II SA/Bk 759/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2009r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza D. z dnia [...] sierpnia 2009r. Nr [...] o wymeldowaniu M.K. z pobytu stałego w D. przy ul. J.P. [...]. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Pismem wniesionym dnia 10 kwietnia 2009r. M.K. wniósł o wymeldowanie jego byłej żony M.K. z lokalu nr [...], położonego w D. przy ul. J.P. Wniosek powyższy uzasadnił tym, iż jego była żona nie mieszka pod wskazanym adresem od 4 marca 2007r. Wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] października 2007r. w sprawie [...] rozwiązano przez rozwód związek małżeński ww. stron. Następnie na mocy ugody strony dokonały podziału majątku i między innymi ustaliły, iż nieruchomość położona w D. przy ul. J.P. [...] przypadnie na wyłączną własność M.K. Decyzją z dnia [...] maja 2009r. Burmistrz D. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego M.K. z ww. adresu. Zaskarżona przez M.K. decyzja organu I instancji została z przyczyn formalnych uchylona na mocy decyzji Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2009r. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu przed organem I instancji zapadły podobne ustalenia, co skutkowało wydaniem przez Burmistrza D. decyzji z dnia [...] sierpnia 2009r. Nr [...] o wymeldowaniu. Od niniejszej decyzji odwołała się M.K. zarzucając naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa) i przepisu prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). W uzasadnieniu odwołania podniosła m.in., iż organ I instancji nienależycie rozważył i ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności jej wyjaśnienia, co do charakteru i trwałości opuszczenia lokalu położonego w D. przy ul. J.P. [...]. Ponadto organ I instancji oparł stan faktyczny sprawy wyłącznie na wyjaśnieniach jej byłego męża oraz zeznaniach świadków P.K. oraz J.K. i G.B. - członków rodziny byłego męża, skonfliktowanych z nią i tym samym stronniczych. Doprowadziło to w konsekwencji do poczynienia całkowicie dowolnych, błędnych i sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego ustaleń o dobrowolnej wyprowadzce skarżącej z dotychczasowego miejsca stałego zameldowania z zamiarem stałej nieobecności w tym miejscu. Odwołująca natomiast musiała wyprowadzić się z przedmiotowego lokalu z uwagi na presję psychiczną jej byłego męża i jego rodziny. M.K. uniemożliwiał jej wchodzenie na teren posesji, a część jej rzeczy, wybranych wedle własnego uznania, wyrzucił na ulicę. Świadkiem tego zdarzenia była jej matka. Nie jest więc prawdą, że M.K. zerwała więzi z miejscem stałego zameldowania, ponieważ sama dobrowolnie nie zabrała swoich rzeczy osobistych, poza tym za rok 2008, podobnie jak za lata wcześniejsze, opłacała podatek od nieruchomości i pod adresem zameldowania ma zarejestrowaną działalność gospodarczą. Wskutek rozpoznania odwołania, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2009r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zachodziły w sprawie przesłanki do wymeldowania skarżącej, o jakich mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem Wojewody, bezspornym w sprawie jest, iż skarżąca od ponad dwóch lat nie mieszka w D. przy ul. J.P. [...]. Okoliczność tę, obok M.K. potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie. Ponadto sama skarżąca przyznała w toku postępowania, że opuściła przedmiotowy lokal - co prawda nie ze swej woli, ale opuściła i nie przebywa w nim od 2007r. Wbrew twierdzeniom skarżącej za trafną i w pełni uzasadnioną Wojewoda uznał ocenę organu I instancji o dobrowolnym charakterze opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca stałego zameldowana, co potwierdzają zebrane w sprawie dowody, w szczególności zeznania świadków. Pozytywna ocena wiarygodności zeznań świadków podważa zasadność przeciwnych twierdzeń skarżącej. Wbrew zawartym w odwołaniu zarzutom, iż skarżąca musiała opuścić przedmiotowy lokal i sama dobrowolnie nie zabrała stąd swoich rzeczy, świadek G.B. podała, że skarżąca zanim wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu wielokrotnie to zapowiadała, natomiast świadek J.K. zeznał, że osobiście był przy tym, kiedy skarżąca przyjechała do przedmiotowego lokalu po swoje rzeczy. Fakt zabrania przez skarżącą z przedmiotowego lokalu swoich rzeczy osobistych potwierdziła także córka stron – P.K. W ocenie Wojewody, słusznie organ I instancji stwierdził, iż skarżąca trwale zrezygnowała ze stałego zamieszkiwania w ww. lokalu. To z inicjatywy skarżącej rozwiązany został przez rozwód jej związek małżeński z M.K. i zgodnie z wolą skarżącej potwierdzoną ugodą sądową w sprawie o podział majątku, przedmiotowy lokal został przyznany na wyłączną własność M.K. Zatem również w przekonaniu skarżącej więzi łączące ją z M.K., mieszkającym z dziećmi w przedmiotowym lokalu, uległy trwałemu zerwaniu. Ponadto organ odwoławczy podkreśli, iż brak woli stałego zamieszkiwania w lokalu przy ul. J.P. [...] w D. potwierdza również złożony przez skarżącą wniosek o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie, umotywowany tym, iż zawieszenie postępowania na okres jednego roku umożliwi jej załatwienie spraw związanych z dobrowolnym wymeldowaniem się. Wojewoda P. podzielił również ocenę organu I instancji, iż bez znaczenia w niniejszej sprawie jest podnoszona przez skarżącą kwestia prowadzonej działalności gospodarczej, przy rejestracji której, skarżąca jako adres zamieszkania podała adres przedmiotowego lokalu. Celem ewidencji ludności jest bowiem rejestracja faktycznego miejsca pobytu osób, a skarżąca w przedmiotowym lokalu ani nie mieszka, ani nie przebywa i wręcz niedopuszczalne jest nadużywanie instytucji zameldowania w celu osiągnięcia rezultatu mieszczącego się w granicach innej sprawy. Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku M.K., zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów kpa (art. 138 § 2, art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa) oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu autorka skargi wskazała te same argumenty jak w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżąca nie podważyła wprost braku swego pobytu w miejscu zameldowania, lecz skoncentrowała się na błędnych ustaleniach organu, co do woli opuszczenia ww. miejsca pobytu. Podkreśliła też, iż zameldowanie na adres w D. potrzebne jest jej do prowadzenia działalności gospodarczej, albowiem adres ten wskazała w ewidencji działalności gospodarczej jako miejsce zamieszkania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Sąd nie ocenia natomiast zaskarżonych aktów lub czynności z punktu widzenia zasad słuszności, czy celowości. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracyjnego stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, przy czym w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że opuszczenie to powinno mieć cechy trwałości i dobrowolności. W ocenie Sądu ustalenia faktyczne organu II instancji poczynione w postępowaniu administracyjnym są prawidłowe. W niniejszej sprawie stwierdzono bezspornie, iż M.K. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania przy ul. J.P. [...] w D. od marca 2007r., kiedy to wyprowadziła się zabierając ze sobą rzeczy osobiste. Kwestią sporną było natomiast ustalenie, czy opuszczenie przez skarżącą mieszkania miało charakter dobrowolny i trwały. Stanowiska stron w tym zakresie były rozbieżne – M.K. podał, iż była żona od maca 2007r. bywała w przedmiotowym lokalu tylko sporadycznie. Natomiast od lipca 2007r. nie pojawiała się wcale. Zabrała też wszelkie swoje rzeczy osobiste. Skarżąca nie powróciła do miejsca zamieszkania pomimo próśb i nalegań ze strony rodziny, w tym dzieci. Tymczasem zdaniem skarżącej jej odejście z miejsca zamieszkania spowodowane było narastającym konfliktem z mężem. Nieruchomość w D. opuściła jednak wbrew swojej woli. Potwierdziła jednak, że od marca 2007r. pojawiała się w domu sporadycznie, w pewnych odstępach czasu, w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Bezsporne w ustaleniach organów było, że M.K. nie posiada w przedmiotowym mieszkaniu swoich rzeczy, co potwierdziły zeznania poszczególnych świadków jak i jej samej. Jak wynika natomiast z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] października 2007r. w sprawie [...] związek małżeński M. i M.K. został rozwiązany przez rozwód. W sprawie o podział majątku wspólnego toczącej się przed Sądem Rejonowym w B.P. (sygn [...]) doszło zaś do ugody sądowej z dnia [...] sierpnia 2008r., gdzie m.in. nieruchomość położona w D. przy ul. J.P. [...] została przyznana na wyłączną własność M.K. Z akt administracyjnych wynika, iż po wyprowadzce z dotychczasowego miejsca zamieszkania M.K. do lipca 2007r. sporadycznie pojawiała się na tej nieruchomości, zaś później w ogóle nie była tam obecna. Podkreślenia wymaga, że skarżąca, nie podejmowała próby powrotu do tego lokalu, a z zeznań świadków wynika, iż pomimo próśb członków rodziny nie chciała tam pozostać. W tej sytuacji, przyjąć należało, iż prawidłowo organy orzekające w sprawie ustaliły stan faktyczny. Zeznania samego wnioskodawcy w korelacji z zeznaniami innych świadków potwierdzają fakt dobrowolnego opuszczenia przez skarżącą mieszkania położonego w D. przy ul. J.P. [...]. Nie ma racji skarżąca, twierdząc, iż organy nie wzięły pod uwagę jej zeznań, przez co ocena materiału dowodowego stała się dowolna. Wskazać należy, iż zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy odniosły się do zeznań samej skarżącej, nie dając wiary jej twierdzeniom. Powyższe zostało dokładnie umotywowane w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, co w konsekwencji przekreśla zasadność zarzutów naruszenia wskazanych w skardze przepisów proceduralnych. Nie sposób zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucić też naruszenia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, albowiem z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika wprost, iż prawidłowo wskazano podstawę prawną, dokonując przy tym właściwej subsumcji. W ocenie Sądu, z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, iż zaistniały przesłanki do wymeldowania skarżącej. Odnosząc się do kwestii podnoszonej w skardze, iż skarżąca opuściła miejsce zamieszkania wbrew swojej woli, wskazać należy na podstawową okoliczność, a mianowicie fakt, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca zabiegała o dopuszczenie jej do współposiadania przedmiotowej nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko zgodnie, z którym, za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por.: wyrok NSA z dnia 25.10.2005 r. sygn. II OSK 127/05, LEX nr 201427, wyrok NSA z dnia 18.04.2000 r. sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243, wyrok NSA z dnia 12.04.2001r. sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937). Skorzystanie przez stronę ze wskazanych środków prawnych nie oznacza jednak wyłącznie formalnego wystąpienia przez stronę o stosowną ochronę prawną do właściwych organów, ale oznacza uzasadnione prawnie wystąpienie, w wyniku którego właściwe organy uznały możliwość powrotu tej osoby do lokalu i uznały za bezprawne działanie dysponenta lokalu polegające na usunięciu z niego osoby zameldowanej. I tak wskazuje się, że prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej, oznacza brak przesłanki "opuszczenia". Nieskorzystanie z tych środków, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymywania fikcji meldunkowej. Jak ustaliły organy orzekające w sprawie, M.K. w ogóle nie podejmowała prób faktycznego powrotu do mieszkania. Zatem nawet przy założeniu, że skarżąca została wbrew własnej woli przymuszona do opuszczenia miejsca zamieszkania to i tak brak było podstaw do podjęcia innego rozstrzygnięcia jak tylko wymeldowanie. Niewątpliwie skarżąca nie skorzystała skutecznie z przysługujących jej środków zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania. Brak jest w aktach sprawy takich dowodów świadczących, że pomimo braku stałego pobytu na nieruchomości położonej w D. przy ul. J.P. [...] wykazywała wolę powrotu. Sytuacja ta jest zatem równoznaczna z dobrowolnym opuszczeniem przez nią miejsca stałego pobytu. Już sam bowiem fakt zrzeczenia się przedmiotowej nieruchomości i przyznanie jej na wyłączną własność M.K. w sprawie o podział majątku świadczy, że nie było intencją skarżącej powrót do dotychczasowego miejsca zamieszkania. Poza sporem pozostaje też, że opuszczenie przez skarżącą miejsca zamieszkania, miało charakter trwały. Słuszność też należy przyznać organom, iż kwestia prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej nie ma znaczenia dla zasadności podjętych w sprawie decyzji. Prawidłowo wskazał Wojewoda, iż celem ewidencji ludności jest rejestracja faktycznego miejsca pobytu osób, a skarżąca w przedmiotowym lokalu ani nie mieszka, ani nie przebywa i wręcz niedopuszczalne jest nadużywanie instytucji zameldowania w celu osiągnięcia rezultatu mieszczącego się w granicach innej sprawy. Wymeldowanie z pobytu stałego nie stoi na przeszkodzie dalszego wykonywania działalności gospodarczej. Brak jest przepisów prawa, które zakazywałyby wymeldowania, z uwagi na prowadzenie w miejscu zamieszkania działalności gospodarczej. Na osobie prowadzącej taką działalność spoczywać zaś będą obowiązki uaktualnienia tej ewidencji i wskazanie nowego adresu. Ta zaś okoliczność nie mogła mieć wpływu na ocenę przesłanek wymeldowania. Skoro zachodziły przesłanki warunkujące wymeldowanie skarżącej z przedmiotowej nieruchomości, zaskarżonej decyzji nie można zarzucić niezgodności z prawem. Podkreślenia wymaga, że ewidencja ludności służy wyłącznie rejestracji danych o miejscu pobytu osób, zameldowanie w lokalu służy zatem jedynie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie tylko faktu pobytu w tym lokalu (vide: wyrok NSA z dnia 04.10.2007 r. sygn. akt II OSK 1054/06, nie publ.). Skoro w niniejszej sprawie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca nie przebywa od kwietnia 2007r. pod adresem zameldowania na pobyt stały, to brak jest uzasadnienia do dalszego utrzymywania fikcji meldunkowej w tym przedmiocie. W rozpatrywanej sprawie centrum życiowe skarżącej nie było ulokowane na przedmiotowej nieruchomości. Od kilku lat, stosunki pomiędzy nią a byłym mężem i dziećmi nie układały się pomyślnie. W tej sytuacji trudno jest opierać się wyłącznie na oświadczeniach skarżącej o chęci stałego pobytu w przedmiotowym lokalu, gdyż nie ma to potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należało wziąć pod rozwagę, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).