II OSK 1089/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-05-11
Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Małgorzata Stahl, Elżbieta Makowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie pozwolenia na broń palną bojową do ochrony osobistej jest uzasadnione w sytuacji, gdy przeciwko osobie posiadającej pozwolenie toczy się postępowanie karne o przestępstwa, w tym przeciwko mieniu, nawet jeśli nie doszło jeszcze do prawomocnego skazania?Ratio decidendi
Cofnięcie pozwolenia na broń jest obligatoryjne, gdy osoba, której ono dotyczy, należy do kategorii osób, wobec których istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Dotyczy to w szczególności osób, wobec których toczy się postępowanie karne o przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Sam fakt wszczęcia takiego postępowania, nawet w przypadku przestępstwa przeciwko mieniu, uzasadnia cofnięcie pozwolenia, ponieważ osoba taka nie daje gwarancji zgodnego z prawem posiadania i używania broni. Ocena ta nie przesądza o winie w postępowaniu karnym, ale ma decydujący wpływ na rozstrzygnięcie administracyjne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła cofnięcia P. G. pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej. Podstawą decyzji było toczące się przeciwko niemu postępowanie karne o popełnienie szeregu przestępstw, w tym zorganizowanej grupy przestępczej i wymuszeń rozbójniczych. Organ I instancji oraz Komendant Główny Policji uznali, że przestępstwo z art. 282 k.k. należy do przestępstw przeciwko mieniu, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia. P. G. zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez pozbawienie go czynnego udziału w postępowaniu oraz błędną interpretację przepisów materialnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia del. NSA Elżbieta Makowska Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1708/09 w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową do ochrony osobistej oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1708/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową do ochrony osobistej.
Wyrok ten został wydany w następującym ustalonym przez Sąd I instancji stanie faktycznym:
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) cofnął P. G. pozwolenie na posiadanie broni palnej bojowej. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że podstawą wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń były informacje o prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w Pabianicach przeciwko skarżącemu postępowaniu karnym o przestępstwa z art. 258 § 1 i 3 kk (założenie i kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą), art. 18 § 1 kk w zw. z art. 239 § 1 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 65 § 1 kk (kierowanie, w warunkach czynu ciągłego i zorganizowanej grupy przestępczej, wykonaniem przez inne osoby czynów zabronionych polegających na utrudnianiu postępowania karnego w tym niszczeniu dowodów oraz składaniu fałszywych zeznań), art. 230 § 1 kk w zw. z art. 12 kk i art. 65 § 1 kk (płatna protekcja w warunkach czynu ciągłego i zorganizowanej grupy przestępczej), art. 230 § 1 kk w zw. z art. 12 kk i art. 65 § 1 kk (płatna protekcja w warunkach czynu ciągłego i zorganizowanej grupy przestępczej) oraz art. 282 § 1 kk w zw. z art. 65 § 1 kk (wymuszenia rozbójnicze w ramach zorganizowanej grupy przestępczej w celu uzyskania korzyści majątkowej).
Organ I instancji podkreślił, że przestępstwo z art. 282 kk należy do przestępstw przeciwko mieniu, zatem spełnia przesłanki art. 18 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Nadto uznano, że skarżący był informowany o przysługującym mu prawie zapoznania się z materiałem przed wydaniem decyzji. Ponadto podniósł, że posiadanie broni jest szczególnym uprawnieniem, a ze względu na możliwe negatywne konsekwencje jej użycia nie może jej posiadać osoba, która nie daje gwarancji bezpiecznego i zgodnego z jej używania przeznaczeniem.
Wskazano również, że powołany wyżej przepis nie zawiera zamkniętego katalogu okoliczności uzasadniających powstanie obawy niezgodnego z prawem posiadania i używania broni. Ustawodawca wyróżnił w nim bowiem te czyny zabronione, które uznał za szczególnie niebezpieczne ze względu na duży stopień społecznej szkodliwości oraz ze względu na charakter chronionych przez przepisy Kodeksu karnego dóbr, czyli zdrowia, życia czy też mienia.
W odwołaniu P. G. zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania poprzez pozbawienie strony, przebywającej w areszcie śledczym czynnego udziału w postępowaniu oraz błędną interpretację przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez uznanie, iż katalog przestępstw w nim określonych ma charakter otwarty. Skarżący dodał również, że nie został wniesiony przeciwko niemu akt oskarżenia i nie doszło jeszcze do prawomocnego uznania jego odpowiedzialności karnej za zarzucane czyny.
Zaskarżoną decyzją dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], Komendant Główny Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi. W uzasadnieniu decyzji Komendant Główny Policji powtórzył argumentację zawartą w decyzji organu I instancji. Wskazał ponadto, że każde naruszenie przepisów prawa karnego musi podlegać ocenie w kontekście istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zarzucane skarżącemu czyny mają duży ciężar gatunkowy i skierowane zostały przeciwko osobie, która z uwagi na status swojej służby, powinna ścigać sprawców takich przestępstw, a nie sama je popełniać. Zatem obawa użycia przez skarżącego broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego jest ogromna i nie mogłaby jej zniweczyć ewentualna dobra opinia z miejsca zamieszkania.
Komendant Główny Policji uznał nadto za nieuzasadniony zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniając, że skarżący dwukrotnie był informowany o przysługujących mu uprawnieniach, w tym również o możliwości ustanowienia pełnomocnika. Jednak czynny udział w postępowaniu jest prawem strony, organ administracji nie może zaś zmusić do skorzystania z tego prawa.
Powyższa decyzja Komendanta Głównego Policji stała się przedmiotem skargi P. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi, ponawiając zarzuty przedstawione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący podkreślił również, że nie ma możliwości posłużenia się bronią, która obecnie znajduje się w depozycie Komendy Wojewódzkiej Policji. Nadto samo pozwolenie zostało wydane w związku z pełnioną przez niego funkcją oraz wynikającym z tego faktu zagrożeniem życia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której pozwolenie takie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2–6 powyższej ustawy. Sformułowanie "cofa pozwolenie na broń" jest kategoryczne, oznacza więc obowiązek cofnięcia pozwolenia w wypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek przewidzianych art. 15 ust. 1 pkt 2–6.
W niniejszej sprawie spór sprowadza się do interpretacji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w myśl którego pozwolenia na broń nie wydaje się osobom co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżącego, katalog przestępstw wymienionych w tym przepisie nie jest zamknięty.
Sąd wyjaśnił także, że prawo do broni nie jest prawem powszechnym, lecz stanowi szczególne uprawnienie, przysługujące osobom, które spełnią określone ustawą warunki. Jednocześnie prawo to jest ściśle związane z ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego, zatem osoba uzyskująca pozwolenie na broń musi pozostawać poza wszelkim podejrzeniem co do prawdopodobieństwa popełnienia przez nią czynu mogącego naruszyć bezpieczeństwo i porządek publiczny. Stąd też ustawodawca zakazał wydawania pozwoleń na broń osobom skazanym prawomocnymi wyrokami oraz tym, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a także nakazał cofnięcie takim osobom już otrzymanych pozwoleń, z uwagi na obawę użycia broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ustawodawca przyjął bowiem, że w sytuacji konfliktu interesów: indywidualnego strony oraz społecznego, pierwszeństwo, a zatem i mocniejszą ochronę, należy przyznać interesowi społecznemu.
Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż wobec skarżącego toczy się postępowanie karne o popełnienie szeregu wymienionych już wyżej przestępstw, o dużym ciężarze gatunkowym, w tym i o przestępstwo przeciwko mieniu. Sąd podkreślił także, że pojawienie się obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego powiązane zostało przez ustawodawcę z prawomocnym i skazującym orzeczeniem sądu lub z prowadzeniem postępowania karnego. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nakazuje niejako automatyczną odmowę wydania pozwolenia na broń lub cofnięcie już wydanego, w przypadku skazania albo tylko podejrzenia o popełnienie przestępstw wymienionych w treści tego przepisu, jednakże nie wyklucza takiej możliwości w sytuacji popełnienia lub podejrzenia o popełnienie innych przestępstw. W ocenie Sądu przepis ten zawiera tylko przykładowy katalog przestępstw, natomiast najistotniejszą przesłanką odmowy wydania pozwolenia lub cofnięcia pozwolenia na broń jest powzięcie uzasadnionej obawy użycia przez stronę broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zaś obawa ta może być spowodowana przede wszystkim skazaniem prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo toczeniem się postępowania karnego o popełnienie takich przestępstw.
Oceniając prawidłowość rozstrzygnięcia – zdaniem Sądu – należy mieć na względzie, że prawo do posiadania broni może rodzić zagrożenia większe niż jakiekolwiek inne prawo. Ustawodawca, co do zasady, wykluczył możliwość posiadania tego prawa przez osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w interesie sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pojęcie "uzasadniona obawa" jest pojęciem niedookreślonym, a istnienie takiej "uzasadnionej obawy" zawsze opiera się tylko na prognozie, którą przeprowadza się w oparciu o te fakty, które wydarzyły się do daty wydania prognozy. W każdym przypadku prognoza jest pewnym wybieganiem w przyszłość i z istoty rzeczy nie zawiera w sobie elementu pewności. Ustawodawca uznał jednak, że z uwagi na zagrożenia, jakie niesie ze sobą posiadanie broni i konieczność ochrony społeczeństwa przed tymi zagrożeniami, można i należy brać pod uwagę właśnie prognozy. Jest to pewien rodzaj ostrożności ze strony ustawodawcy, która to ostrożność, gdy chodzi o interes bezpieczeństwa i porządku publicznego, jest z oczywistych względów głęboko uzasadniona.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd wskazał, że Komendant Główny Policji dokonał wyczerpujących ustaleń i prawidłowo ocenił, że w przypadku skarżącego zachodzi uzasadniona obawa, iż może on użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Czyny, o których popełnienie podejrzany jest skarżący, świadczą o jego postawie wobec porządku publicznego, pomimo tego, że jest funkcjonariuszem, który powinien stać na straży przestrzegania tego porządku. Osoba o takiej postawie nie daje zaś gwarancji zgodnego z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego posiadania i używania broni, przy czym Sąd podkreślił, że powyższa ocena nie przesądza jeszcze o winie skarżącego w postępowaniu karnym, natomiast ma decydujący wpływ na rozstrzygnięcie organów administracji publicznej.
Odnosząc się do zarzutu P. G. pozbawienia go czynnego udziału w postępowaniu Sąd wyjaśnił, że skarżący był dwukrotnie poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz ustanowienia pełnomocnika. W pismach tych wskazano jednak, że brak skorzystania z powyższych uprawnień skutkować będzie wydaniem decyzji z pominięciem ich realizacji. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodów, by skarżący, pomimo utrudnienia jakim jest niewątpliwie przebywanie w areszcie śledczym, próbował w jakikolwiek sposób skorzystać ze swoich uprawnień. W szczególności skarżący nie występował o udostępnienie mu kopii akt, natomiast pełnomocnika ustanowił dopiero na etapie postępowania odwoławczego, wobec czego, w ocenie Sądu, zarzut ten należy uznać za bezzasadny.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł P. G. zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Jednocześnie zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) naruszenie art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe zastosowanie, to jest nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli legalności działalności administracji w niniejszej sprawie poprzez uchylenie się od wykonania pełnej kontroli legalności decyzji w zakresie prawa procesowego;
2) naruszenie art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 10 § 1, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi w miejsce jej uwzględnienia w oparciu o uchybienia procesowe, popełnione w postępowaniu administracyjnym, które wpłynęły na treść rozstrzygnięcia organu, a polegające na:
a) braku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, a zwłaszcza faktyczne uniemożliwienie zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, gdyż w chwili doręczenia pisma informującego o teoretycznej możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi materiałami strona przebywała w areszcie śledczym i nie mogła tego uczynić,
b) naruszeniu zasady praworządności, wskutek braku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, wobec nie rozważenia i nie wykazania że między zarzuconymi skarżącemu czynami zabronionymi zachodzi bezpośredni związek uzasadniający istnienie uzasadnionej obawy, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (wbrew art. 7, 77 § 1 k.p.a.), wydaniu decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy wobec nie rozważenia całokształtu materiału dowodowego w postaci pominięcia okoliczności toczącego się postępowania karnego (wbrew art. 80 k.p.a.),
3) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z jakich przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wolna jest od uchybień procesowych, to jest nie narusza art. 7, 10, 77 § 1, 80 k.p.a., które to stwierdzenia winny lec u podstaw faktycznych oraz rozważań prawnych zaskarżonego wyroku.
W ocenie skarżącego, gdyby Sąd I instancji dostrzegł przedstawione wyżej uchybienia procesowe, uchyliłby zaskarżone decyzje, ponieważ niewątpliwie wpłynęły one na wynik sprawy. Zaakceptowanie zaskarżonej decyzji pomimo tak istotnych wad postępowania niewątpliwie wpłynęło na wynik postępowania sądowo-administracyjnego. Jeżeli Wojewódzki Sąd Administracyjny wnikliwie przeprowadziłby czynności sądowej kontroli, wydany wyrok miałby inną treść, decyzja zostałaby wyeliminowana z obrotu prawnego.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji polegającą na niewłaściwym przyjęciu, iż samo wszczęcie postępowania karnego, także o przestępstwo przeciwko mieniu stanowi istnienie uzasadnionej obawy, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i prowadzi automatycznie do cofnięcia wydanego pozwolenia na broń, z pominięciem wszelkich innych okoliczności istotnych dla dokonania takiej oceny.
Przedstawione uchybienia prawa materialnego zostały popełnione już na etapie administracyjnego stosowania prawa. W postępowaniu sądowo-administracyjnym nie dostrzeżono wymienionych naruszeń prawa materialnego. Z tego powodu strona skarżąca podnosi zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez nietrafne oddalenie skargi w sytuacji, gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia w oparciu o uchybienia w zakresie prawa materialnego.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podniósł miedzy innymi, że skarżący nie miał możliwości czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, albowiem przebywał w areszcie śledczym, a mimo to nie został pouczony o możliwości żądania przesłania mu kopii akt. Natomiast ustanowienie pełnomocnika jest prawem strony, a nie jej obowiązkiem, zatem nie można wyciągać negatywnych dla skarżącego skutków z powodu ustanowienia pełnomocnika dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Tym samym, zdaniem autora skargi kasacyjnej został naruszony podstawowy przepis gwarancyjny, tj. art. 10 k.p.a. Wskazano również, że gdyby skarżący miał możliwość udziału w postępowaniu przed organem I instancji, to ustalenia faktyczne mogłyby być inne, albowiem mógłby on przedstawić dowody przemawiające za nie cofaniem mu pozwolenia na broń, a zwłaszcza okoliczności dotyczące braku wpływu zarzucanych czynów na istnienie uzasadnionej obawy, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej z zarzuconych oskarżonemu czynów tylko jeden dotyczył przestępstwa przeciwko mieniu, tj. wymuszenia rozbójniczego z art. 282 k.k. Wskazany czyn zabroniony nie znalazł jednak odzwierciedlenia we wniesionym do Sądu w grudniu 2009 r. akcie oskarżenia. W pkt XX aktu oskarżenia w porównaniu z zarzutami wymienionymi we wniosku Prokuratury Rejonowej w Pabianicach z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. [...] o zastosowanie tymczasowego aresztowania okres sześcioletnich wymuszeń rozbójniczych został ograniczony tylko do jednego wymuszenia rozbójniczego i to do fazy usiłowania. Świadczy to o słabości postawionych skarżącemu zarzutów na etapie postępowania przygotowawczego.
Ponadto zdaniem skarżącego kasacyjnie nie zostały przy tym wyjaśnione okoliczności, czy zarzucone oskarżonemu czyny mogą mieć wpływ na istnienie uzasadnionej obawy, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych dla zbadania istnienia takiej obawy konieczne jest uwzględnienie opinii środowiskowych, okoliczności toczącego się postępowania karnego, które mają uzasadniać obawę, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a samo wszczęcie postępowania karnego nie uzasadnia takiej obawy, gdyż to cechy danej osoby mają determinować ocenę dla przyjęcia uzasadnionej obawy.
W dalszej części uzasadnienia autor skargi kasacyjnej przytoczył szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (m. in. wyrok z dnia 16.06.2009 r., II OSK 951/2008 i z dnia 28.0.4.2009 r., II OSK 623/2008) i wskazał, że w zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie, co sprawia że stan faktyczny sprawy był niepełny i niewystarczający do stwierdzenia, że została wyczerpana dyspozycja art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących w tym zakresie norm.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. Dlatego też sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Natomiast skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarga ta zawiera zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię zatem w pierwszej kolejności należy odnieść się do ostatniego z wymienionych zarzutów.
Na wstępie tych rozważań zaznaczyć należy, iż Sąd I instancji rozpoznając skargę a Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną orzeka według stanu prawnego i faktycznego sprawy z dnia wydania decyzji ostatecznej - a więc na dzień 10 sierpnia 2009 r. Zmiana przepisów prawa jak i ewentualna zmiana stanu faktycznego nie mogą wpłynąć na wynik sądowej kontroli legalności podjętych decyzji. Uwaga ta została uczyniona albowiem w dniu 10 marca 2011 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o broni i amunicji (wprowadzona ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. – Dz. U. Nr 38, poz. 195), wraz z którą znowelizowano zarzucany w kasacji przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nadając mu odmienną treść od tej którą zastosowano w sprawie. Niemniej jednak nie ma to jakiegokolwiek wpływu na wynik sądowej kontroli legalności dokonanej w niniejszym postępowaniu i na ocenę wykładni tego przepisu sprzed nowelizacji a zawartą w zaskarżonym wyroku.
W kasacji zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci błędnej wykładni odniesiono do przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tj. Dz. U., Nr 52 z 2004 r., poz. 525 ze zm.) - zwanej dalej ustawą o broni i amunicji.
Odnosząc się do tego zarzutu podnieść należy, iż w tej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zatem prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia prawa materialnego w niniejszej sprawie winien obejmować obie te normy prawa materialnego, czego skutecznie we wniesionej skardze kasacyjnej nie uczyniono. Niezależnie jednak od tej wadliwości skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest ustosunkować się do tak przywołanego zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Przepis art. 18 ust. 1 ustawy o broni i amunicji formułuje obowiązek organu (organ cofa pozwolenie na broń) w przypadku spełnienia określonych przesłanek, co kreuje sytuację braku uznania co do ustalenia normatywnych konsekwencji w sytuacji ich wystąpienia na co trafnie wskazano w motywach zaskarżonego wyroku. Znaczenia nabiera zatem prawidłowa wykładnia przepisu, do którego art. 18 ust. 1 w pkt 2 odsyła, czyli art. 15 ust. 1 pkt 6 (którego dotyczy stan faktyczny sprawy administracyjnej w ramach katalogu przesłanek określonych w pkt 1-6 tego przepisu). Punkt 6 tego przepisu, w ramach wskazanego wyżej odesłania z art. 18 ustawy o broni i amunicji, upoważnia organ do cofnięcia danej osobie pozwolenia na broń w sytuacji, gdy w stosunku do niej istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności, gdy osoba taka skazana została prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie o popełnienie tych przestępstw.
Wskazany wyżej przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wyliczający negatywne przesłanki wyłączające możliwość wydania pozwolenia na broń, mający charakter bezwzględnie wiążący w zestawieniu z powołanym wyżej art. 18 ust. 1 pkt. 2 ustawy o broni i amunicji oznacza, że obligatoryjnemu cofnięciu podlega pozwolenie na broń wydane m. in. osobom, którym z określonych w tym przepisie przyczyn pozwolenie takie nie powinno być w ogóle wydane.
Zastosowanie przez organ policji powołanego przepisu i cofnięcie pozwolenia na broń jest zatem obligatoryjne w każdym przypadku gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy. Są to zatem osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności zaś skazane prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z literalnego brzmienia cytowanego przepisu wynika w sposób oczywisty, że ma on przede wszystkim zastosowani do osób skazanych lub wobec których toczy się postępowanie za którekolwiek z przestępstw wskazanych w tym przepisie. W takim przypadku jednostka, która została skazana prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw z mocy prawa jest uznawana za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Mówiąc innymi słowy, nawet sam fakt postawienia zarzutu popełnienia określonego rodzajowo przestępstwa co ma przecież miejsce w rozpoznawanej sprawie uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni. Bez względu na powyższe stanowisko, mają formy popełnienia przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu (określone w Rozdział II Kodeksu karnego jak np. usiłowanie) gdyż podstawowe znaczenie w postępowaniu administracyjnym dotyczącym prawa do broni ma rodzaj przestępstwa a nie jego forma.
Na gruncie przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy należy rozróżnić zatem dwie sytuacje. Pierwsza, w której osoba jest skazana lub toczy się w stosunku do niej postępowanie karne w związku z zarzutem popełnienia jednego ze wskazanych rodzajów przestępstw. Druga, gdy takie skazanie lub postępowanie nie ma miejsca, ale z jakichś innych powodów, istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wyraźnie odróżnia te sytuacje uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., (II OPS 4/09, ONSAiWSA 2010/1/5).
W zakresie sytuacji objętej niniejszą kontrolą kasacyjną, należy wskazać, że w sprawie mamy do czynienia z pierwszą z wymienionych wyżej sytuacji albowiem przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne, w którym przedstawiono mu zarzut popełnienia przestępstwa wskazanego w normie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji a to przestępstwa przeciwko mieniu albowiem jeden z zarzutów z art. 282 kk umieszczony jest w Rozdziale XXXV Kodeksu karnego dot. przestępstw przeciwko mieniu. Zarzut ten polega na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez zmuszenie jej do tego groźbą zamachu na życie lub zdrowie albo gwałtownym zamachem na mienie. Tym samym już tylko z tego powodu organ administracji będąc związanym normą art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zobowiązany były w okolicznościach rozpoznawanej sprawy cofnąć skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej bojowej, albowiem osoba podejrzana o popełnienie takiego przestępstwa przeciwko mieniu nie daje gwarancji zgodnego z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego posiadania i używania broni, co trafnie wskazano w zaskarżonym wyroku. Zasadnie też wskazano, iż okoliczność pozostawania pod zarzutem popełnienia określonego przestępstwa przeciwko mieniu nie przesądza przecież o winie skarżącego w postępowaniu karnym ma zaś decydujący wpływ na wynik niniejszego postępowania administracyjnego.
Niezależnie od tego wskazać należy, że w odniesieniu do zwrotu "uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesami bezpieczeństwa lub porządku prawnego" pojawia się swoiste uznanie dotyczące kwalifikacji danych faktów jako elementów stanu faktycznego w kontekście treści pojęcia "uzasadniona obawa". Jest to swoboda co do przyjęcia, że ustalone fakty (m.in. dotyczące dotychczasowego sposobu życia czy też okoliczności i charakter popełnienia zarzucanych danej osobie czynów) mieszczą się w istotnej dla tej kwalifikacji kategorii "uzasadniona obawa" użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym i z tego względu posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu, w związku z czym osoby takie powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w konflikt z prawem. W przypadku osób, które nie zostały skazane za wymienione w tym przepisie przestępstwa, jak też nie toczy się przeciwko nim postępowanie karne o czyny przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu należy szczegółowo zanalizować stan faktyczny i uzasadnić istnienie takiej uzasadnionej obawy. W rozpoznawanej sprawie skarżącemu zarzucono szereg poważnych przestępstw w tym z art. 258 § 1 i 3 kk (założenie i kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą), art. 18 § 1 kk w zw. z art. 239 § 1 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 65 § 1 kk (kierowanie, w warunkach czynu ciągłego i zorganizowanej grupy przestępczej, wykonaniem przez inne osoby czynów zabronionych polegających na utrudnianiu postępowania karnego w tym niszczeniu dowodów oraz składaniu fałszywych zeznań), art. 230 § 1 kk w zw. z art. 12 kk i art. 65 § 1 kk (płatna protekcja w warunkach czynu ciągłego i zorganizowanej grupy przestępczej), art. 230 § 1 kk w zw. z art. 12 kk i art. 65 § 1 kk (płatna protekcja w warunkach czynu ciągłego i zorganizowanej grupy przestępczej) oraz art. 282 § 1 kk w zw. z art. 65 § 1 kk (wymuszenia rozbójnicze w ramach zorganizowanej grupy przestępczej w celu uzyskania korzyści majątkowej).
Charakter tych czynów oraz ich ilość, świadczą jak zasadnie wskazano to w motywach zaskarżonego wyroku o postawie skarżącego wobec porządku publicznego pomimo tego, że co nie jest bez znaczenia, skarżący jest funkcjonariuszem, który powinien stać na straży tego porządku. Zatem niezależnie od jednego zarzutu dot. przestępstwa przeciwko mieniu to dodatkowo oceniono postawę skarżącego w ramach wszystkich zarzutów objętych prokuratorskim postępowaniem również w kontekście uzasadnionej obawy, iż może on użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. Trafnie bowiem przyjeto, iż w okolicznościach tej sprawy taka uzasadniona obawa niewątpliwie wobec osoby skarżącego istnieje. Sytuacja w jakiej znalazł się skarżący pozostający pod zarzutami popełnienia szeregu przestępstw niewątpliwie nie pozwalałaby mu na ubieganie się o przyznanie prawa do broni palnej bojowej a posiadanie już takiej broni w tej samej sytuacji nakazywało pozbawić stronę prawa do niej a więc uzasadniało wydanie stosownej decyzję o cofnięciu tego prawa.
Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawiając prawidłową wykładnię wskazanej wyżej normy z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie mógł tym samym wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej zastosować w tej sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., który uzależnia uchylenie zaskarżonej decyzji od naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Takiego naruszenia nie można stwierdzić w niniejszej sprawie. Natomiast trudno jest podzielić stanowisko skarżącego, że błędna wykładnia przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji polegała na niewłaściwym przyjęciu, iż samo wszczęcie postępowania karnego w tym o przestępstwo przeciwko mieniu uzasadnia istnienie uzasadnionej obawy. Takiej interpretacji wskazanego przepisu Sąd nie przedstawił, gdyż przedmiotowa sprawa dotyczy sytuacji kiedy wszczęte postępowanie karne toczy się nie w sprawie lecz przeciwko określonym osobom, którym przecież przedstawiono zarzuty popełnienia przestępstw wyżej wskazanych a takiej właśnie sytuacji dotyczy art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, który został w sprawie prawidłowo zinterpretowany i zastosowany.
Również zarzuty naruszenia prawa procesowego nie mogły być uznane za usprawiedliwione.
Przede wszystkim niezasadny jest zarzut przeprowadzenia wadliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Wbrew stanowisku skarżącego zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych jak i art. 3 § 1 p.p.s.a. kontrola ta wykazała, że kwestionowane decyzje odpowiadają prawu stąd też należało oddalić wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. co niewątpliwie jest rozstrzygnięciem odpowiadającym prawu.
Z przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wynika, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości lub części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Uchylenie decyzji na tej podstawie następuje gdy naruszenie przepisów procedury mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Takie naruszenia prawa w toku postępowania administracyjnego nie wystąpiły co słusznie wskazano w zaskarżonym wyroku, zatem nie było również podstaw do zastosowania tej normy prawa procesowego.
W kasacji za podstawowe uchybienie prawa procesowego uznano brak zapewnienia skarżącemu - tymczasowo aresztowanemu i przebywającemu w toku postępowania administracyjnego w Areszcie Śledczym - czynnego udziału w postępowaniu. Jednakże analiza przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, że wymogi z art. 10 k.p.a. w niniejszej sprawie zostały zachowane, a więc nie można skutecznie powoływać się na naruszenie tej normy prawa procedury administracyjnej. Wbrew stanowisku skarżącego trafnie w uzasadnieniu wyroku oceniono, że dwukrotnie w tej sprawie skutecznie informowano skarżącego, raz o wszczęciu postępowania administracyjnego a drugi raz przed jego zakończeniem o prawach wynikających z art. 10 k.p.a. W dniu 14 maja 2009 r. doręczono skarżącemu pismo informujące o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji i w piśmie tym była informacja, że nie zgłoszenie żądania w wyznaczonym terminie będzie skutkowało koniecznością wydania decyzji administracyjnej w sprawie. Skarżący nie zwracał się ze stosownym żądanie w tym zakresie a więc skoro strona dobrowolnie nie skorzystała z uprawnień procesowych o których była przecież informowana to nie można uznać, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy. Natomiast już na etapie postępowania odwoławczego skarżący był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika (wniósł odwołanie) i nic nie stało na przeszkodzie by ten w ramach postępowania przed organem odwoławczym zgłosił określone wnioski dowodowe, które należało ewentualnie dopuścić w sprawie. Wniosków takich jednak nie zgłoszono również w postępowaniu przed organem odwoławczym.
Natomiast podstawowe znaczenie mają w tej sprawie ustalenia wynikające z prowadzonego postępowania karnego przeciwko skarżącemu w Prokuraturze Rejonowej w Pabianicach. Takich ustaleń dokonano i zostały one zgodnie z art. 7, 77 i 80 k.p.a. ocenione w całokształcie okoliczności tej sprawy w kontekście przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o amunicji i broni. W tych okolicznościach nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w zaskarżonym wyroku prawidłowo oceniono zgromadzony materiał dowodowy uznając, że przeprowadzone ono zostało zgodnie z regułami procedury administracyjnej.
Stanowisko to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wbrew poglądowi skarżącego kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu, które odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób prawidłowy wyjaśniono przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazując na okoliczności, które uzasadniały cofnięcie skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej.
Dlatego też mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż skarga kasacyjna jako nie posiadającą usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło