I OSK 1246/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia del. WSA Maria Werpachowska Protokolant asyst. sędz. Anna Pośpiech–Kłak po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 233/09 w sprawie ze skargi Gminy A. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Ł. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w A. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...]w sprawie przyjęcia regulaminu wynagradzania nauczycieli 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Wojewody Ł. na rzecz Gminy A. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 233/09 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody L. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w A. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], w sprawie przyjęcia regulaminu wynagrodzenia nauczycieli. Sąd przedstawił następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: Rada Miejska w A., w dniu [...] lutego 2009 r., działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w związku z art. 30 ust. 6, art. 54 ust. 7 oraz art. 91d pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), podjęła uchwałę nr [...] w sprawie przyjęcia na 2009 rok "Regulaminu wynagradzania nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach oświatowych, dla których Gmina A. jest organem prowadzącym". Tekst regulaminu stanowi załącznik do uchwały. Uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa L. z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2009 r. Zgodnie z § 3 ust. 2 uchwały do czasu uchwalenia przez Radę Miejską w A. "Regulaminu wynagradzania nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach oświatowych, dla których gmina A. jest organem prowadzącym" na kolejny okres po 2009 r., zastosowanie mają przepisy regulaminu stanowiącego załącznik do niniejszej uchwały, jednakże nie dłużej niż przez okres 3 miesięcy od ogłoszenia ustawy budżetowej na 2010 rok. W dniu 4 marca 2009 r. Wojewoda L. wszczął z urzędu postępowanie na podstawie art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 61 § 1 i § 4 K.p.a. w celu kontroli legalności powyższej uchwały. Rozstrzygnięciem nadzorczym nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. Wojewoda stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w A. nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że poprzez zmianę Karty Nauczyciela ustawą z dnia 28 listopada 2008 r. zniesiono obowiązek corocznego uchwalania regulaminów wynagradzania nauczycieli. Zdaniem Wojewody, regulamin jako przepis wykonawczy oraz akt prawa miejscowego nie może wykraczać poza zakres spraw przekazanych do uregulowania w akcie normatywnym i powinien odpowiadać regułom postępowania legislacyjnego zawartym w "Zasadach Techniki Prawodawczej". Organ wskazał, że zgodnie z § 32 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908), dotychczasowe regulaminy wynagradzania nauczycieli straciły moc w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej treść art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, a art. 4 wskazanej noweli stanowi, że regulaminy obowiązujące w 2008 r. mogą być stosowane nie dłużej niż 3 miesiące od ogłoszenia ustawy budżetowej, tj. od 23 stycznia 2009 r. W ocenie organu zgodnie z nowym brzmieniem upoważnienia ustawowego, regulamin musi być uchwalony na czas nieoznaczony i w takiej wersji podlega uzgodnieniu ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli. W skardze z dnia 9 kwietnia 2009 r. Gmina A. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego aktu nadzoru, wskazując na naruszenie art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela, poprzez błędną jego interpretację polegającą na uznaniu, że kompetencje organu prowadzącego szkołę będącego jednostką samorządu terytorialnego ograniczone są do uchwalenia regulaminu wynagradzania nauczycieli obowiązującego wyłącznie na czas nieokreślony. Zarzucono też naruszenie art. 4 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela poprzez błędną interpretację tego przepisu polegającą na przyjęciu, iż w powiązaniu z art. 30 ust. 6 ustawy Karta Nauczyciela ustala on obowiązek uchwalenia przez radę gminy regulaminu wynagradzania nauczycieli na czas nieokreślony. Zdaniem wnoszącego skargę, zniesienie przez ustawodawcę obowiązku corocznego uchwalania regulaminów wynagradzania nauczycieli nie oznacza automatycznie powstania innego obowiązku, polegającego na konieczności uchwalania regulaminów wynagradzania nauczycieli na czas nieokreślony. Ponadto podano, że za stanowiskiem Gminy A. przemawiają również względy celowościowe, gdyż roczny okres obowiązywania regulaminu zgodny jest z