I SA/Gd 866/09
WyrokWSA w Gdańsku2010-02-11
Skład orzekający: Ewa Wojtynowska, Małgorzata Tomaszewska, Irena Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwota wykazana w deklaracji podatku akcyzowego jako "nadwyżka wpłat do rozliczenia" stanowi nadpłatę w rozumieniu Ordynacji podatkowej, nawet jeśli nie została wcześniej zadeklarowana jako nadpłata w poprzednich okresach rozliczeniowych?Ratio decidendi
Kwota wykazana w deklaracji podatku akcyzowego jako "nadwyżka wpłat do rozliczenia" nie stanowi nadpłaty w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, jeśli podatek został zapłacony zgodnie z obowiązującymi przepisami i we właściwej wysokości, a sytuacja ta nie jest objęta przepisami Ordynacji podatkowej dotyczącymi nadpłat. Brak wcześniejszego zadeklarowania nadpłaty w poprzednich okresach rozliczeniowych również wyklucza możliwość jej stwierdzenia.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym w związku z wykazaną w deklaracji AKC-3 "nadwyżką wpłat do rozliczenia". Organ pierwszej instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty, a Dyrektor Izby Celnej utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka twierdziła, że zmiana przepisów uniemożliwia rozliczenie nadwyżki, co powinno skutkować zwrotem jako nadpłaty. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w G na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G z dnia 1 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie: art. 233 § 1 pkt 1, art. 21 § 1 pkt 2, art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. -Ordynacja podatkowa ( tj. Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – dalej O.p.,art. 80 ust. 1 i 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3, art. 81 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym ( Dz. U. z 2004r. Nr 29, poz. 257 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 3 lipca 2009 r. odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Podstawą wydania powyższej decyzji były następujące ustalenia stanu faktycznego:
Spółka "A" w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dokonywała sprzedaży samochodów osobowych, co na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2000 r. o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm. ) podlegało opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Przedmiotem sprzedaży były samochody osobowe, w których posiadanie spółka weszła w wyniku zakupu, importu lub nabycia wewnątrzwspólnotowego, uiszczając przy tym należny z tytułu wykonania tych czyn-ności podatek.
Wejście w posiadanie pojazdów, w których cenie zawarty był podatek akcyzo-wy, a następnie dokonanie czynności sprzedaży dawało spółce możliwości skorego-wania podatku należnego o kwotę zapłaconą na wcześniejszym etapie obrotu. Kwota wykazana w polu 37 "nadwyżka wpłat do rozliczenia" wynikająca z deklaracji AKC-3 jest efektem kompensowania kwot należnego produktu z tytułu dokonywanej sprze-daży samochodu osobowego przed pierwszą rejestracją, o kwoty podatku zawartego w cenie sprzedawanych następnie na terenie kraju tych samych pojazdów.
W dniu 7 kwietnia 2009 r. do Izby Celnej wpłynął wniosek Spółki o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym w kwocie 28.333,00 złotych w związku z wykazaną w deklaracji AKC-3 nr [...] za miesiąc luty 2009r. w polu 37 "nadwyżką wpłat do rozliczenia". W przedmiotowym wniosku spółka wskazała na brak możliwości rozliczenia nadpłaty w następnym okresie rozliczeniowym z uwagi na zniesienie obowiązku składania miesięcznych deklaracji AKC-3, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Z 2009r. Nr 3, poz. 11).
Następnie w dniu 5 maja 2009r. do Urzędu Celnego wpłynęły korekty deklaracji dla podatku akcyzowego za miesiące: grudzień 2008r., styczeń 2009r. oraz luty 2009r., wobec otrzymania przez spółkę w miesiącu marcu 2009r. faktur ko-rygujących wysokość naliczonej akcyzy a dotyczących w/w miesięcy. W związku ze zmianą kwoty nadwyżki akcyzy do rozliczenia, spółka wystosowała nowy wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym w kwocie 27.860,00 zł.
Decyzją z dnia 3 lipca 2009r. Naczelnik Urzędu Celnego odmówił spółce stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym w związku z wykazaną w deklaracji AKC-3 nr [...] z dnia 5 maja 2009r. w polu 37 "nadwyżka wpłat do rozliczenia" w kwocie 27.860,00 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji, spółka wniosła o jej uchylenie w całości oraz dokonanie z urzędu na jej rzecz zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego w kwocie 27.860,00 zł lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz wydanie decyzji stwierdzającej po stronie skarżącej nadpłaty w kwocie 27.860,00 zł.
Dyrektor Izby Celnej rozpoznając odwołanie wskazał, że stosownie do art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym ( w brzmieniu do 28 lutego 2009 r. ), akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Natomiast z ust. 2 pkt 1 i 2 tego artykułu wynika, że podatnikami akcyzy od samochodów są podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju oraz importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego, przy czym obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów powstaje - zgodnie z art. 80 ust. 3 ustawy, w przypadku sprzedaży - z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia wydania wyrobu, w przypadku importu - z dniem powstania długu celnego w rozumieniu przepisów prawa celnego, a w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego - z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestra-cji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.
Organ podkreślił, że w myśl art. 4 ust. 5 ustawy, jeżeli w stosunku do wyrobu akcyzowego powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czyn-ności, o których mowa w ust. 1-3, to nie powstaje obowiązek podatkowy na podsta-wie innej czynności określonej w tych przepisach, jeżeli kwota akcyzy została okre-ślona lub zadeklarowana w należnej wysokości.
