II SA/Gd 199/09
WyrokWSA w Gdańsku2010-01-14
Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Wanda Antończyk, Dorota Jadwiszczok
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego, wydana w trybie art. 49 Prawa budowlanego, może zostać utrzymana w mocy, jeśli strona utraciła prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w trakcie postępowania, a organ nie zapewnił udziału w postępowaniu następcom prawnym?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja narusza prawo, ponieważ organ drugiej instancji nie zapewnił udziału w postępowaniu następcom prawnym skarżącej, którzy wstąpili w jej prawa z mocy prawa po zbyciu nieruchomości. Brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu następcom prawnym stanowi naruszenie art. 10 § 1 kpa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Ponadto, uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 kpa, a postępowanie dowodowe naruszyło przepisy art. 7 i 77 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca B. M. wniosła o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Organ pierwszej instancji odmówił, organ drugiej instancji utrzymał decyzję w mocy, powołując się na brak zgody wszystkich współwłaścicieli działki. Skarżąca twierdziła, że przedłożyła zgodę wszystkich współwłaścicieli. W trakcie postępowania przed sądem okazało się, że skarżąca zbyła nieruchomość, a organ nie zapewnił udziału w postępowaniu następcom prawnym.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 marca 2009 r. Zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej B. M. kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na użytkowanie 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej B. M. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
B. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 marca 2009 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia 9 lutego 2001 r. Nr [...], którą odmówiono skarżącej zatwierdzenia przedłożonego projektu budowlanego oraz wydania pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego wybudowanego samowolnie w R. przy ul. [...], na działce nr [...], domagając się jej uchylenia.
Z ustaleń organu wynika następujący stan faktyczny.
W dniu 26 czerwca 2000 r. B. M. wystąpiła do Starosty z wnioskiem o dopuszczenie do użytkowania magazynku o powierzchni 2,20 m2,samowolnie wybudowanego przy pawilonie gastronomicznym usytuowanym w R. przy ul. [...]. Po rozpatrzeniu wniosku Starosta decyzją z dnia 9 lutego 2001 r. Nr [...] odmówił zatwierdzenia projektu i wydania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego magazynu. Na skutek odwołania wniesionego przez stronę, Wojewoda decyzją z dnia 3 kwietnia 2001 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym wyrokiem z dnia 21 października 2004 r. w sprawie sygn. akt IISA/Gd 1610/01 uchylił kasacyjną decyzję Wojewody z dnia 3 kwietnia 2001 r. W uzasadnieniu tego wyroku WSA wskazał na naruszenia przepisów art. 199 kc oraz art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygnięcia drugiej instancji. Wytyczył, iż przy ponownym rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy organ administracji winien przeprowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia uprawnień B. M. do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane oraz dokonać oceny zgodności wzniesionego obiektu budowlanego z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Rozpatrujący ponownie sprawę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odwołał się do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Organ drugiej instancji podniósł, iż w aktach sprawy znajduje się pismo Urzędu Gminy w U. nr [...] z dnia 9 sierpnia 2000 r. stwierdzające, iż działka nr [...] położona w R. (na której znajduje się przedmiotowy budynek gospodarczy) ma funkcję w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w 2000 r. określoną symbolem 117 US.UH.UG, oznaczającą "teren istniejących usług, handlu, gastronomii i sportu". W ocenie organu przedmiotowy budynek jest usytuowany zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że działka nr [...] jest drogą i stanowi współwłasność 15-stu osób. Uwzględniając wskazany wyrok WSA w Gdańsku, organ drugiej instancji stwierdził, że chociaż w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, prowadzonego w trybie art. 49 ust. 1 w związku z art. 55 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, ustawodawca nie przewidział w sposób wyraźny obowiązku wykazania się przez wnioskodawcę prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co w przypadku współwłasności sprowadza się do wykazania zgody współwłaścicieli na podjęte przedsięwzięcie budowlane, wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, iż brak takiej zgody powinien uzasadniać odmowę udzielenia pozwolenia na użytkowanie. W przeciwnym razie doszłoby do naruszenia chronionych konstytucyjnie praw przysługujących pozostałym współwłaścicielom. W związku z powyższym, pismami z dnia 14 grudnia 2007 r. i z dnia 1 sierpnia 2008 r. organ zwrócił się do B. M. o uzupełnienie wniosku o pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego budynku gospodarczego wybudowanego samowolnie w R. przy ul. [...] na działce nr [...] o pisemną zgodę pozostałych współwłaścicieli tej działki na budowę w/w obiektu. Inwestor nie przedłożył zgody wszystkich współwłaścicieli działki na budowę budynku gospodarczego. Z tych przyczyn organ drugiej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
B. M. we wniesionej skardze opisała szczegółowo sytuację prawną działki o nr [...] w R. wskazując, że w trakcie postępowania przekazała organowi dwa akty notarialne, z 1992 r. i z dnia 24 kwietnia 1996 r., z których wynika, kto jest współwłaścicielem opisanej powyżej nieruchomości. W akcie notarialnym została zawarta również zgoda na wykorzystanie części działki na rozbudowę pawilonów. Skarżąca podała, iż w 2008 r. przedłożyła emu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego zgodę wszystkich współwłaścicieli działki nr [...], jej zdaniem współwłaściciel przedmiotowej działki K. Ś. również przesłał zgodę do organu. Skarżąca oświadczyła, że wystąpiła do organu o przywrócenia jej terminu do składania dowodów w związku z przedłożeniem zgody wszystkich współwłaścicieli. Organ odmówił wskazując, iż dokumenty niezbędne do wydania decyzji znajdują się w urzędzie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dopowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że zwracał się do skarżącej o dostarczenie zgody małżonków Ś. lub wyjaśnienie, dlaczego tej zgody skarżąca nie przedłożyła. Do czasu wydania zaskarżonej decyzji organ nie otrzymał odpowiedzi na pismo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo, a sąd administracyjny sprawuje, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Przy rozpoznaniu niniejszej skargi Sąd miał także na względzie treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Kierując się tą zasadą Sąd objął kontrolą zaskarżone rozstrzygnięcie nie ograniczając się do zarzutów skargi kwestionujących prawidłowość ustalonego stanu faktycznego. Wskazać należy, że badanie zgodności z prawem obejmuje także obowiązek badania z urzędu, czy zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie nie jest obarczone naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Podstawy wznowieniowe, określone jako naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, mogą stanowić podstawę uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji, jeżeli sprawa została zakończona decyzją ostateczną, a więc taką decyzją, od której nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji (art. 16 § 1 kpa). W kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z ostateczną decyzją wydaną przez rozstrzygający w niniejszej sprawie właściwy organ drugiej instancji, od którego przysługuje skarga do sądu administracyjnego, wobec czego podlegają zastosowaniu w odniesieniu do tej decyzji przepisy art. 145 i nast. kpa, dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego. Podstawy wznowienia tego postępowania określa art. 145 § 1 kpa, który między innymi w punkcie 4 przewiduje, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Wymieniona wyżej przesłanka wznowienia ujawniona została w toku postępowania przed sądem administracyjnym. Na rozprawie w dniu 24 września 2009 r. (vide: protokół rozprawy k. 93) skarżąca oświadczyła, iż zbyła nieruchomość obejmującą również udział w działce (nr [...]), której dotyczy samowolna zabudowa. Ze złożonego następnie aktu notarialnego Repertorium "A" [...] z dnia 18 lutego 2009 r. sporządzonego w Kancelarii Notarialnej A. Ż. – M. w S. wynika, że z datą zawarcia umowy sprzedaży przeszły na nabywców wszystkie korzyści i ciężary związane z nieruchomością, będącą przedmiotem umowy sprzedaży (§ 4 ust. 2 aktu notarialnego k. 97). Postanowienia tego aktu wskazują zatem, że rozporządzający skutek umowy sprzedaży nastąpił w dniu jej zawarcia. Pozostaje przy tym niesporne, że skarżąca nie powiadomiła Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o zbyciu nieruchomości i przejściu uprawnień z nią związanych na inne osoby. W tej sytuacji decyzja organu drugiej instancji, wydana w dniu 4 marca 2009 r. i doręczona następnie B. M., została w rezultacie skierowana do podmiotu, który nie miał już przymiotu strony postępowania administracyjnego, ponieważ utracił interes prawny, nie została zaś doręczona nabywcom nieruchomości. Jak reguluje kwestię następstwa procesowego przepis art. 30 § 4 kpa, w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Przytoczony przepis reguluje kwestię następstwa proceduralnego strony i wyróżnia następujące jego przypadki: succesio mortis causa, gdy następstwo proceduralne jako rezultat następstwa prawnego jest skutkiem śmierci osoby fizycznej lub utraty osobowości prawnej (likwidacji) osoby prawnej, lub utraty bytu prawnego przez jednostkę organizacyjną; succesio inter vivos, gdy następstwo proceduralne jest rezultatem czynności prawnej dotyczącej przedmiotu postępowania. W postępowaniu dotyczącym praw zbywalnych, w razie zbycia prawa w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni (następstwo proceduralne inter vivos), w postępowaniu dotyczącym praw dziedzicznych w razie śmierci strony w toku postępowania w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni (następstwo proceduralne mortis causa). W doktrynie prawa i postępowania administracyjnego oraz w orzecznictwie wskazuje się, że prawa i obowiązki nabyte na przykład w drodze decyzji administracyjnej są w zasadzie niezbywalne, chyba że są to prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym. Na gruncie prawa budowlanego oznacza to, że zbycie cywilnego prawa podmiotowego, jakim jest przeniesienie własności nieruchomości stanowiącej teren inwestycji (czy też samowoli budowlanej), wywołuje taki skutek, że nabywca tej nieruchomości wstępuje w sytuację procesową poprzedniego właściciela. Przepis art. 30 § 4 kpa odczytywać trzeba łącznie z art. 28 kpa, według którego przymiot strony postępowania administracyjnego przysługuje wyłącznie temu, kto ma interes prawny. W sytuacji przejścia osobistego prawa podmiotowego, na przykład skutkiem przeniesienia własności rzeczy, dana osoba traci w postępowaniu administracyjnym swój interes prawny wypływający z prawa własności, natomiast ten interes prawny uzyskuje następca prawny takiej osoby. Następstwo procesowe jest w tej sytuacji skutkiem sukcesji cywilnoprawnej, a taka sukcesja wpływa na istnienie legitymacji do bycia strona w określonym postępowaniu administracyjnym. Jeśli zatem przepisy prawa materialnego wiążą w jakiś sposób status strony postępowania z pewnym zbywalnym lub dziedzicznym prawem (z zakresu prawa cywilnego), np. poprzez odpowiednie sformułowanie przesłanek legitymacji procesowej, można wówczas powiedzieć, że postępowanie administracyjne dotyczy prawa zbywalnego lub dziedzicznego (por.: Ewa Szczygłowska, Sukcesja uprawnień i obowiązków administracyjnych, Oficyna, Warszawa 2009 str. 50-51). Orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje w tym zakresie m.in. na sprawy związane z własnością nieruchomości, a dotyczące rozbiórki obiektu budowlanego (vide m.in.: wyrok NSA z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt IV S.A./1796/96, Baza orzeczeń LEX nr 43781, wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt IV SA/232/08, Baza orzeczeń LEX nr 78951, wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 października 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1229/07, Baza orzeczeń LEX nr 439869, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt II S.A./Bk 604/05, Baza orzeczeń LEX nr 194642). Trzeba zauważyć, że pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego obiektu związane jest również z prawem własności nieruchomości, zbycie zatem tego prawa w rozpoznawanej sprawie wywołało skutek, o którym mowa w art. 30 § 4 kpa.
W ocenie Sądu, z przedstawionej wykładni przepisu art. 30 § 4 kpa wyprowadzić trzeba wniosek, że organ administracji powinien wykluczyć z postępowania administracyjnego osobę zbywcy (prawa zbywalnego), nabywca zaś, wstępując w jego prawa, staje się stroną tego postępowania. Wstąpienie to bowiem następuje z mocy prawa, zatem niezależnie od woli stron czy też organu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 1997 r., sygn. akt I SA/Lu 1373/96 (Baza orzeczeń LEX nr 34642) "przepis ten (art. 30 § 4 kpa) pozwala na kontynuowanie i zakończenie wszczętego postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy na skutek sprzedaży bądź dziedziczenia następuje zmiana podmiotu stosunku materialno-prawnego. Nie dotyczy on natomiast sytuacji przenoszenia praw bądź obowiązków o charakterze administracyjnoprawnym pomiędzy różnymi podmiotami". Z kolei w wyroku z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt I SA 414/01 (Baza orzeczeń LEX nr 137865) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "przekształcenia podmiotowe mające miejsce w trakcie postępowania nakładają na organ obowiązek zawiadomienia nowej strony o toczącym się postępowaniu, a to w celu zapewnienia jej czynnego udziału".
Podzielając przedstawione wyżej stanowiska Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że postępowaniu odwoławczym organ drugiej instancji nie zapewnił udziału w postępowaniu dotyczącym legalizacji samowoli budowlanej na podstawie przepisu art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126), w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r., wszystkim stronom tego postępowania, pominął bowiem aktualnych współwłaścicieli działki nr [...], następców prawnych skarżącej. Jest to istotna wadliwość postępowania, której skutkiem doszło do naruszenia art. 10 § 1 kpa, albowiem strona pozbawiona została prawa do czynnego udziału w obronie własnego interesu prawnego w toku postępowania przed organem drugiej instancji. To z kolei, po stronie osób pozbawionych przymiotu strony, rodziło uprawnienie do żądania wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
W kontekście powyższego Sąd zaznacza, że utrata przez skarżącą materialnego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym (na krótko przed wejściem do obrotu prawnego decyzji z dnia 4 marca 2009 r.) nie miała w ocenie Sądu w tych konkretnych okolicznościach sprawy wpływu na jej legitymację skargową. B. M. była stroną postępowania administracyjnego przynajmniej od chwili złożenia przez nią wniosku z dnia 26 czerwca 2000 r. i wreszcie mimo zbycia prawa własności nieruchomości, o czym organ nie został poinformowany, nadal pozostała adresatką zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji, stosownie do treści art. 50 § 1 p.p.s.a., skarżącej przysługiwało prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na opisany wyżej akt organu administracji. Legitymacja skargowa regulowana wskazanym wyżej przepisem co do zasady ma charakter materialny, może jednak także być wywodzona z interesu prawnego opartego na przepisach proceduralnych i ustrojowych. Interes prawny w złożeniu skargi do sądu administracyjnego jest pojęciem szerszym, niż interes prawny w postępowaniu administracyjnym (art. 28 kpa). Legitymacja skargowa przysługuje bowiem zarówno osobie mającej obiektywny interes prawny do udziału w postępowaniu administracyjnym, jak też osobie niemającej interesu prawnego, lecz uznanej przez organ za stronę postępowania (vide: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz wyd. Wolters Kluwer, Zakamycze wyd. II, uwagi do art. 50 p.p.s.a. str. 127). Posiadać legitymację skargową oznacza mieć prawo żądania skontrolowania przez sąd legalności aktu administracyjnego. Stwierdzenie, że dany podmiot był stroną postępowania administracyjnego, lub że posiadał przymiot strony, mimo nieuznania go za stronę postępowania przez organ, skutkuje, stosownie do art. 50 § 1 p.p.s.a., prawem do złożenia przez ten podmiot skargi do sądu administracyjnego na akt podjęty w tym postępowaniu (por. także wyrok NSA z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 433/2007, Baza orzeczeń LexPolonica nr 2045131, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dalsze naruszenia prawa dokonane przez organ drugiej instancji wynikają między innymi z wadliwego po części zastosowania przepisu art. 153 p.p.s.a. Organ uznając, że związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 21 października 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 1610/01, nie uwzględnił istotnej okoliczności, mającej wpływ na stan prawny niniejszej sprawy, jaką był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. w sprawie P 27/05 (OTK-A 2006/9/124), uznający za niezgodny z art. 32 Konstytucji RP przepis art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888) w takim zakresie, w jakim wyłączają stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r.
Prawo budowlane przed dniem 11 lipca 2003 r. wyodrębniało sytuację właścicieli, którzy wybudowali obiekt budowlany bez wymaganego pozwolenia na budowę i spełniali dwa warunki: istnienie obiektu nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części upłynęło 5 lat. Spełnienie przed dniem wejścia w życie ustawy z 27 marca 2003 r. tych przesłanek pozwalało na uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu (na wniosek strony). Zatem opisany wyrok Trybunału Konstytucyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy stanowi podstawę dla jej rozstrzygnięcia na podstawie art. 49 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r., nie zaś ocena prawna wyrażona przez WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 21 października 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 1610/01, mimo iż stanowisko tego Sądu pozostawało w zgodzie ze skutkami wynikającymi z orzeczenia TK. Zgodzić się natomiast trzeba z organem drugiej instancji, że związanie wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w opisanym wyroku WSA dotyczyło kwestii przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia uprawnień B. M. do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane, co polegało na obowiązku uzyskania przez nią zgody wszystkich pozostałych współwłaścicieli działki nr [...] na przedmiotową budowę. W tym miejscu, niezależnie od konstatacji wskazującej na wadliwość kontrolowanego postępowania na skutek naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, trzeba zauważyć, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów art. 107 § 3 kpa, postępowanie dowodowe we wskazanym zakresie wynikającym z wyroku WSA z dnia 21 października 2004 r. naruszyło przepisy art. 7 i art. 77 kpa, a naruszenie tych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie przedstawiono w ogóle stanu faktycznego sprawy, a więc czego dotyczył wniosek skarżącej z dnia 26 czerwca 2000 r., w jakich okolicznościach został złożony i w związku z jakimi przepisami prawa materialnego powinien zostać rozpatrzony. Wskazano wprawdzie przepisy art. 49 i art. 55 ust. 2 Prawa budowlanego, lecz jedynie w odniesieniu do obowiązku wykazania się przez wnioskodawcę uprawnieniem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o czym była mowa w powołanym wyroku WSA. Zabrakło trównież ustaleń co do tego, czyją własnością jest przedmiotowa działka i którzy współwłaściciele nie wyrazili zgody na sporną zabudowę. Organ dysponował wprawdzie wypisem z rejestru gruntów odnośnie działki nr [...] sporządzonym dnia 30 lipca 2008 r. (vide: wypis k. 17 akt administracyjnych II instancji), nie wezwał jednak strony skarżącej do złożenia pisemnych oświadczeń przez konkretnie wskazane osoby. Tym samym skarżąca, która złożyła pisma zawierające oświadczenia A. S., M. B., Z. O., A. K. i M. Ś. (vide: załączniki do pisma k. 16 akt administracyjnych II instancji), nie została przez organ pouczona, iż wymienione osoby złożyły te oświadczenia wyłącznie we własnym imieniu, gdy tymczasem opisana działka pozostaje również współwłasnością na zasadach wspólności ustawowej: P. B. z M. B., A. K. z G. K., J. O. ze Z. O., J. S. z A. S. Zatem małżonkowie osób, które złożyły pozytywne oświadczenia, takich oświadczeń nie złożyły w ogóle, na co organ nie zwrócił uwagi, zażądał zaś od skarżącej wyłącznie oświadczenia od K. i T. małżonków Ś., którzy jak wynika z treści pisma K. Ś. nie byli już współwłaścicielami przedmiotowej działki (vide: załącznik do pisma k. 20 akt administracyjnych II instancji). Dodatkowo w skardze strona skarżąca podaje, że inna współwłaścicielka działki, T. Ś. nie żyje. Sąd nie weryfikował tej informacji, gdyż doręczenia na adres T. Ś. były awizowane, nie było informacji pochodzącej od doręczyciela o niemożności doręczenia przesyłki sądowej adresatowi z tej przyczyny, że adresat nie żyje. Jednakże przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i prawidłowym ustaleniu kręgu stron niniejszego postępowania administracyjnego oraz zapewnieniu w nim udziału nabywców nieruchomości stanowiącej do dnia 17 lutego 2009 r. własność skarżącej, ustalić również należy, kto powinien złożyć przedmiotowe oświadczenie (poza tymi osobami, które już je złożyły), tak aby należycie zweryfikować wykonanie obowiązku przez zobowiązaną do tego stronę, wypełniając tym samym wytyczne zawarte w wyroku WSA z dnia 21 października 2004 r. Ponadto dokonać należy ustaleń i oceny materiału dowodowego pod kątem przepisu art. 49 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r.
Mając na względzie stwierdzone wyżej naruszenia prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. W wyroku zawarte zostało również obligatoryjne rozstrzygnięcie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji, do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku, na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a., na zasądzone dla strony skarżącej koszty postępowania składa się uiszczony w sprawie wpis sądowy w kwocie 500 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło