II SA/Bd 899/08

WyrokWSA w Bydgoszczy2009-02-03

Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Krzysztof Gruszecki, Renata Owczarzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żołnierzowi zawodowemu, przywróconemu do służby w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu, przysługują odsetki ustawowe od zaległego uposażenia za okres nieskutecznego zwolnienia, a także czy możliwe jest potrącenie z tego uposażenia kwot odprawy i ekwiwalentu za urlop wypłaconych w związku z tym zwolnieniem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej działa wstecz (ex tunc), co oznacza, że wadliwa decyzja nie wywoływała skutków prawnych od daty jej wydania. W konsekwencji, zaległe uposażenie stało się wymagalne w terminach określonych w ustawie, a żołnierzowi przysługują odsetki ustawowe za zwłokę w jego wypłacie. Ponadto, potrącenie z zaległego uposażenia kwot odprawy i ekwiwalentu za urlop wymagało tytułu wykonawczego lub pisemnej zgody żołnierza, a samo uznanie tych świadczeń za nienależne nie uprawniało organu do jednostronnego potrącenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła żołnierza zawodowego, który po stwierdzeniu nieważności decyzji o jego zwolnieniu z służby został przywrócony do jej pełnienia. Żołnierz domagał się wypłaty zaległego uposażenia za okres nieskutecznego zwolnienia wraz z odsetkami ustawowymi oraz kwestionował potrącenie z tego uposażenia kwot odprawy i ekwiwalentu za urlop, które otrzymał w związku ze zwolnieniem. Organy wojskowe odmówiły wypłaty odsetek, uznając roszczenie za niewymagalne przed przywróceniem do służby i częściowo przedawnione, a także uznały potrącenie za zasadne, traktując wypłacone świadczenia jako nienależne.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz nakazał zwrócić skarżącemu nienależnie uiszczony wpis.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń związanych z przywróceniem do zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z [...] lipca 2008 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego na rzecz skarżącego kwotę 2.417 (dwa tysiące czterysta siedemnaście 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 4. nakazuje zwrócić ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy – kwotę 836 (osiemset trzydzieści sześć 00/100) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S., na podstawie art. 8 ust. 1, art. 74 ust. 1, art. 75 ust. 1 i 3 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr. 98, poz. 1071 z późn. zm, dalej powoływanej jako k.p.a.), odmówił J. W. wypłacenia odsetek ustawowych od uposażeń i innych należności pieniężnych wypłaconych mu po przywróceniu go do zawodowej służby wojskowej tj. za okres od 1 grudnia 2003 r. do 30 kwietnia 2006 r. oraz orzekł o braku obowiązku wyrównania uposażenia wypłaconego mu za wskazany okres o zaliczone na poczet tego uposażenia kwoty odprawy i ekwiwalentem za niewykorzystany urlop w wysokości 16,160,45 zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż mł. chor. szt. J. W. na skutek decyzji z dnia [...] Nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. wypowiadającej mu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, został zwolniony z wymienionej służby w dniu 30 listopada 2003 r. Z tego tytułu Wojewódzki Sztab Wojskowy w S. wypłacił mu odprawę w wysokości 12.839,81 zł. oraz ekwiwalent za niewykorzystany urlop w kwocie 3.320,64 zł. W następstwie stwierdzenia decyzją z dnia [...] Nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych w W. nieważności decyzji Nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. dotyczącej wypowiedzenia J. W. