II SA/Gd 267/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi Gminy Miasta na decyzję Wojewody z dnia 12 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia 7 listopada 1985 r. nr [...] Naczelnik Gminy orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości stanowiącej własność E. M., oznaczonej ewidencyjnie jako parcele nr [...], [...], [...] i [...] km [...] o łącznej pow. 9113 m2, położonej w P., gmina K. Przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod budowę osiedla P. "A" Zadanie III. Odszkodowanie za ww. nieruchomość zostało ustalone decyzją Naczelnika Gminy z dnia 22 maja 1986 r. nr [...] w wysokości 548 993 zł. E. M. wystąpił w dniu 30 czerwca 1995 r. z wnioskiem o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, tj. obejmującej działkę nr [...] oraz część działki nr [...] podnosząc, iż od daty wywłaszczenia część wywłaszczonej nieruchomości leży odłogiem i nie została zabudowana. W toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji ustalono, iż działki objęte wnioskiem o zwrot uległy podziałowi. I tak działka nr [...] została podzielona na działki: nr [...] i nr [...], a działka nr [...] na działki: nr [...] i nr [...]. Z kolei działkę nr [...] podzielono na działki nr [...], nr [...] i nr [...]. Wnioskodawca sprecyzował swoje żądanie do działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Decyzją z dnia 16 grudnia 1998 r. nr [...] Wojewoda orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w G. przy ul. Ż. oznaczonej w ewidencji gruntów na k.m. [...] jako działki: nr [...] o pow. 30 m2, nr [...] o pow. 5.193 m2 i nr [...] o pow. 297 m2, na rzecz poprzedniego właściciela E. M. oraz zobowiązał byłego właściciela do zwrotu na rzecz Gminy Miasta G. zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 11.624,68 zl. Na skutek wniesionego odwołania, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 4 kwietnia 2000 r. nr [...] uchylił w całości powyższą decyzję Wojewody z dnia 16 grudnia 1998 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując, iż aktualnie w niniejszej sprawie organem tym jest Prezydent Miasta wykonujący zadanie starosty. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2004 r. Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej od załatwienia przedmiotowego wniosku i do jego rozpatrzenia wyznaczył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej. Prezydent Miasta decyzją z dnia 29 lipca 2008 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 142 w zw. z art. 136-141, art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. - dalej jako u.g.n.) orzekł o zwrocie na rzecz E. M. niezabudowanej nieruchomości położonej w G. przy ul. Ż., stanowiącej wydzielone geodezyjnie działki nr [...] i [...], stanowiące obecnie własność Gminy Miasta G. oraz odmówił zwrotu działek nr [...] i [...]. Przedmiotową decyzją zobowiązano E. M. do zwrotu na rzecz Gminy Miasta G. odszkodowania w łącznej kwocie 2151 zł. Organ I instancji prowadząc postępowanie ustalił, że nastąpiła zmiana powierzchni działki nr [...], która wynosi 4.106 m2 oraz, że działka ta wraz z działką nr [...] uległa podziałowi na działki: nr [...] o pow. 628 m2, nr [...] o pow. 3.259 m2 i nr [...] o pow. 516 m2. Postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z wniosku E. M. dotyczy zatem działek: 1. nr [...] o pow. 30 m2, 2. nr [...] o pow. 628 m2, 3. nr [...] o pow. 3.259 m2, 4. nr [...] o pow. 516 m2. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż nieruchomości oznaczone jako działki nr [...] i [...] nie zostały zagospodarowane na cel będący podstawą ich wywłaszczenia. Działka nr [...] stanowi w części skarpę, porośniętą dzikimi krzewami i chwastami, teren jest częściowo ogrodzony. Ogrodzenie jest w bardzo złym stanie technicznym. Cały teren jest bardzo zaniedbany nie wykorzystywany przez znajdującą się w pobliżu Szkołę Podstawową i Gimnazjum przy ul. P. [...] w G. Teren jest niezagospodarowany. Natomiast działka nr [...] stanowi wydeptaną ścieżkę, przy czym nie jest to droga konieczna. Do zabudowanych nieruchomości sąsiadujących z ww. działką dojazd został zaprojektowany od strony ul. Ż. W ocenie organu I instancji właściwą datą do oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości w przedmiotowej sprawie jest dzień 30 czerwca 1995 r., w którym to dniu wpłynął wniosek o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Następnie organ I instancji wyjaśnił, że ogrodzenie usytuowane na nieruchomości podlegającej zwrotowi znajdujące się na działce nr [...] zostało postawione, po dniu złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto wskazał, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05, nie powiązano zwrotu nieruchomości z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dniu 30 czerwca 1995 r. Wobec opisanych wyżej ustaleń faktycznych Prezydent Miasta przyjął, że cel przejęcia nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] określony w decyzji wywłaszczeniowej w ciągu 23 lat nie został zrealizowany, co oznacza, że istnieje podstawa do zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Obowiązująca ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze. zm.) ściśle określa przesłanki zbędności, zaś wystąpienie jednej z nich nakazuje organowi uznać daną nieruchomość za zbędną, a to oznacza możliwość jej zwrotu. Konsekwencją orzeczenia o zwrocie działek nr [...] i nr [...] było orzeczenie przez organ I instancji, w oparciu sporządzony w sprawie operat szacunkowy, o rozliczeniach z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] oraz zobowiązania byłego właściciela do zwrotu odszkodowania złożyła Gmina Miasta G. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisu art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne rozpatrzenie materiału dowodowego w odniesieniu do ww. nieruchomości i błędne przyjęcie, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Podniesiono, że realizacja osiedla mieszkaniowego oznacza nie tylko budownictwo mieszkaniowe, lecz także całą infrastrukturę niezbędną do prawidłowego funkcjonowania osiedla. Do jej elementów należy też budowa szkoły wraz z niezbędnym zapleczem. Zdaniem odwołującej Gminy działka nr [...] znajduje się w obrębie ogrodzenia Szkoły Podstawowej i Gimnazjum przy ul. P. [...] w G. i stanowi jej zaplecze. Zarzucono również pozbawienie ww. Szkoły udziału w postępowaniu. Odnośnie działki nr [...] Gmina podniosła, że stanowi ona użytek oznaczony jako droga, zaś działka nr [...] stanowi wydeptaną ścieżkę i mimo że nie jest to teren urządzony, to stanowi ciąg pieszy komunikacyjny, który powinien zachować charakter publiczny. Decyzją z dnia 12 marca 2009 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wojewoda Mając utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie i podniósł, że organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie, a także prawidłowo ocenił zbędność nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...]. Zdaniem organu odwoławczego z akt sprawy wynika, że cel przejęcia wywłaszczonej nieruchomości - budowa osiedla P. A zadanie III, w ciągu 23 lat nie został zrealizowany na działkach nr [...] i nr [...]. Działka nr [...] jest niezagospodarowana i nie jest wykorzystywana przez znajdującą się w pobliżu szkolę. Natomiast ogrodzenie znajdujące się na tej działce zostało postawione, po złożeniu wniosku o zwrot, tj. po dniu 30 czerwca 1995 r. Z kolei działka nr [...] nie jest drogą stanowi jedynie wydeptaną ścieżkę. Wojewoda uznał zatem, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe i odpowiada przepisom art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się zaś do zarzutu, że organ I instancji nie podjął działań zmierzających do ustalenia czy Szkoła Podstawowa i Gimnazjum przy ul. P. [...] w G. jako jednostka organizacyjna posiada status strony, organ odwoławczy wyjaśnił, iż Szkoła Podstawowa i Gimnazjum, sąsiadujące z nieruchomością położoną przy ul. Ż. podlegającej zwrotowi nie posiadają tytułu prawnego do korzystania z ww. nieruchomości. Niewątpliwie jednostka ta posiada interes faktyczny, jednakże interes taki nie jest wystarczający, aby daną osobę uznać za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. W skardze na powyższą decyzję Gmina Miasta G. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: – art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, – art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez podjęcie zaskarżonego orzeczenia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego, – art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że Szkoła Podstawowa i Gimnazjum z siedzibą przy ul. P. [...] nie jest stroną postępowania. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca, powołując się na poglądy zawarte w orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazała, że realizacja celu wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego mieści w sobie również uprawnienie do budowy całej infrastruktury związanej z obsługą mieszkańców tego osiedla, w tym szkoły. Strona skarżąca podniosła, że ww. Szkoła weszła w posiadanie obiektów w 1987 r., zaś w piśmie z dnia 15 grudnia 1995 r. skierowanym przez Szkołę do Urzędu Miasta w sprawie regulacji stanu prawnego zajmowanych nieruchomości, podana jest wartość wszystkich obiektów szkolnych (budynki, infrastruktura techniczna i urządzenia terenów przyszkolnych), co zdaniem skarżącej wskazuje na fakt, iż w dacie tej były to tereny zagospodarowane na cele związane z działalnością szkoły. Działka nr [...] w części znajduje się w ogrodzeniu Szkoły i stanowi jej zaplecze. Fakt, że jest to teren zaniedbany i nieurządzony nie może być podstawą do uznania go za zbędny na cel wywłaszczenia. W ocenie strony skarżącej organ rozstrzygający w przedmiotowej sprawie nie dołożył należytych starań i nie podjął koniecznych działań zmierzających do ustalenia faktycznej daty realizacji celu wywłaszczenia, to jest budowy szkoły wraz z zapleczem. Zdaniem strony skarżącej ww. Szkoła nie posiada wprawdzie uregulowanego stanu prawnego w stosunku do nieruchomości, z której korzysta, jednakże korzysta z nieruchomości na podstawie orzeczenia o powołaniu szkoły, zgodnie z protokołem odbioru końcowego. Odnośnie działki nr [...] strona skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania E. M. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że materiał dowodowy został w przedmiotowej sprawie zebrany wnikliwie, a następnie prawidłowo oceniony. Wynika z niego, że ogrodzenie posadowione na działce nr [...] nie spełnia funkcji ogrodzenia Szkoły Podstawowej i Gimnazjum przy ul. P. [...] w G. Teren nigdy nie był i być nie może wykorzystywany przez szkołę na działalność edukacyjną, o czym świadczy zarówno ukształtowanie, jak i stan ogromnego zaniedbania, w jakim ta część działki się znajduje. W ocenie uczestnika postępowania, nie zasługują na uwzględnienie twierdzenia strony skarżącej, jakoby teren ten był przez szkołę w jakikolwiek sposób wykorzystywany. Działki nr [...] i [...] w żaden sposób nie zostały wykorzystane na budowę osiedla mieszkaniowego. Planowane osiedle powstało wraz z zaprojektowana infrastrukturą, mimo to ww. działki stanowią zbędne Gminie Miasta G. nieużytki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. W ocenie Sądu, kontrolującego zaskarżoną decyzję pod kątem jej zgodności z przepisami prawa administracyjnego, przede wszystkim wskazać należy, że organy administracji publicznej obu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób czyniący zadość dyspozycjom art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., gromadząc i oceniając wszechstronnie dowody, pozwalające na poczynienie wszystkich istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych. Nadto w toku postępowania wszystkim jego stronom zapewniono możliwość wzięcia w sprawie czynnego udziału, co odpowiada zasadzie, wyrażonej art. 10 k.p.a. Zarówno decyzja Prezydenta Miasta, jak i utrzymujące ją w mocy rozstrzygnięcie Wojewody zawierają wszystkie niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 k.p.a., natomiast ich uzasadnienia w sposób kompletny i wyczerpujący przedstawiają ustalony stan faktyczny, materiał dowodowy, na którym organy się oparły oraz omówienie zastosowanych jako podstawa orzeczenia przepisów, pozostając w zgodzie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Opierając się na ustaleniach faktycznych, poczynionych w sposób odpowiadający wymogom przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji właściwie zastosowały także przepisy prawa materialnego. Zwrot wywłaszczonych nieruchomości uregulowany jest w art. 136-142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. – dalej jako u.g.n.). Zgodnie z treścią art. 216 ust. 2 u.g.n., przepisy powyższe stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy przysługuje prawo żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Zgodnie z definicją zbędności nieruchomości wywłaszczonej, zawartą w art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej. W przypadku postępowań w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami, rozstrzygnięcie sprawy polega przede wszystkim na ustaleniu celu wywłaszczenia, a następnie zbędności, jako przesłanki zwrotu nieruchomości. Organy rozstrzygające w przedmiotowej sprawie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych pozwalających na stwierdzenie, że nieruchomości oznaczone jako działki nr [...] i nr [...] stały się zbędne na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej z dnia 7 listopada 1985 r. Oceniając zaistnienie przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczeniowy należy ustalić datę uzyskania przez decyzję wywłaszczeniową waloru ostateczności. W niniejszej sprawie decyzja Naczelnika Gminy z dnia 7 listopada 1985 r. stała się ostateczna w dniu 26 listopada 1985 r., zatem dla stwierdzenia, iż wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel określony w tejże decyzji, należało ustalić, czy do dnia 26 listopada 1993 r. rozpoczęto prace związane z realizacją tego celu albo czy do dnia 26 listopada 1995 r. cel ten został zrealizowany. Istotne dla rozstrzygnięcia jest to, czy w tak zakreślonych granicach czasowych nastąpiło odpowiednio rozpoczęcie oraz zakończenie realizacji celu wywłaszczenia. Obecny, to jest aktualny na dzień orzekania przez organy administracji publicznej, stan zagospodarowania działki, może być w sprawie o jej zwrot istotny jedynie o tyle, o ile stanowi potwierdzenie, że teren w przeszłości, w określonych w art. 137 u.g.n. granicach czasowych, został wykorzystany zgodnie z celem, na jaki dokonano wywłaszczenia. Jak wynikało z decyzji Naczelnika Gminy z dnia 7 listopada 1985 r. nieruchomości stanowiące własność uczestnika postępowania E. M. zostały wywłaszczone z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego P. A Zadanie III. Wnioskiem o zwrot objął on działki oznaczone pierwotnie nr [...] i nr [...] (część działki). Nieruchomości te stanowiły przedmiot podziałów i ostatecznie postępowaniem o zwrot E. M. wywłaszczonej nieruchomości objęte zostały nieruchomości oznaczone jako działki gruntu: [...], [...], [...] oraz [...]. Odnośnie działek nr [...] i [...] organy rozstrzygające w przedmiotowej sprawie orzekły o odmowie zwrotu. Rozstrzygnięcie w tym zakresie, którego strony postępowania nie kwestionowały, podjęte zostało zgodnie z przepisami, albowiem nieruchomości objęte granicami ww. działek zostały zagospodarowane na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Działka nr [...] stanowi obecnie pas drogowy ulicy Żeliwnej. Niedopuszczalne jest zaś orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 361/08. Lex nr 516045). Z kolei działka nr [...] stanowi wąski pas gruntu bezpośrednio przylegający do bieżni wykorzystywanej przez Szkołę Podstawową i Gimnazjum. Słusznie organy obu instancji uznały, że zagospodarowanie tejże nieruchomości należy uznać za infrastrukturę związaną z wybudowaną szkołą. Oznacza to, że na tejże nieruchomości cel określony w decyzji wywłaszczeniowej został zrealizowany. Wskazać bowiem należy, że cel wywłaszczenia obejmuje nie tylko wskazaną w decyzji wywłaszczeniowej z nazwy inwestycję główną, ale również towarzyszącą jej infrastrukturę (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 1034/07, Lex nr 480122). Przy ocenie realizacji celu publicznego, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa, ciągi piesze (chodniki), (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Po 648/07, Lex nr 365373). Skoro zatem działka nr [...] jest obecnie wąskim pasem gruntu, przylegającym bezpośrednio do bieżni wykorzystywanej przez Szkołę Podstawową i Gimnazjum przy ul. P. [...] w G., to należało uznać, że jej zagospodarowanie stanowi realizację celu wywłaszczeniowego określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego, albowiem realizacja takiego inwestycji obejmuje również budowę szkół wraz z niezbędną infrastrukturą. Przedstawiona wyżej argumentacja stanowi jednocześnie uzasadnienie dla nieuwzględnienia zarzutów skargi, w których skarżąca Gmina kwestionowała zgodność z prawem rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie o zwrocie na rzecz E. M. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. W okolicznościach przedmiotowej sprawy teren tejże działki mógłby być uznany za wykorzystany na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej wyłącznie wówczas gdyby stanowiła ona teren wykorzystywany na potrzeby Szkoły Podstawowej i Gimnazjum przy ul. P. [...] w G. Mieć przy tym należy na uwadze, że często w praktyce istotne znaczenie dla oceny, czy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzasadniony, czy też nie, ma rozstrzygnięcie, jaki moment jest właściwy dla stwierdzenia, czy zachodzą przesłanki z art. 137 ust. 1 u.g.n. Wiąże się to w szczególności z faktem, że postępowania w sprawach zwrotu nieruchomości trwają na ogół długo, z przekroczeniem terminów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a podmioty wywłaszczające często dopiero po złożeniu wniosku o zwrot nieruchomości podejmują działania, które mają wykazać realizację celu wywłaszczenia. Dostrzegając to zjawisko, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie w wyroku z dnia 13 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Lu 1240/95 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), uznał, że w sprawie o zwrot nieruchomości rozpatrywanej na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości właściwy jest stan nieruchomości na dzień złożenia wniosku o zwrot. Sposób wykorzystania nieruchomości w odniesieniu do celu jego nabycia ocenia się według stanu istniejącego w tym dniu. Zmiana dotychczasowego sposobu wykorzystania nieruchomości po tej dacie pozostaje bez wpływu na ocenę zbędności nieruchomości. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt IV SA 1943/92 (ONSA 1/1995, poz. 31) i z dnia 14 marca 1995 r., sygn. akt IV SA 1949/92 (ONSA 1/1995 poz. 43). Przedstawione wyżej poglądy opierały się na wykładni art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który stanowił, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część "podlega zwrotowi" na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sformułowanie to oznacza, że nieruchomość nie wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie może od dnia złożenia wniosku o jej zwrot być użyta zarówno przez inwestora, na którego potrzeby była wywłaszczona, jak i przez organy administracji sprzecznie z wolą poprzedniego właściciela (art. 47 ust. 4 ustawy o gospodarowaniu gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). W ocenie Sądu należy przyjąć, że nie ma podstaw do odmiennego poglądu na gruncie obowiązujących obecnie przepisów art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. (por. T.Woś, Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2004, str. 219). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że organy rozstrzygające o zasadności wniosku o zwrot działki nr [...] prawidłowo i w sposób wyczerpujący, w drodze przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, ustaliły, że ogrodzenie istniejące na tej działce zostało posadowione po dacie złożenia wniosku o zwrot, to jest po dniu 30 czerwca 1995 r. Tym samym okoliczność, że na działce nr [...] istnieje ogrodzenie nie pozwala przyjąć, że teren nim ogrodzony jest terenem wykorzystywanym na potrzeby Szkoły Podstawowej i Gimnazjum przy ul. P. [...] w G., a w konsekwencji że na terenie tym został zrealizowany cel wywłaszczenia. Z tych względów organ rozstrzygający w niniejszej sprawie słusznie uznał, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, w związku z czym podlegał zwrotowi na rzez poprzedniego właściciela. Również nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] podlegała zwrotowi, albowiem na jej terenie nie został zrealizowany cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. W dniu złożenia wniosku o zwrot stanowiła ona bowiem wydeptaną ścieżkę prowadząca w rejon ulicy U. w G. wzdłuż nieruchomości nr [...] i [...] położonych przy ul. Ż. w G. W ocenie Sądu takiego sposobu korzystania nie można uznać za realizację celu polegającego na budowie osiedla mieszkaniowego. Budowa z samej swej istoty oznacza bowiem wykonywanie obiektów budowlanych w określonym miejscu, zatem brak jest podstaw, aby powstanie ciągu pieszego poprzez jego wydeptanie traktować jako wykonanie obiektu budowlanego. Zarzut skargi, że powstały w ten sposób ciąg pieszy winien pozostać publicznym z uwagi na komunikację z nieruchomościami oznaczonymi numerami [...] i [...] należało uznać za bezzasadny, albowiem w przedmiotowym postępowaniu prawidłowo wykazano, że dostęp do tych nieruchomości odbywa się z ulicy Ż. Odnośnie zarzutu pozbawienia udziału w postępowaniu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum przy ul. P. [...] w G. Sąd uznał, że jednostka ta nie posiadała w przedmiotowym postępowaniu statusu strony. W toku postępowania organy prawidłowo wykazały, że nie posiada ona tytułu prawnego do nieruchomości objętych wnioskiem E. M. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości (vide: k. 86 akt administracyjnych organu I instancji, teczka II). Stroną postępowania była natomiast Gmina Miasta G., której interes prawny wynikał ze służącego jej do tychże nieruchomości prawa własności. Wymieniona wyżej Szkoła mogłaby być uznana za stronę postępowania, gdyby sporne tereny zostały jej oddane w trwały zarząd, użytkowanie, najem, dzierżawę lub użyczenie, te bowiem tytuły prawne do nieruchomości podlegającej zwrotowi wygasają z mocy prawa na podstawie art. 138 u.g.n. Zarówno z akt administracyjnych, jak i twierdzeń zawartych w skardze, nie wynikało, aby nieruchomości objęte wnioskiem o zwrot stały się przedmiotem jednego z wyżej wymienionych praw na rzecz Szkoły Podstawowej i Gimnazjum przy ul. P. [...] w G. W szczególności należy podkreślić, że skarżąca Gmina w uzasadnieniu skargi wskazała jedynie, że Szkoła weszła w posiadanie obiektów w 1987 r. na podstawie protokołu końcowego, co w ocenie Sądu nie stanowi dowodu na przyznanie Szkole jednego z wyżej wymienionych tytułów prawnych do przedmiotowych terenów. Mają powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznając skargę za bezzasadną, orzekł jak w sentencji wyroku.