rokiem budżetowym i pozwala na prawidłowe zaplanowanie rocznych wydatków gminy związanych z wynagradzaniem nauczycieli. Według skarżącego, brak jest jakichkolwiek argumentów przemawiających za ograniczeniem swobody organu gminy w zakresie ustalania czasu obowiązywania wydanego przez niego aktu prawa miejscowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zdaniem Wojewody, ewentualna nieprecyzyjność upoważnienia ustawowego musi być interpretowana jako nieudzielanie w danym zakresie kompetencji normodawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 maja 2009 r. uchylił na podstawie art. 148 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] uznając, że wydano je z naruszeniem art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Sąd pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, a o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 cyt. ustawy). Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2003 r. (sygn. akt P 9/2002 OTK ZU 2003/9A, poz. 100) skoro ustawodawca nie przewidział żadnego ograniczenia zakresu przedmiotowego nadzoru sprawowanego przez Wojewodę, to w zgodzie z powołanym przepisem wojewoda po dokonaniu analizy sprawy może w ciągu 30 dni od doręczenia orzec o nieważności każdej uchwały, którą uzna za sprzeczną z prawem, przy czym przez sprzeczność taką należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz z powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego. Wojewoda L. mógł zatem wydać rozstrzygnięcie nadzorcze w niniejszej sprawie jedynie w przypadku stwierdzenia, że przedmiotową uchwałą z dnia [...] lutego 2009 r. Rada Miejska w A. naruszyła w sposób istotny obowiązujące na dzień wydania uchwały konkretne przepisy prawa materialnego lub proceduralnego. Sąd wskazał, że podstawą wydania przedmiotowej uchwały był art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), w brzmieniu wprowadzonym nowelizacją z dnia 21 listopada 2008 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 1), w myśl którego "organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego, uwzględniając przewidywaną strukturę zatrudnienia, określa dla nauczycieli poszczególnych stopni awansu zawodowego, w drodze regulaminu m.in. wysokość stawek dodatków, szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw oraz wysokość i warunki wypłacania składników wynagrodzenia określonych w ustawie". Sąd zaznaczył również, że poprzednia regulacja wskazywała na konieczność corocznego określania przedmiotowego regulaminu, gdyż przepis ten brzmiał: "organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego, uwzględniając przewidywaną strukturę zatrudnienia, określa corocznie dla nauczycieli poszczególnych stopni awansu zawodowego, w drodze regulaminu obowiązującego od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia". W wydanym w dniu 24 marca 2009 r. rozstrzygnięciu nadzorczym organ nadzoru wskazał, iż regulamin jako przepis wykonawczy powinien bezwzględnie odpowiadać wymogom wewnętrznej zgodności systemu prawa. W ocenie Wojewody ratio legis wprowadzonej nowelizacją z dnia 21 listopada 2008 r. zmiany, to zniesienie obowiązku corocznego uchwalania regulaminów wynagradzania na rzecz regulaminu obowiązującego przez czas nieokreślony, zatem zdaniem organu nadzoru, uchwalenie przez Radę Miejską A. regulaminu wynagradzania nauczycieli tylko na 2009 r. narusza w sposób istotny art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie zgodził się z powyższą interpretacją znowelizowanego przepisu art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, ponieważ z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika uprawnienie dla organu prowadzącego szkołę do ustalenia w drodze regulaminu określonych w ustawie wynagrodzeń oraz dodatków dla nauczycieli. Sąd podkreślił przy tym, że w aktualnym brzmieniu przepis ten nie wskazuje okresu, na jaki regulamin winien być uchwalony. W ocenie Sądu, oznacza to, że organ prowadzący szkołę ma kompetencje do ustalania okresu obowiązywania regulaminu wynagradzania nauczycieli w sposób dowolny. Usunięcie z treści przepisu art. 30 ust. 6 ustawy Karta Nauczyciela słowa "corocznie" nie oznacza wcale, że ustawodawca wprowadził obowiązek uchwalania regulaminu na czas nieokreślony. Taka interpretacja zmiany powyższej regulacji prawnej prowadziłaby do nałożenia na organy prowadzące szkołę obowiązku niewynikającego z przepisów ustawy. Jeżeli intencją ustawodawcy było, aby obecnie regulamin był uchwalany bezterminowo, powinno to wynikać wprost z treści ustawy. Zniesienie obowiązku uchwalania corocznego regulaminu wynagradzania nauczycieli, nie oznacza automatycznie powstania innego obowiązku, polegającego na konieczności uchwalania tych regulaminów na czas nieokreślony. Okoliczność, iż Rada Miejska w A. uchwaliła "Regulamin wynagradzania nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach oświatowych, dla których Gmina A. jest organem prowadzącym" na okres roczny nie oznacza zatem, że działała wbrew ustawie Karta Nauczyciela. W ocenie Sądu, określenie przez Radę w uchwale nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. okresu jej obowiązywania na rok 2009, wynikało z upoważnienia zawartego w art. 30 ust. 6 ustawy Karta Nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym od dnia 22 stycznia 2009 r. Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji uznał, że Wojewoda L. nie mógł stwierdzić nieważność przedmiotowej uchwały z powodu braku podstaw do przyjęcia, iż Rada Miejska w A. naruszyła w sposób istotny obowiązujące na dzień wydania uchwały konkretne przepisy prawa materialnego lub proceduralnego. Rada Miejska miała uprawnienie do terminowego określenia obowiązywania regulaminu wynagradzania, bowiem nie zakazują tego obowiązujące przepisy prawa, pozostawiając w tym zakresie organom gminy swobodę decydowania. Sąd zauważył, że rozważania organu nadzoru odnoszące się do treści art. 4 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, pozostają bez znaczenia dla oceny przedmiotowej sprawy, gdyż bezspornym jest, iż uchwała Rady Miejskiej A. nr [...] podjęta została w oparciu o znowelizowany art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, a więc powołany wyżej przepis przejściowy nie miał zastosowania. Od powyższego wyroku Wojewoda L. wniósł skargę kasacyjną zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm. ) w brzmieniu wprowadzonym nowelizacją z dnia 21 listopada 2008 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 1) poprzez przyjęcie, że przepis ten daje organowi prowadzącemu szkołę kompetencje do ustalania okresu obowiązywania regulaminu wynagradzania nauczycieli, w sposób dowolny. Wojewoda L. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela nadała nowe brzmienie art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, poprzez zniesienie obowiązku corocznego uchwalania przez jednostki samorządu terytorialnego regulaminów wynagradzania nauczycieli. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika, iż organ prowadzący szkołę ma kompetencje do ustalania okresu obowiązywania regulaminu wynagradzania nauczycieli w sposób dowolny. Fakt, że na skutek nowelizacji treści przepisu art. 30 ust.6 Karty Nauczyciela ustawodawca usunął słowa "corocznie", nie oznacza, że wprowadził tym samym obowiązek uchwalania regulaminu na czas nieokreślony. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powyższe rozumowanie Sądu nie zasługuje na aprobatę, ponieważ z ukształtowanego w orzecznictwie i doktrynie poglądu wynika, że akty prawa miejscowego jako akty podustawowe, muszą być wydawane na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego. Nie może to być upoważnienie oparte na domniemaniu czy też wykładni przepisu, stanowiącego delegację ustawową. Zatem zdaniem strony skarżącej regulamin wynagradzania nauczycieli winien być ustanowiony na podstawie i w granicach art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, a przepis ten nie przewiduje uchwalania regulaminów terminowych. Przeciwnie, poprzez uchylenie zapisu "obowiązującego od 1 stycznia do 31 grudnia" ustawodawca odszedł od takich uregulowań. Gdyby ustawodawca dopuszczał różnorakość uregulowań regulaminowych w tym zakresie, z pewnością zostałoby to wyraźnie zapisane w noweli do art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela. Skarżący stwierdził ponadto, że Sąd pominął podniesiony w odpowiedzi na skargę zarzut, iż regulamin roczny może być dla nauczycieli mniej korzystny w porównaniu z postanowieniami wynikającymi z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina A. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz Gminy kosztów postępowania. W uzasadnieniu stwierdzono, że w żaden sposób nie można zgodzić się z Wojewodą L., że zmieniony przepis art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela wprowadza zakaz uchwalania regulaminów wynagradzania nauczycieli obowiązujących przez czas określony. Słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, że fakt, iż poprzez nowelizację treści tego przepisu ustawodawca usunął z niego słowo "corocznie" nie oznacza wcale, że wprowadził tym samym obowiązek uchwalenia regulaminu na czas nieokreślony. Taka interpretacja zmiany powyższej regulacji prawnej prowadziłaby do nałożenia na organy prowadzące szkołę obowiązku nie wynikającego z przepisów ustawy. Norma kompetencyjna, jaką jest art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela nie zakazuje uchwalania rocznych regulaminów wynagradzania nauczycieli, a dowolność jaką w tym zakresie posiada organ prowadzący szkołę ograniczona jest jedynie ogólnymi zasadami tworzenia aktów prawa miejscowego. Obecna regulacja oznacza dopuszczalność różnorodności uregulowań co do czasu obowiązywania regulaminów. Podniesiono ponadto, że uchwalanie rocznych regulaminów wynagradzania nauczycieli jest zabiegiem celowym, z uwagi na planowanie rocznych wydatków gminy na ten cel, daje możliwość corocznej kontroli sfery wynagrodzeń przez związki zawodowe nauczycieli. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, w brzmieniu wprowadzonym nowelizacją z dnia 21 listopada 2008 r. poprzez przyjęcie, że przepis ten daje organowi prowadzącemu szkołę kompetencje do ustalania okresu obowiązywania regulaminu wynagradzania nauczycieli w sposób dowolny nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 672 ze zm.) w brzmieniu wprowadzonym nowelizacją z dnia 21 listopada 2008 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 1) "Organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego, uwzględniając przewidywaną strukturę zatrudnienia, określa dla nauczycieli poszczególnych stopni awansu zawodowego, w drodze regulaminu: 1) wysokość stawek dodatków, o których mowa w ust. 1 pkt. 2 oraz szczegółowe warunki przyznawania tych dodatków z zastrzeżeniem art. 33 i 34, 2) szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, z zastrzeżeniem art. 35 ust. 3, 3) wysokość i warunki wypłacania składników wynagrodzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 4, o ile nie zostały one określone w ustawie lub odrębnych przepisach". Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela interpretację powyższego przepisu przedstawioną w zaskarżonym wyroku. Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika uprawnienie dla organu prowadzącego szkołę do ustalenia w drodze regulaminu określonych w ustawie wynagrodzeń oraz dodatków dla nauczycieli, a w aktualnym brzmieniu przepis ten nie wskazuje okresu, na jaki regulamin winien być uchwalony. Oznacza to, że organ prowadzący szkołę ma kompetencje do ustalania okresu obowiązywania regulaminu wynagradzania nauczycieli w sposób dowolny. Trafnie też zauważono, że fakt, iż poprzez nowelizację treści przepisu art. 30 ust. 6 ustawy Karta Nauczyciela, ustawodawca usunął z niego słowo "corocznie" nie oznacza wcale, że wprowadził tym samym obowiązek uchwalania regulaminu na czas nieokreślony. Taka interpretacja zmiany powyższej regulacji prawnej prowadziłaby do nałożenia na organy prowadzące szkołę obowiązku niewynikającego z przepisów ustawy. Zniesienie obowiązku uchwalania corocznego regulaminu wynagradzania nauczycieli nie oznacza automatycznie powstania innego obowiązku, polegającego na konieczności uchwalania regulaminów na czas nieokreślony. Argumentacja przedstawiona w skardze kasacyjnej na poparcie odmiennego niż wyżej przedstawiony rozumienia powyższego przepisu jest nieprzekonująca. Oczywistym jest, że jak wskazał kasator, akty prawa miejscowego, jako akty podustawowe muszą być wydawane na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego, nie może to być upoważnienie oparte na domniemaniu, czy też wykładni przepisu stanowiącego delegację ustawową. Regulamin wynagradzania nauczycieli, ustanowiony na podstawie art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym od dnia 22 stycznia 2008 r., to jest po zniesieniu przewidzianego w tym przepisie obowiązku corocznego określenia wskazanych tam kwestii, ustanowiony być może przez organ prowadzący szkołę będącą jednostką samorządu terytorialnego w sposób dowolny, jeśli idzie o okres jego obowiązywania. Usuniecie z tekstu omawianego przepisu wyrazu "corocznie" oraz sformułowania "obowiązującego od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia" nie może być interpretowane jako zakaz ustanawiania regulaminu na taki okres, jaki był obowiązujący dotychczas. Skoro w przepisie ustawy, po jego zmianie, w ogóle nie wskazano, czy regulamin winien być ustanowiony na określony czas czy też bezterminowo, to słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że kwestia pozostawiona została swobodnej woli organu. Takie rozumienie przepisu, zgodnie z jego literalnym brzmieniem jest prawidłowe. Z powyższych względów uznać należało, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, co mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 2 tej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).