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, a następnie wydania przez Dowódcę [...] Okręgu Wojskowego w B. rozkazu personalnego Nr [...] z dnia [...], Wojskowy Komendant Uzupełnień w Ś. rozkazem dziennym Nr [...] z dnia [..] przyjął J. W. na stan ewidencyjny Komendy Uzupełnień z dniem przybycia tj. 28 kwietnia 2006 r. oraz stwierdził, że przysługują mu należności pieniężne wynikające z tytułu zawodowej służby wojskowej za okres nieskutecznego zwolnienia z tej służby. Organ I instancji odmówił wyżej wymienionemu wypłacenia żądanych odsetek od uposażeń innych należności pieniężnych należnych za okres od 1 grudnia 2003 r. do 30 kwietnia 2006 r., stwierdzając iż zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przesłanką zapłaty odsetek ustawowych jest zwłoka w wypłacie świadczenia pieniężnego. By zaś można było mówić o zwłoce w wypłacie świadczeń pieniężnych musi wystąpić skuteczność roszczenia o ich wypłatę, która zdaniem organu zachodzi w terminie, gdy żołnierz może dochodzić swoich praw od jednostki wojskowej, na której zaopatrzeniu finansowym się znajduje. Oznacza to iż, w przedmiotowej sprawie, roszczenie o wypłatę należnych świadczeń pieniężnych za wskazany okres, stało się wymagalne dopiero w dniu przystąpienia przez J. W. do wykonywania obowiązków służbowych, czyli po uprawomocnieniu się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych w W. Nr [...] z dnia [...] i po wydaniu rozkazu przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Ś. w przedmiocie ponownego przyjęcia J. W. na stan ewidencyjny Komendy Uzupełnień. Skoro zatem płatnik świadczeń pieniężnych - Wojewódzki Sztab Wojskowy w S. wypłacił J. W. świadczenia za okres od 1 grudnia 2003 r. do 30 kwietnia 2006 r. w dniach 17 maja 2006 r. i 22 maja 2006 r., a więc po otrzymaniu w/w rozkazu, to nie można mówić, w ocenie organu, o zwłoce w spełnieniu świadczenia. Wcześniej Wojewódzki Sztab Wojskowy w S. nie był zobowiązany ani uprawniony do ich wypłacenia. Ponadto organu I instancji wskazał, iż istotnym w sprawie jest fakt, że w okresie od 1 grudnia 2003 r. do 30 listopada 2004 r. Wojskowe Biuro Emerytalne w S. wypłaciło J. W. uposażenie w oparciu o art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (tj. Dz.U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693 z późn. zm.). Z uwagi na to, że za powyższy okres przysługiwało mu prawo tylko do jednego uposażenia, czy to z tytułu pełnienia służby wojskowej, czy też z tytułu zwolnienia z tej służby, i je otrzymał w ustawowym terminie, to tym samym nie może być mowy o obowiązku naliczenia odsetek za opóźnienie w wypłacie uposażenia. Organ I instancji wskazał nadto, iż nawet zakładając, że stronie należą się odsetki, to przysługiwałyby jej tylko za okres od dnia 9 lipca 2005 r., skoro zważy się, iż obowiązek uiszczenia odsetek powstaje z każdym dniem opóźnienia płatności poszczególnych uposażeń miesięcznych oraz, że roszczenie o zapłatę odsetek, jako roszczenie o świadczenie o charakterze okresowym, przedawnia się z upływem 3 lat od dnia jego wymagalności, a także iż wniosek o przyznanie tego świadczenia, przerywający bieg przedawnienia, doręczony został organowi 9 lipca 2008 r. Orzeczenie o braku obowiązku wyrównania wypłaconego uposażenia za okres od 1 grudnia 2003 r. do 30 kwietnia 2006 r., którego domagał się J. W., kwestionując zaliczenie na poczet tego uposażenia, wypłaconej mu w związku ze zwolnieniem ze służby kwoty odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, organ uzasadnił okolicznością, iż świadczenia te z powodu stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej mu stosunek służbowy, stały się świadczeniami nienależnymi. W myśl bowiem art. 94 ust. 1 i art. 95 pkt. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych odprawa i ekwiwalent za urlop wypoczynkowy przysługują wyłącznie żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, w przedmiotowej zaś sprawie została zachowana ciągłość służby wojskowej w wyniku przywrócenia skarżącego do tej służby. J. W. nie został bowiem, w następstwie stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej stosunek służbowy, skutecznie zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [..] Organ zaznaczył, iż użyte przez ustawodawcę w art. 77 wyżej wymienionej ustawy sformułowanie "uposażenie i inne należności o których mowa w art. 73 pobrane przez żołnierza zawodowego (...) nie podlegają zwrotowi" nie oznacza iż nie można ich zaliczyć, potrącić ustalając ponownie ich wysokość. Ponadto organ I instancji wskazał, iż uwzględnienie roszczeń J. W. godziłoby w zawartą w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę sprawiedliwości społecznej oraz w zasadę równości wobec prawa określoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji, z uwagi na okoliczność, iż J. W. w okresie faktycznego pozostawania poza służbą tj. od 1 grudnia 2003 r. do 30 kwietnia 2006 r. pozostawał w stosunku pracy i uzyskiwał z tego tytułu przychód, co uwzględniając fakt wypłacenia mu z budżetu resortu Obrony Narodowej kwoty 73.204,13 zł z tytułu nieskutecznego zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, stawie go w zdecydowanie lepszej sytuacji prawnej w stosunku do innych żołnierzy zawodowych którzy, w przeciwieństwie do niego, wyrazili zgodę na pełnienie służby na stanowiskach zaproponowanych im w związku z restrukturyzacją sił zbrojnych i wykonywali obowiązki służbowe. Od powyższej decyzji J. W. wniósł odwołanie, domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienia w całości zgłoszonych roszczeń. W uzasadnieniu odwołania J. W. zakwestionował przyjęty prze organ termin wymagalności roszczenia o wypłatę uposażeń i innych należności z tytułu nieskutecznego wypowiedzenia stosunku służbowego, wskazując iż kwestę wymagalności uposażeń i innych należności żołnierzy zawodowych regulują przepisy art. 81 wskazanej powyżej ustawy. Zdaniem odwołującego się, z uwagi na to, iż rozkaz o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej został wycofany z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jego nieważności, w obrocie prawym w ogóle nie istniała decyzja uzasadniająca nie wypłacenie skarżącemu uposażeń i innych należności pieniężnych, decyzja nieważna bowiem nie wywołuje skutków prawnych z mocy samego prawa od początku, czyli od daty jej wydania. W konsekwencji uposażenia i inne należności pieniężne stały się wymagalne w terminach określonych w art. 81 w/w ustawy, a to z kolei powoduje powstanie po stronie skarżącego, na podstawie art. 75 ust. 3 w/w ustawy, uprawnienia do żądania wypłaty odsetek za czas zwłoki w wypłacie tych świadczeń. Odnosząc się natomiast do powołanego przez organ zarzutu przedawnienia części roszczenia o odsetki od wypłaconych za sporny okres uposażenia i innych należności pieniężnych J. W. wskazał, iż do dnia wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego, pozostawał w uzasadnionym przeświadczeniu, że nie jest już żołnierzem służby zawodowej, w związku z czym nie mógł on dochodzić roszczeń o wypłatę uposażenia i innych należności z tytułu pełnienia służby wojskowej, choć były one wymagalne, a tym bardziej odsetek za zwłokę w ich wypłacie. Uzasadniając zaś, zgłoszone żądanie zwrotu potrąconych przez organ, z uposażenia odwołującego się za okres od 1 grudnia 2003 r. do 30 kwietnia 2006 r., należności wypłaconych mu w związku ze zwolnieniem ze służby, z uwagi na uznanie ich przez organ za świadczenie nienależne, J. W. stwierdził, iż żaden przepis w/w ustawy nie definiuje świadczenia nienależnego oraz nie daje podstaw prawnych do uznania przedmiotowych należności za świadczenia nienależne, a także powołując się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Wa oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2003r. sygn. akt II SA 3708/02 zaznaczył iż organ nie był uprawniony na gruncie w/w ustawy do samowolnego potrącania spornych należności, art. 104 ust. 1 wskazanej ustawy stanowi bowiem jedynie podstawę właściwości Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w sprawach związanych z wypłatą uposażeń i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych, nie konstytuuje on zaś kompetencji tego organu do zaliczania uposażenia wcześniej wypłaconego na poczet bieżącego świadczenia. Odwołujący zaznaczył, powołując się na treść przepisu art. 103 ust. 1 wskazanej ustawy w zw. z przepisem art. 87 § 1 pkt 2 Kodeksu Pracy, iż jednie tytuł wykonawczy w postaci prawomocnego wyroku sądu powszechnego może stanowić, przy braku zgody bezpodstawnie wzbogaconego, podstawę do dokonania potrącenia. Skoro organ nie dysponował takim tytułem, jak również nie dysponował zgodą odwołującego się na dokonanie przedmiotowego potrącenia, to nie miał prawa jej potrącić z należnych J. W. świadczeń w związku z przywróceniem go do zawodowej służby wojskowej. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Dowódca [...] Okręgu Wojskiego w B. wydał w dniu [...] decyzję nr [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji podzielił stanowisko i argumentację zawartą w decyzji organu I instancji, co do odmowy wypłaty odwołującemu się odsetek. Decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych w W. dnia [...] Nr [...] stwierdzająca nieważności decyzji Nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. stworzyła bowiem zdaniem organu odwoławczego stan faktyczny i prawny wcześniej nie istniejący, dopiero zatem po uprawomocnieniu się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych powstało roszczenie o wypłatę uposażeń za okres "niewykonywania obowiązków służbowych". Niedopuszczalne jest zdaniem organu odwoławczego przyjęcie fikcji, iż w okresie skutecznego, aczkolwiek niezgodnego z prawem, zwolnienia odwołujący się pełnił nadal zawodową służbę wojskową i w związku z tym miał co miesiąc roszczenie o wypłatę miesięcznego uposażenia, poczynając od dnia 1 grudnia 2003 r. Organ II instancji, powołując się na treść przepisów art. 94 ust. 1 i art. 95 pkt. 2 w/w ustawy oraz orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 106/08, uznał także za prawidłowe stanowisko organu I instancji, iż wypłacone J. W. kwoty odprawy i ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop są świadczeniami nienależnymi, z powodu stwierdzenia nieważności decyzji, na mocy których je przyznano i tym samym braku skutecznego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oraz w związku z tym, wskazał na zasadność potrącenia nienależnego świadczenia z należnego odwołującemu się uposażenia za okres od 1 grudnia 2003 r. do 30 kwietnia 2006 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję organu II instancji, J. W. wniósł o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialne poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 75 ust. 3 oraz art. 103 w/w ustawy. Skarżący podniósł, że istotny w sprawie jest fakt, iż rozkaz o zwolnieniu go z zawodowej służ by wojskowej został wycofany z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jego nieważności, bowiem oznacza to, że w obrocie prawym w ogóle nie istniała decyzja uzasadniająca nie wypłacenie skarżącemu uposażeń i innych należności pieniężnych. W konsekwencji stały się one wymagalne w terminach określonych w art. 81 w/w ustawy, a to z kolei powoduje powstanie po stronie skarżącego uprawnienia do żądania wypłaty odsetek za czas zwłoki w wypłacie tych świadczeń. Jednocześnie skarżący zaznaczył, iż opóźnienie w wypłacie przedmiotowego uposażenia było zawinione przez organ wojskowy, gdyż spowodowane było wydaniem decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa. W celu potwierdzenie swojego stanowiska J. W. powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie Wydział II Cywilny Odwoławczy z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt II Ca 99/07. Ponadto skarżący, kwestionując stanowiska organu odwoławczego o braku obowiązku wyrównania wypłaconego mu uposażenia za okres od 1 grudnia 2003 r. do 30 kwietnia 2006 r. o potrącone z niego kwoty odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop otrzymane w związku ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej, podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podkreślając, iż dokonane przez organ potrącenie nie zostało oparte na jakiejkolwiek podstawie prawnej, przez co naruszało wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadę legalizmu oraz wskazując iż w tym przedmiocie nie mogą mieć zastosowania ogólne przepisy prawa cywilnego, albowiem przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych maja charakter norm lex specialis w stosunku do uregulowań prawa cywilnego dotyczących potrąceń. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko prawne oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem odmowa wypłacenia skarżącemu zaległego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami oraz ustawowymi odsetkami nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych określone zostały w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U Nr 179, poz. 1750 ze zm.), w przepisach art. 71 - 104 (Rozdział 5 ustawy). Zgodnie z art. 71 ust. 1 oraz art. 76 ust. 1 i 4 żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie, przy czym prawo do uposażenia żołnierza powstaje z dniem rozpoczęcia pełnienia przez niego zawodowej służby wojskowej, a wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, zaginął lub zmarł. Wypłaty uposażenia dokonuje jednostka wojskowa, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje (art. 74), a organami właściwymi w tych w sprawach są dowódcy jednostek wojskowych (art. 104). Skarżący powrócił do służby w wyniku wydania przez Dowódcę Wojsk Lądowych decyzji Nr [...] z dnia [...] stwierdzającej nieważność decyzji Dowódcy [..] Okręgu Wojskowego Nr [...] Dowódcy [....] Okręgu Wojskowego w B. dotyczącej wypowiedzenia J. W. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Skutki tej decyzji odnośnie uprawnień związanych z pełnieniem służby są w sprawie bezsporne jedynie w zakresie uznania, że skarżącemu przysługiwało uprawnienie do otrzymania zaległego uposażenia za okres od dnia 1 grudnia 2003 r. do dnia 30 kwietnia 2006r. Natomiast istota sporu sprowadza się do kwestii ustalenia terminu wymagalności zaległego uposażenia, a także oceny, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa z należności z tytułu zaległego uposażenia można było dokonać potrącenia kwoty świadczeń wypłaconych skarżącemu w związku z wadliwym (jak się okazało później) zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w 2003r. Odnosząc się do pierwszego problemu wskazać należy, że stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc), czyli od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej dotkniętej wadą. Decyzja o stwierdzeniu nieważności uchyla skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji, a organ nadzoru wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. Została zatem wykreowana nowa sytuacja prawna pozbawiająca wadliwą decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej zdolności wywoływania skutków prawnych ex tunc. Usunięcie tej decyzji z obrotu prawnego nie tylko przywróciło stan poprzedni, lecz również zniosło jej skutki prawne. W następstwie powyższego stosunek zawodowej służby wojskowej skarżącego został reaktywowany. W tej sytuacji została spełniona przesłanka wymagana do wypłaty zaległego uposażenia i innych należności wynikająca z art. 71 ust. 1 omawianej ustawy. Dla ustalenia czy nastąpiło opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego zasadnicze znaczenie ma data wymagalności świadczenia. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 81 ustawy z dnia 11 września o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługuje. W świetle natomiast przepisu art. 75 ust. 3 tejże ustawy w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność stały się wymagalne. Ponieważ decyzji dotyczącej wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w znaczeniu prawnym nie było już od daty jej wydania, to tym samym należności z tytułu uposażenia i dodatków za okres od 1grudnia 2003r. do 30 kwietnia 2006r. stały się wymagalne w terminach określonych w art.81 omawianej ustawy. Z tego względu sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, że roszczenie o zapłatę w/w należności stało się wymagalne dopiero po przystąpieniu przez skarżącego do pełnienia obowiązków służbowych. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji pojawił się argument dotyczący przedawnienia roszczenia odsetkowego. Ta kwestia nie stanowi jednak podstawy rozstrzygnięcia co do zasady, ani nie była też podnoszona przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pomimo to w skardze skarżący wskazał, że skoro do chwili wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego pozostawał w uzasadnionym przeświadczeniu, że nie jest żołnierzem służby zawodowej, to nie mógł dochodzić swoich roszczeń pomimo, że były one wymagalne zarówno co do należnego uposażenia, jak i odsetek od tej należności. Wobec powyższego nie można uznać, że roszczenie odsetkowe uległo przedawnieniu. Przepisy ustawy pragmatycznej w sposób bardzo ogólny regulują kwestie związane z przedawnieniem czy też opóźnieniem w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Skoro nie ma pełniejszej regulacji, to należy ocenić istniejący stan prawny. Zgodnie z art.75 ust.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych roszczenia z tytułu praw do uposażenia i innych należności, o których mowa w art.73 ulegają przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Odsetki nie stanowią rodzaju należności wymienionych w art.73 omawianej ustawy. Stanowią one należności o charakterze akcesoryjnym, zatem należy uznać, że dzielą los roszczenia głównego. W tych okolicznościach ulegają przedawnieniu z chwilą przedawnienia roszczenia głównego. W przypadku spełnienia świadczenia głównego naliczane są od dnia wymagalności roszczenia głównego do dnia zapłaty. Wbrew stanowisku skarżącego należałoby konsekwentnie przyjąć, że skoro decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego wywołuje skutek ex tunc, to odpowiednio odnosi się do wszystkich skutków prawnych z nią związanych, a więc nie tyko do wymagalności roszczenia o wypłatę uposażenia, ale też do wymagalności i terminów przedawnienia roszczenia o wypłatę należności ubocznych. Z uwagi jednak na to, że organ nie rozważył tych kwestii w odniesieniu do stanu faktycznego niniejszej sprawy, to okoliczności te nie mogły być przedmiotem oceny, natomiast stanowią wskazówkę dla rozważań przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Nie sposób się również zgodzić ze stanowiskiem organu zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, że odmowa wypłaty skarżącemu części uposażenia znajduje uzasadnienie wobec skutecznego potrącenia z tej należności świadczeń wypłaconych skarżącemu w związku z wadliwym (jak się okazało później) zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w 2003r. Wyjaśnić zatem należy, że potrącenie (art. 498-500 Kodeksu cywilnego) w cywilnoprawnym ujęciu dotyczy wzajemnie wymagalnych wierzytelności, a przedmiotowa sprawa rozpatrywana była na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, regulującej władcze stosunki administracyjne. Nadto instytucję potrącenia z uposażenia żołnierza reguluje art. 103 ustawy pragmatycznej, który stanowi, że potrąceń z uposażenia żołnierza zawodowego dokonuje się w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, czyli w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), zaś przepis art. 87 § 1 pkt 2 tego Kodeksu wymaga posiadania tytułu wykonawczego w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne, o ile pracownik nie wyrazi pisemnej zgody na potrącenie (art. 91 § 1 Kodeksu pracy). Dochodzenie zwrotu nienależnego świadczenia wymaga zatem, w razie negatywnego stanowiska bezpodstawnie wzbogaconego, uzyskania odpowiednio wyroku sądu powszechnego w wyniku wniesionego w tym zakresie powództwa o zapłatę. Jedynie tytuł wykonawczy w postaci prawomocnego wyroku sądowego mógł stanowić przy braku zgody skarżącego podstawę do dokonania odpowiedniego potrącenia z jego uposażenia. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy stwierdzić, że przy rozstrzyganiu sprawy doszło do nieprawidłowej interpretacji przepisów prawnych mających tu zastosowanie, w związku z czym zaskarżone orzeczenie, jak i poprzedzające je orzeczenie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Wskazania do ponownego rozpatrzenia sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt l lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy, a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200, art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 14 ust.2 pkt1 lit.a w zw. z § 6 pkt5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr163, poz.1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło