I OSK 974/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędzia WSA del. Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 690/09 w sprawie ze skargi G. G. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt VIII 690/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. G. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] Prezydent Miasta R., działając na podstawie art. 113 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), sprostował własne postanowienie z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w ten sposób, że zdanie "Jednocześnie informuje się, że postępowanie w sprawie rozwiązania użytkowania wieczystego ze Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]", zostało zakończone wyrokami Sądu Okręgowego w R. [...] Wydział Cywilny Sygn. akt [...] z dnia [...].10.2004 r. i Sądu Apelacyjnego w L. [...] Wydział Cywilny z dnia [...].03.2005 r. Sygn. akt [...] (w załączeniu) "otrzymało brzmienie: "Jednocześnie informuje się, że wszczęte na wniosek Pana G. G. postępowanie w sprawie odszkodowania za szkodę poniesioną w wyniku bezczynności i bezprawnego działania Gminy Miasta R., zostało zakończone wyrokami Sądu Okręgowego w R. [...] Wydział Cywilny Sygn. akt [...] z dnia [...].10.2004 r. i Sądu Apelacyjnego w L. [...] Wydział Cywilny z dnia [...].03.2005 r. Sygn. akt [...] (w załączeniu)." Zażalenie na przedmiotowe postanowienie wniósł G. G., który oświadczył, że w całości nie zgadza się ze sposobem rozpatrzenia swojej sprawy. Jednocześnie skarżący zażądał, aby Wojewoda Mazowiecki wydał Prezydentowi Miasta R. polecenie w zakresie właściwego rozpatrzenia sprawy dotyczącej rozwiązania umowy wieczystego użytkowania za Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" oraz, aby doprowadził do przeprowadzenia kontroli w Urzędzie Miasta R. Dodatkowo wniósł o uzupełnienie postanowienia z dnia [...] czerwca 2009 r. o wyrazy: "o rozwiązanie umowy wieczystego użytkowania i zwrot". Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki, po rozpoznaniu zażalenia G. G., utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2009 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. Prezydent Miasta R. przekazał do rozpoznania Wojewodzie Mazowieckiemu wniosek G. G., K. P. i M. J. w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w R. przy ul. D. i P. oznaczonej w dacie nabycia jako działka nr [...]. Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. wyznaczył Starostę R. jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości. Pismem z dnia [...] listopada 2007 r. zatytułowanym "zażalenie" G. G. zakwestionował treść postanowienia z dnia [...] listopada 2007 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymanym w mocy przez Wojewodę Mazowieckiego (postanowienie z dnia [...] maja 2008 r.) Prezydent Miasta R. wyjaśnił wątpliwości interpretacyjne dotyczące treści uzasadnienia postanowienia z dnia [...] listopada 2007 r. Wyrokiem z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 307/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi G. G. uchylił postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2008 r. oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta R. uznając, że organ I instancji dokonał wykładni postanowienia z dnia [...] listopada 2007 r., podczas gdy strona domagała się sprostowania tego postanowienia, przedstawienia rzeczywistego stanu prawnego i usunięcia fragmentu zawierającego nieprawdę. Rozpoznając zażalenie G. G. na postanowienie z dnia [...] czerwca 2009 r., Wojewoda Mazowiecki wyjaśnił, że organ I instancji zastosował się do zaleceń przedstawionych w powołanym wyroku i zasadnie potraktował pismo strony z dnia [...] listopada 2007 r. jako wniosek o sprostowanie treści postanowienia z dnia [...] listopada 2007 r., uwzględniające opis postępowań sądowych dotyczących spraw związanych ze zwrotem nieruchomości. Odnosząc się do treści zażalenia organ odwoławczy podkreślił, że postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] czerwca 2009 r. rozstrzygało wyłącznie kwestię dotyczącą sprostowania, a nie merytorycznego załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości położonej w R. przy ul. D. i P. Organem właściwym do rozpoznania tej sprawy jest bowiem Starosta Powiatu R. Postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2009 r. stało się przedmiotem skargi G. G. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił, że postanowieniem tym nie rozpoznano meritum sprawy, a przy jego wydaniu nie uwzględniono wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 307/08. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd I instancji wyjaśnił, że w sytuacji, gdy organ administracji publicznej rozpatruje sprawę ponownie, po wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, Sąd bada również, czy organ wykonał zalecenia zawarte w wyroku kasacyjnym. W tym zakresie Sąd I instancji wskazał na treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a), zgodnie z którą, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zdaniem Sądu I instancji, analiza zaskarżonego postanowienia dokonana w kontekście akt sprawy oraz treści skargi, nie dostarczyła podstaw do jej uwzględnienia. Sąd I instancji podkreślił, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 października 2008 r., którym WSA w Warszawie uchylił poprzednie postanowienie Wojewody Mazowieckiego oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2007 r., Sąd ten stwierdził, że skarżący składając zażalenie na ww. postanowienie domagał się sprostowania jego treści, przedstawienia rzeczywistego stanu prawnego i usunięcia fragmentu zawierającego nieprawdę. Jednocześnie Sąd stwierdził, że gdyby organ powziął wątpliwości, co do treści wniosku strony z dnia [...] października 2007 r., to winien podjąć z urzędu czynności zmierzające do wyjaśnienia treści żądania. W ocenie Sądu I instancji, z akt sprawy wynika, że organ I instancji, rozpoznając ponownie sprawę zwrócił się do G. G. (pismo z dnia [...] kwietnia 2009 r.) o wyjaśnienie treści żądania odnośnie kwestii zawartych w postanowieniu z dnia [...] listopada 2007 r. Z kolei, w odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący zawarł szereg postulatów domagając się od Prezydenta Miasta R. m.in. skierowania wniosku o unieważnienie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki położonej w rejonie ul. P. i D., skierowania do Sądu Rejonowego pozwu o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego ze Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" oraz unieważnienia wpisów dokonanych w księgach wieczystych a także zawiadomienia prokuratury o przestępstwach popełnionych przez pracowników Urzędu Miasta, itp. Wobec tak sformułowanej treści pisma organ I instancji dokonał oceny zażalenia skarżącego z dnia 26 listopada 2007 r. i podzielił w tym zakresie stanowisko WSA w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 29 października 2008 r. Tym samym, wedle Sądu I instancji, Prezydent Miasta R. słusznie uznał, że wniesione zażalenie dotyczyło w istocie błędnego przedstawienia stanu faktycznego w zakresie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego ze Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" w R. w stosunku do nieruchomości położonej w R. przy ul. P. i D. zabudowanej sześcioma domami jednorodzinnymi. W dalszej konsekwencji, zdaniem WSA w Warszawie, orzekające w sprawie organy właściwie oceniły treść zażalenia i w sposób prawidłowy dokonały sprostowania postanowienia Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2007 r. Nadto, Sąd I instancji zauważył, że wprawdzie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia organu I instancji powołano wadliwie przepis art. 113 § 2 k.p.a., a wobec sprostowania treści postanowienia w podstawie tej powinien być oczywiście powołany przepis art. 113 § 1 k.p.a., niemniej jednak powyższe uchybienie formalne pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia. W końcowej części uzasadnienia, Sąd I instancji odniósł się do zarzutu skargi dotyczącego nierozpoznania przez organ odwoławczy meritum sprawy i wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie rozstrzygało jedynie kwestię formalną dotyczącą sprostowania treści postanowienia, natomiast nie dotyczyło sprawy o zwrot nieruchomości położonej w R. przy ul. D. i P. wykorzystanej, zdaniem skarżącego, niezgodnie z celem wywłaszczenia. Do rozpoznania tej sprawy wyznaczony bowiem został Starosta R. Skargę kasacyjna od powyższego wyroku wniósł G. G. reprezentowany przez adwokata. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Jednocześnie złożył wniosek o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. wskazując, że postanowienie Prezydenta Miasta R. dotyczyło zmiany treści uzasadnienia postanowienia, a nie było postanowieniem prostującym błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. Podniósł, że treść uzasadnienia zmieniona zaskarżonym postanowieniem (w skardze kasacyjnej użyto słowa "decyzja") dotyczyła zmiany stanu faktycznego, który był podstawą wydania postanowienia, a nie np. błędu gramatycznego, ortograficznego lub rachunkowego. Podkreślił, że istota omyłek, o których mowa w przepisie art. 113 k.p.a. polega na tym, że w orzeczeniu wyrażono coś, co jest widocznie niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów, omyłkę pisarską, itp. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor, poza powtórzeniem postawionego zarzutu, szczegółowo opisał dotychczasowy przebieg postępowań prowadzonych w sprawie z wniosku G. G. aż do momentu wydania zaskarżonego wyroku. Ponadto w piśmie procesowym z dnia 20 maja 2010 r. skarżący kasacyjnie podniósł, iż jak wynika z pisma Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia [...] lutego 2008 r., Prezydent Miasta R. przesłał jedynie wniosek dotyczący zwrotu nieruchomości, a nie przesłał Wojewodzie wniosku o rozwiązanie umowy wieczystego użytkowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postępowania błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Stosownie do przepisu art. 113 § 1 k.p.a. sprostowaniu podlegają jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki popełnione w decyzjach wydanych przez organ administracji państwowej. Sprostowanie nie może wykraczać poza granice wytyczone powyższym przepisem. Przyjęta w nim klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Te wady decyzji charakteryzuje przy tym ich oczywistość, stanowiąca równocześnie normy dopuszczalności sprostowania. Wynika z tego, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Przepis art. 113 § 1 k.p.a. nie ogranicza przedmiotu sprostowania do niektórych składników decyzji, a w szczególności nie zastrzega, że przedmiotem sprostowania może być jedynie rozstrzygnięcie (osnowa) zawarte w decyzji. Należy zatem podzielić pogląd zawarty w wyroku NSA z dnia 13 marca 1998 r., SA/Lu 1091/96, Lex nr 33532, że: "Możliwe jest prostowanie wymienionych w art. 113 § 1 k.p.a. okoliczności zaistniałych zarówno w sentencji, jak i w uzasadnieniu decyzji, bowiem dopiero łącznie te elementy stanowią decyzję. Ustawodawca, mówiąc o możliwości prostowania błędów pisarskich i rachunkowych czy też oczywistych omyłek, nie daje ustawowej definicji tych pojęć, w związku z czym, stosując ten przepis, należy mieć na uwadze potoczne znaczenie tych pojęć" Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż Sąd I instancji prawidłowo uznał, że przedmiotem sprostowania była oczywista omyłka zawarta w uzasadnieniu postanowienia Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2007 r. Organ zawarł bowiem w uzasadnieniu tego postanowienia informację o zakończonym postępowaniu sądowym toczącym się przed Sądem Okręgowym w R. [...] Wydziale Cywilny oraz Sądem Apelacyjnym w L. [...] Wydział Cywilny. W postanowieniu opisano daty wydania wyroków i ich sygnatury odpowiednio: wyrok z dnia [...] października 2004 r., sygn. akt [...] oraz z dnia [...] marca 2005 r., sygn. akt [...]. Sprostowaniu uległ natomiast omyłkowo wskazany przedmiot tych postępowań. Należy dodać, iż powyżej opisane postępowanie sądowe toczyło się, jak wynika z oświadczenia zawartego w piśmie z dnia [...] lutego 2008 r., z powództwa G. G., zaś przedmiot tego postępowania został sprostowany zgodnie z żądaniem zawartym w w/w piśmie. Wskazać nadto należy, iż informacja o zakończonym postępowaniu sądowym nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu z dnia [...] listopada 2007 r., bowiem przedmiotem tego rozstrzygnięcia było przekazanie wg właściwości wniosku G. G., K. P. i M. J. o zwrot części nieruchomości położonej w R. przy ul. D. i P., oznaczonej w dacie nabycia jako działka [...], do rozpatrzenia Wojewodzie Mazowieckiemu. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż sprawa rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, o które skarżący wnioskował, jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym (art. 240 Kodeksu cywilnego oraz art. 33 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Sprawy o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego miały charakter administracyjnoprawny w stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 1998 r., rozwiązanie umowy następowało wówczas w drodze decyzji administracyjnej (art. 240 Kodeksu cywilnego i art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.). Obecnie ustawodawca odstąpił od tego rozwiązania. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.