwolnienie ze służby jest uzasadnione, a zarzuty dotyczące naruszenia art. 68 Konstytucji RP i art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności są niezasadne, ponieważ przepisy te nie chronią praw pracowniczych w zakresie stosunków służbowych.
Stan faktyczny
Funkcjonariusz M. P. został zwolniony ze służby celnej na podstawie art. 26 pkt 11 ustawy o Służbie Celnej z powodu długotrwałej absencji chorobowej (774 dni), która dezorganizowała pracę jednostki. Skarżący kwestionował zasadność zwolnienia, podnosząc, że jego nieobecność była usprawiedliwiona, nie przekroczyła roku, a organy nie skierowały go na badania lekarskie w trybie art. 39 ust. 1 ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że "dobro służby" zostało naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez M. P.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną M. P. i odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch sędzia del. NSA Wiesław Morys (spr.) Protokolant Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 13 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 994/09 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia od M. P. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 994/09 oddalił skargę M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z dnia [...] września 2009 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby. Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] lipca 2009r. Dyrektor Izby Celnej w Olsztynie zwolnił M. P. ze służby w Izbie Celnej w Olsztynie z dniem upływu trzymiesięcznego terminu, liczonego od daty doręczenia decyzji. Jako podstawę prawną rozwiązania stosunku służbowego organ wskazał art. 26 pkt 11 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.). Jego zdaniem wynikiem długotrwałej absencji spowodowanej chorobą wspomnianego funkcjonariusza (okres ten wynosił 774 dni) była dezorganizacja służby w jednostce. Nieobecności wpływały negatywnie na pozostałych funkcjonariuszy, albowiem musieli oni wykonywać czynności służbowe przypisane do stanowiska przebywającego na zwolnieniu lekarskim funkcjonariusza. Niezbędne było również zlecanie im pracy w godzinach nadliczbowych. Powodowało to poważne utrudnienia w zapewnieniu płynności obsługi przejścia granicznego. Według organu sytuacja taka rzutowała na pracę całej jednostki służby celnej i przedłużanie tego stanu rzeczy byłoby sprzeczne z dobrem służby. Ponadto organ wskazał, że przeniesienie na inne stanowisko jest niemożliwe, ponieważ w ramach Izby wakaty znajdują się w komórkach granicznych i grupach mobilnych, a jest to kategoria stanowisk o takich samych lub zbliżonych zadaniach i godzinach pełnienia służby do stanowiska, na jakim pozostawał M. P. Nie zgadzając się z treścią tej decyzji M. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 26 pkt 11 ustawy o Służbie Celnej poprzez uznanie, że jego usprawiedliwiona i zgodna z prawem nieobecność w służbie z powodu choroby stanowi przesłankę zwolnienia z uwagi na dobro służby. Podniósł również naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 i art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i pozbawienie strony prawa wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Ponadto zaakcentował, że prawo do ochrony zdrowia jest obywatelskim prawem konstytucyjnym unormowanym w art. 68 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 26 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusz celny ma ustawowo zagwarantowane prawo do usprawiedliwionej nieobecności w służbie z powodu choroby trwającej nie dłużej niż rok, gdyż dopiero po takim okresie może być zwolniony na tej podstawie. Odwołujący się podniósł, że okres jego nieobecności w pracy nie przekroczył roku, a zatem nie może on być zwolniony ze służby z tej właśnie przyczyny. Ponadto wskazał, że mimo złego stanu zdrowia nie został skierowany na badania lekarskie w trybie art. 39 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym w uzasadnionych wypadkach funkcjonariusz celny może być z urzędu skierowany na badania lekarskie, w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności do wykonywania służby. Podniósł, że skoro jego przełożeni nie uznali, że jego stan zdrowia stanowi uzasadniony wypadek, o którym mowa w art. 39 wspomnianej ustawy, to należy wnioskować, że pomimo nieobecności w pracy z powodu choroby, nadal jest on zdolny do wykonywania służby. Wreszcie M. P. zarzucił niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a przede wszystkim zbyt ogólnikowe załatwienie wniosku o przeniesienie na inne stanowisko. Nadto wskazał, iż organ nie wyjaśnił w wystarczającym stopniu, w jaki sposób jego nieobecność dezorganizowała służbę. Według strony odwołującej się organ zbyt lakonicznie i wadliwie ustosunkował się do twierdzeń, iż w momencie przeniesienia do G. została ona pozbawiona możliwości regularnych kontroli lekarskich. Dyrektor Izby Celnej w Olsztynie decyzją z dnia [...] września 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją uprzednio wydaną decyzję. Uzasadniając kolejne rozstrzygnięcie powołał się na analizę stanu zatrudnienia dokonaną w okresie pełnienia służby przez M. P. w Oddziale Celnym w G., tj. od [...] stycznia 2008 r. do [...] marca 2009 r. Do analizy wybrano po jednym miesiącu z każdego kwartału. Wynikało z niej, że na przykład w 2008 r. w miesiącu marcu do pełnej obsady etatowej brakowało od 7 do 14 funkcjonariuszy, w maju od 5 do 12 funkcjonariuszy, w lipcu od 2 do 7 funkcjonariuszy. Nieobecność M. P. powodowała ciągłe zmiany w grafikach służb i pełnienie służby w godzinach nadliczbowych przez innych funkcjonariuszy. W konsekwencji dezorganizowało to pracę służby celnej i utrudniało w stopniu znacznym wywiązywanie się przez tę służbę z ustawowych zadań. Braki kadrowe na poszczególnych zmianach były powodem niedostatecznej obsady na pasach odpraw, co zmniejszało przepustowość przejścia, wydłużało czas odprawy oraz było przyczyną licznych skarg podróżnych. Ograniczało to również możliwości dokonywania kontroli szczegółowych, utrudniało realizację w pełnym zakresie zadań związanych z obsługą systemów elektronicznych, powodowało zakłócenia w procesie kontroli paliwa oraz miało negatywny wpływ na realizację decyzji antykorupcyjnych Szefa Służby Celnej i Dyrektora Izby Celnej, nakładających obowiązek przeprowadzania rotacji funkcjonariuszy na stanowiskach w obrębie zmian. Podniesiono przy tym, że przepisy o Służbie Celnej nie przewidują możliwości pełnienia służby na podstawie umowy na zastępstwo. Organ wskazał, że M. P. nie został skierowany na badania lekarskie w trybie art. 39 ustawy o Służbie Celnej, gdyż każdorazowo po powrocie do służby z długotrwałego zwolnienia lekarskiego był kierowany na badania kontrolne. Ponadto poddawany był też badaniom okresowym. Jednakże wobec przedkładania zaświadczeń od lekarza medycyny pracy stwierdzających brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku funkcjonariusza celnego, w ocenie organu nie miał on obowiązku kierowania strony na dodatkowe badania lekarskie w trybie art. 39 ustawy o Służbie Celnej. Ponadto stwierdzono, że biorąc pod uwagę wakaty znajdujące się w komórkach granicznych i grupach mobilnych przeniesienie odwołującego się na inne stanowisko nie zmieniłoby warunków ani specyfiki jego pracy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie M. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie art. 26 pkt 11 ustawy o Służbie Celnej poprzez nieuzasadnione i niehumanitarne uznanie, że nabyte w trakcie wieloletniej służby w organach celnych niebezpieczne dla zdrowia i życia strony schorzenia należy uznać za sprzeczne z dobrem służby celnej oraz naruszenie art. 39 ust. 1 tej ustawy polegające na nieskierowaniu wieloletniego funkcjonariusza celnego na badania lekarskie w celu określenia jego stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności do wykonywania służby. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 k.p.a. z uwagi na nie uwzględnienie przez Dyrektora Izby Celnej interesu strony oraz art. 77 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego w sprawie. M. P. zarzucił ponadto naruszenie art. 68 Konstytucji RP oraz art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z uwagi na dyskryminujące działanie organów administracji polegające na zwolnieniu z pracy pracownika, który stracił zdrowie. Zdaniem skarżącego organy dokonały nadinterpretacji art. 26 pkt 11 ustawy o Służbie Celnej, pojęcie "dobro służby" zostało "naciągnięte", aby ominąć regulujący tą kwestię bezpośrednio art. 26 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej. Motywując te zarzuty powołał się na dotychczasową argumentację. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując wywody zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że organ w wystarczającym stopniu wykazał, że nieobecność skarżącego miała wpływ na dobro służby. Przytoczył brzmienie art. 26 pkt 11 ustawy o Służbie Celnej obowiązujące w dniu wydania decyzji, zgodnie z którym przesłanką zwolnienia funkcjonariusza celnego może być "dobro służby". Na pojęcie to może się składać szereg okoliczności tworzących określony stan faktyczny sprawy, przy czym jego elementem może być także długotrwała nieobecność funkcjonariusza celnego w służbie, jeśli wpływa negatywnie na funkcjonowanie jednostki, w której pełni on służbę. Zdaniem Sądu za taką interpretacją przemawia konstrukcja art. 26 powołanej ustawy. Punkt 11 tego artykułu został dodany przez ustawodawcę już w toku obowiązywania ustawy o Służbie Celnej dla umożliwienia zwolnienia celnika z przyczyn innych niż wskazane w art. 25 i 26 pkt 1-10 ustawy, których nie sposób przewidzieć, a dobro tej specyficznej służby tego wymaga. W ocenie Sądu I instancji długotrwała nieobecność skarżącego dezorganizowała pracę oddziału celnego i w konsekwencji powodowała, że na wschodniej granicy Unii Europejskiej służbę pełniła mniejsza niż wymagana liczba celników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał za niezasadny zarzut skarżącego dotyczący niezastosowania przez organy art. 39 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, który stanowi, że w uzasadnionych wypadkach funkcjonariusz celny może być z urzędu skierowany na badania lekarskie w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności do wykonywania służby. Przytoczony przepis ma charakter fakultatywny i na gruncie przedmiotowej sprawy nie musiał mieć zastosowania, zwłaszcza w sytuacji gdy skarżący każdorazowo po powrocie do służby po zakończeniu absencji chorobowej kierowany był na badania kontrolne (co potwierdzają zaświadczenia) oraz badania okresowe i za każdym razem przedstawiał zaświadczenia lekarza medycyny pracy potwierdzające jego zdolność do pracy. Ponadto w ocenie Sądu niemożliwym było przeniesienie skarżącego na inne stanowisko w Służbie Celnej. Z przedłożonej przez organ informacji dotyczącej wakatów w służbie wynika, że wolne stanowiska swoim charakterem i zakresem obowiązków są bardzo zbliżone do stanowiska zajmowanego do tej pory przez skarżącego. W związku z tym byłoby to bezcelowe i nie zmieniłoby realnego wpływu na dobro służby. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu dyskryminacji ze względu na stan zdrowia Sąd wskazał, iż to nie stan zdrowia skarżącego, ale wynikająca z niego długotrwała absencja chorobowa powodująca dezorganizację w pracy służby celnej, a co za tym idzie godząca w dobro tej służby, spowodowała uzasadnione zwolnienie skarżącego ze służby. Jako podstawę prawną wyroku powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), dalej P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia opartą na podstawie rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego wniósł M. P. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił błędną interpretację art. 26 pkt 11 ustawy o Służbie Celnej poprzez nieuzasadnione i niehumanitarne uznanie, iż nabyte przezeń w trakcie służby schorzenia są sprzeczne z dobrem służby. Nadto naruszenie art. 68 Konstytucji RP oraz art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez uznanie za zgodne z prawem dyskryminacji pracownika, który z przyczyn przez siebie niezawinionych stracił zdrowie i usunięcie go z tego powodu ze służby. Zdaniem kasatora Sąd I instancji błędnie zinterpretował pojęcie "dobro służby" omijając regulację zawartą w art. 26 ust. 6 ustawy o służbie Celnej. W przedmiotowej sprawie winien mieć zastosowanie art. 39 ust. 1 tej ustawy, który daje możliwość skierowania funkcjonariusza na badania lekarskie w celu określenia stanu jego zdrowia oraz ustalenia zdolności do wykonywania służby. W przekonaniu skarżącego dopiero w przypadku wykazania braku zdolności do pełnienia służby można, zgodnie z regulacją art. 22 tej ustawy, przenieść funkcjonariusza celnego na niższe stanowisko z zachowaniem prawa do dotychczasowego uposażenia. Kasator wskazał na fakultatywny charakter art. 26 ustawy o służbie Celnej i uznał zastosowanie tegoż przepisu w stosunku do skarżącego za wysoko niehumanitarne i będące wyrazem dyskryminacji ze względu na stan zdrowia. Podniósł ponadto, iż ani organ administracji ani Sąd I instancji nie zbadał związku występujących u skarżącego schorzeń z wykonywaniem czynności służbowych. W konsekwencji czego domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Odpowiadając na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Olsztynie wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, iż skarżący w trakcie wykonywania pracy i korzystania ze zwolnień lekarskich nigdy nie wskazywał na związek pomiędzy problemami zdrowotnymi, a pełnioną przez niego służbą. Podkreślił, iż powodem zwolnienia skarżącego ze służby był nie jego stan zdrowia, jak stara się zasugerować skarżący, a fakt korzystania ze zwolnień lekarskich w sposób, który nie pozwalał ani na prawidłowe funkcjonowanie jednostki, w której pełnił służbę, ani na podjęcie czynności wobec skarżącego, jako funkcjonariusza, który nie może pełnić nadal służby ze względu na stan zdrowia. Po każdym powrocie do pracy skarżący był kierowany na badania kontrolne i dostarczał zaświadczenia o zdolności do służby. Po czym w niedługim okresie czasu korzystał z kolejnego zwolnienia lekarskiego. Zdaniem organu, taka postawa skarżącego kolidowała z prawidłowym funkcjonowaniem jednostki oraz z "dobrem służby". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę w zasadzie tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych, jak też podstaw do odrzucenia skargi czy umorzenia postępowania, w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkich sądów administracyjnych, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 26 pkt 11 ustawy o Służbie Celnej, który umożliwia zwolnienie funkcjonariusza ze służby z uwagi na "dobro służby", poprzez jego błędną wykładnię. W skardze kasacyjnej kasator akcentuje zły stan zdrowia skarżącego oraz nieustalenie zarówno przez organy celne, jak i Sąd Administracyjny związku schorzeń, na które cierpi skarżący z pełnioną przez niego służbą. Zarzut ten jest niezasadny, gdyż powodem zwolnienia skarżącego ze służby nie był jego stan zdrowia, ale "dobro służby", choć niewątpliwie skoro stan zdrowia był powodem nieobecności w służbie, a te stanowiły podstawę zwolnienia, to istnieje związek pomiędzy tymi okolicznościami. Nie znajdzie jednak zastosowania przytoczony w skardze kasacyjnej art. 39 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej dający kompetencję do skierowania na badania lekarskie funkcjonariusza w celu określenia stanu jego zdrowia oraz ustalenia zdolności do wykonywania służby. Stąd wydaje się, że intencją skarżącego było podniesienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przywołanego przepisu. Jednakowoż zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 26 pkt 11 ustawy o Służbie Celnej został w sprawie zastosowany prawidłowo i został poprawnie wyłożony. Odnosząc się do wywodów skargi kasacyjnej w tej materii wskazać należy, iż skarżący po każdym powrocie ze zwolnienia lekarskiego był kierowany na badania lekarskie i przedstawiał zaświadczenie o zdolności do służby, zatem ponowne kierowanie go na badania na podstawie wskazanej regulacji byłoby niecelowe. Nie ma zastosowania w sprawie również art. 22 pkt 1 cytowanej ustawy dający podstawę do przeniesienia na niższe stanowisko funkcjonariusza w przypadku utraty zdolności do służby na zajmowanym stanowisku z powodu trwałej utraty zdolności do służby, albowiem skarżący, jak wyżej wskazano, legitymował się zaświadczeniami lekarskimi o zdolności do służby na zajmowanym stanowisku. Nie było również rzeczą Sądu badanie związku pomiędzy stanem zdrowia skarżącego, a pełnioną przez niego służbą. Powołana podstawa zwolnienia tego nie wymaga. Przy czym godzi się podkreślić, że na podstawie załączonych do akt zaświadczeń lekarskich wskazujących na różnorodne schorzenia skarżącego trudno byłoby taki związek ustalić, a nawet sam skarżący nie wskazał na czym ten związek miałby polegać. Nadto, że powodem zwolnienia skarżącego ze służby była częstotliwość i długotrwałość korzystania przezeń ze zwolnień lekarskich w sposób uniemożliwiający prawidłowe funkcjonowanie jednostki, w której pełnił on służbę. Pojęcie "dobro służby" jest pojęciem nieostrym, zatem przesłanka ta powinna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności wypełniających ją, a także kryteriów dokonanej oceny w aspekcie zarówno obiektywnym, jak i subiektywnym. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracyjny, jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, iż długotrwała absencja skarżącego spowodowana korzystaniem ze zwolnień lekarskich miała ujemny wpływ na funkcjonowanie jednostki, w której pełnił on służbę. Zakres pojęcia "dobro służby" obejmuje szereg okoliczności tworzących określony stan faktyczny, przy czym z pewnością długotrwała nieobecność funkcjonariusza celnego wpływająca negatywnie na funkcjonowanie jednostki może być elementem tego pojęcia. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 319/07 (Lex nr 466031), podnosząc że w określonym stanie faktycznym sprawy, długotrwałe, powtarzające się nieobecności celnika w służbie, mogą mieć istotne znaczenie przy ustaleniu zagrożenia dla dobra służby. Wymagają one bowiem podejmowania przez organ stałych działań organizacyjnych (wyznaczenie zastępstw, zapewnienie dni wolnych za pełnioną przez pozostałych funkcjonariuszy służby w ponadnormatywnym wymiarze itp.), mogą zatem dezorganizować pracę służb celnych i uniemożliwiać wywiązywanie się przez te służby z ustawowych obowiązków. Osoby pełniące służbę, w odróżnieniu od osób podejmujących pracę na podstawie stosunku pracy, pozostają z władzą służbową w takim stosunku podporządkowania, który charakteryzuje się wysoką dyspozycyjnością, zarówno co do sposobu wykonywania służby, w tym pod względem pory i miejsca świadczenia pracy, jak i innych warunków należących do treści tego stosunku prawnego. Jest to praca jednostronnie wyznaczana, w odróżnieniu od pracy umownie podporządkowanej, podlegającej przepisom kodeksu pracy. Specyficzny charakter służby oraz stojące przed nią zadania były powodem dla ustanowienia przesłanki umożliwiającej zwolnienie funkcjonariusza z pełnionej służby z powodu zagrożenia "dobra służby" (art. 24 pkt 5 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302). Podobna regulacja zawarta jest również w obecnie obowiązującej ustawie (art. 105 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323). Z uwagi na tę szczególną regulację oraz długotrwałą absencję skarżącego powodującą zagrożenie dla dobra służby zwolnienie go ze służby w oparciu o tę przesłankę było w pełni uzasadnione. Interes obu stron został w tym aspekcie poprawnie wyważony. Za nietrafny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 68 Konstytucji RP, albowiem przepis ten nie jest kierowany do Służby Celnej, zaś jego celem jest ochrona zdrowia. Organy celne nie są powołane do zapewnienia ochrony zdrowia, a stan zdrowia skarżącego nie był przesłanką uzasadniającą zwolnienie go ze służby. Powołany w skardze kasacyjnej art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) gwarantuje korzystanie z praw i wolności wymienionych w konwencji bez dyskryminacji wynikającej z takich powodów, jak płeć, rasa, kolor skóry, język, religia, przekonania polityczne i inne, pochodzenie narodowe lub społeczne, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie bądź z jakichkolwiek innych przyczyn. Z treści tego przepisu wyraźnie wynika, że nie chodzi w nim o ogólny zakaz dyskryminacji, ale tylko w zakresie korzystania z praw i wolności wymienionych w materialnych postanowieniach konwencji oraz w protokołach do niej przyjętych. Przepis ten nie ma niezależnego bytu, a uzupełnia inne postanowienia Konwencji. Jeśli mamy zatem do czynienia z prawem, które nie jest chronione przepisami Konwencji, to przepis ten nie znajduje zastosowania. Tymczasem przepisy tego aktu w ogóle nie chronią praw i wolności w zakresie wynikającym ze stosunków pracy (stosunków służbowych). Zatem nie można stawiać zarzutu dyskryminacji w sprawach związanych z pracą zawodową, wynagrodzeniem, warunkami pracy itp. (patrz M. A. Nowicki "Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka", Oficyna, 2009 r.). Z uwagi na to, iż przedmiotem skargi kasacyjnej jest zwolnienie ze służby, czyli prawo nie chronione przepisami Konwencji zarzut naruszenia art. 14 tej Konwencji jest niezasadny. Niepodobna zresztą dostrzec dyskryminacji skarżącego na gruncie innych norm. Na koniec trzeba wskazać, że zagadnienia "humanitarności" przepisów (organów administracyjnych), czy ich zgodności z regułami współżycia społecznego, nie należą do materii badanej w toku oceny legalności decyzji administracyjnej i wyroków sądów administracyjnych. Natomiast ich ewentualny wpływ na prawidłowość zastosowania reguł wydawania decyzji uznaniowych w niniejszej sprawie został poprawnie oceniony przez Sąd I instancji. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 207 § 2 tej ustawy i sytuacja życiowa skarżącego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło