IV SA/Gl 259/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. stwierdził u A. R. chorobę zawodową – przewlekłą chorobę układu ruchu wywołana sposobem wykonywania pracy – przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki, wymienioną w poz. 19/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że biegli lekarze rozpoznali u A.R. stan po operacyjnym leczeniu zwężającego zapalenia pochewki zginacza kciuka lewego (orzeczenie lekarskie WOMP z dnia [...] r.) z aktualnie utrzymującym się upośledzeniem sprawności lewej dłoni. Organ biorąc pod uwagę długoletnią pracę strony na stanowisku krawcowej oraz opis sposobu wykonywania pracy ustalił związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy wykonywaną pracą a rozpoznaną chorobą, co pozwoliło na stwierdzenie choroby zawodowej. W odwołaniu od powyższej decyzji pracodawcy A. R. – A Sp. z o.o. w M. (obecnie wchodząca w skład z A Sp. z o.o. w T.) oraz A Sp. z o.o. w T. domagali się jej uchylenia zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz naruszenie prawa materialnego. W ocenie skarżących stwierdzenia choroby zawodowej dokonano bez sprawdzenia wszystkich przesłanek, między innymi jaki związek z rozwojem schorzenia miała wykonywana przez wiele lat praca A. R. w zakładach, w których występowało narażenie zawodowe. Skarżący argumentowali, iż powstanie choroby zawodowej mogło mieć swoją genezę w tym okresie, a co podkreślili, przed zatrudnieniem w ich zakładach pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Podniósł, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia, jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, to jest ustalenie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie wystąpiło w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem. Organ wskazał, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało pracę A.R. w latach [...] w B w T. jako [...],[...] w C w K. jako [...],[...] w D w K. jako [...],[...] w A Sp. z o.o. w M. Oddział [...] w T. jako [...] i w latach [...] w A Sp. z o.o. w T. jako [...], gdzie sposób wykonywania pracy był związany z obciążeniem, powtarzalnością motoryczną ruchów i monotypią w zakresie obu kończyn górnych. W konsekwencji uznano, że A.R. w okresie swojej aktywności zawodowej w latach [...] wykonując zawód [...], [...] i [...] pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby układu ruchu pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. Jednocześnie lekarze specjaliści kompetentnych placówek diagnostycznych pierwszego i drugiego szczebla (Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowa Środowiskowego w S.) w oparciu o wyniki badań klinicznych i konsultacji ortopedyczno - neurologicznej rozpoznali u A. R. przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna zginacza kciuka lewego oraz jego pochewki. W konkluzjach orzeczeń uznali, że w rozwoju schorzenia, po wykluczeniu innych czynników sprawczych, znaczącą rolę odegrał sposób wieloletniego wykonywania pracy na stanowisku krawcowej i szwaczki związanej z monotypią ruchów i przeciążeniem kończyn górnych. Zdaniem organu nie ma podstaw, by te orzeczenia kwestionować. Organ odwoławczy w odpowiedzi na zarzuty odwołania wyjaśnił, że dla uznania choroby zawodowej wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, a nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na dana chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika. W rezultacie wobec faktu wykonywania przez A. R. pracy monotypowej z przeciążeniem kończyn górnych na stanowisku [...] i [...] oraz rozpoznania u niej choroby zawodowej wymienionej w poz. 19/1 wykazu chorób zawodowych organ II instancji nie miał podstaw do uwzględnienia odwołania. A Sp. z o.o. w M. (obecnie wchodząca w skład A Sp. z o.o. w T.) oraz A Sp. z o.o. w T. nie zgadzając się z treścią powyższej decyzji wniosły na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jej uchylenia. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 138 § 1, art. 7 i 77 k.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego – Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] r., stanowiącym uzupełnienie skargi, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej w oparciu i przepisy, których niekonstytucyjność została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07. W odpowiedzi na skargę organ sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z póżn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie niniejszej podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma fakt, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W odniesieniu zaś do tych przepisów Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) orzekł o ich niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów Kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku było uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Także wydane na tej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - uznane zostało za niezgodne z Konstytucją. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że te przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r. Zatem z dniem 3 lipca 2009 r. przepisy stanowiące podstawę prawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji utraciły moc obowiązującą. Z tym samym dniem tj. 3 lipca 2009 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Mając powyższe na uwadze uznać należy, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania, zaś w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przyjmuje się, że podstawa wznowienia określona w art. 145a K.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1, z 2000, poz. 16). Wydanie aktu administracyjnego z powołaniem się na przepis ustawy, który został uznany za niezgodny z Konstytucją oraz na przepisy rozporządzenia, które są niezgodne z ustawą, oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów wyższej rangi. Zasady te znaleźć muszą zastosowanie także w niniejszej sprawie tym bardziej, że decyzje organów administracyjnych w niniejszej sprawie wydane wprawdzie zostały jeszcze w czasie obowiązywania zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów ustawy i rozporządzenia, ale już po wydaniu przez Trybunał wyroku, a więc już po obaleniu domniemania zgodności tych przepisów z Konstytucją RP. Zatem stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oznacza dla niniejszej sprawy, iż przepisy te nie mogą być uznane za prawidłową podstawę prawną wydanych decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Z powołanej normy konstytucyjnej w zestawieniu jej z przytoczoną treścią art. 145a § 1 K.p.a. jednoznacznie wynika, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji jest powinność uchylenia takiej decyzji. Jest bowiem zasadą, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt II SA 1027/99, Lex nr 4680; także wyrok WSA w Gdańsku z 21 czerwca 2006 r., III SA/Gd 282/06, Lex 203309). Wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących w niniejszej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji Sąd nie dokonał merytorycznej jej oceny. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy, mając na uwadze brzmienie § 11 ust. 1 obowiązującego obecnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych oraz zebrany dotychczas materiał dowodowy, rozpatrzy odwołanie skarżącej od decyzji wydanej w pierwszej instancji i wyda stosowne rozstrzygnięcie, które we właściwy sposób uzasadni. Mając powyższe na względzie, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145a K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i z uwagi na jej charakter nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.