Z kolei, art. 19 ustawy wprowadza generalną zasadę uiszczania podatku ak-cyzowego, zgodnie z którą podatnicy akcyzy zobowiązani są do obliczania i zapłaty akcyzy w okresach miesięcznych do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Organ odwoławczy wskazał, że art. 79 ustawy ustanawia ogólne prawo do ob-niżenia kwoty należnej akcyzy o kwotę akcyzy zapłaconej przy nabyciu wyrobów ak-cyzowych niezharmonizowanych oraz, że powyższy przepis nadający prawo do ob.-niżenia kwoty podatku akcyzowego należnego z tytułu wykonywania czynności opo-datkowanych akcyzą ma w głównej mierze na celu wyeliminowanie sytuacji, w któ-rych podatek akcyzowy byłby dwukrotnie nakładany na ten sam wyrób akcyzowy.
W przypadku dokonania jednej z czynności, o których mowa w art. 80 ust. 3 ustawy w stosunku do podatnika powstaje obowiązek podatkowy. Dokonując rozli-czenia podatku akcyzowego zgodnie z art. 79 ustawy podatnik ma prawo do obniże-nia kwoty akcyzy o kwotę zapłaconą przy nabyciu wyrobów akcyzowych niezharmo-nizowanych, związaną ze sprzedażą opodatkowaną lub zapłaconą od importu.
W praktyce oznacza to, że dokonując rozliczenia miesięcznego deklaracji po-datkowej AKC-3, AKC-3/E akcyzę należną z tytułu sprzedaży krajowej samochodów przed pierwszą rejestracją można pomniejszyć o tę kwotę akcyzy zapłaconą w da-nym miesiącu rozliczeniowym w związku z dokonanym nabyciem, sprzedażą opo-datkowaną lub importem.
Dlatego Naczelnik Urzędu Celnego słusznie uznał, że możliwe jest skorzysta-nie przez podatnika z obniżenia akcyzy w rozliczeniu za okres, w którym spełnione zostały warunki wynikające z art. 79 ustawy także w sytuacji, gdy odliczona akcyza związana będzie z przyszłymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu. Co z ko-lei, może doprowadzić do zaistnienia przypadku, z którym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdzie kwota akcyzy uiszczonej z tytułu nabycia wewnątrz-wspólnotowego przewyższa akcyzę należną od sprzedaży opodatkowanej za dany miesiąc, stanowiąc kwotę nadwyżki podatku do rozliczenia w następnym miesiącu rozliczeniowym.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009r., Nr 3, poz. 11) od dnia 1 marca 2009r. nie ma obowiązku składnia miesięcznych deklaracji AKC-3, a sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobo-wego niezareiestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogo-wym, podlegającego wcześniej wewnątrzwspólnotowemu nabyciu lub importowi nie będzie podlegała opodatkowaniu, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadekla-rowana w należnej wysokości. Wskazano, że w myśl tej ustawy samochody osobowe nadal są opodatkowane akcyzą, jednak podatek ten jest zobowiązaniem jednofazo-wym.
Organ odwoławczy powołując się na treść art. 72. § 1 O.p., zgodnie z którym za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie występuje. Uiszczony przez stronę podatek był podatkiem należnym, wynikającym z obowiązujących przepisów prawa krajowego, zadeklarowanym i wpłaconym we właściwej wysokości. Zwrot "nadpłata" nie jest pojęciem tożsamym z określeniem występującym w skorygowanej deklaracji - "nadwyżka wpłat do rozliczenia".
Biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że organ I instancji zasadnie odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, bowiem wykazana w polu 37 deklaracji AKC-3 nr [...] "nadwyżka wpłat do rozliczenia" nie spełnia znamion nadpłaty, określonych w art. 72 O.p.
Odnosząc się do zarzutu podatnika co do naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 122 oraz 191 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca spółka złożyła w dniu 5 maja 2009r. korektę deklaracji dla podatku akcyzowego za miesiąc: grudzień 2008r., styczeń 2009r. i luty 2009r., organ II instancji podkreślił, że zgodnie z § 1 art. 75 O.p. jeżeli podatnik kwestionuje wysokość uiszczonego podatku może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. W określonych przepisami przypadkach równacze-śnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty powinny być złożone skorygowane zezna-nia (deklaracje). Z treści art. 165 § 1 O.p. wynika, że postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast w myśl § 3 datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatko-wemu.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego złożone przez stronę korekty deklaracji, stanowiące załącznik do wniosku o stwierdzenie nad-płaty, datowanego na dzień 30 kwietnia 2009r., nadano w placówce pocztowej w dniu 4 maja 2009r.,natomiast wpływ przedmiotowych dokumentów do Urzędu Celne-go nastąpił w dniu 5 maja 2009r., o czym świadczy urzędowy stempel po-twierdzający wpływ pisma. Tym samym zarzut strony odnośnie niewłaściwego okre-ślenia momentu złożenia korekt deklaracji należy uznać za chybiony.
Odnosząc się do zawartego w treści odwołania twierdzenia pełnomocnika strony, że "[...] analiza aktualnie obowiązujących przepisów prawa prowadzi do wnio-sku, że ustawodawca nie przewiduje innego trybu "rozliczenia" nienależnie zapłaco-nej kwoty podatku akcyzowego niż tryb stwierdzenia nadpłaty", organ odwoławczy ponownie podkreślił, że wykazywana w deklaracjach AKC-3 kwota nadwyżki w żad-nym wypadku nie może zostać uznana za kwotę nienależnie zapłaconej akcyzy. Świadczenie wynikało z obowiązujących przepisów i jako takie należy uznać za pra-widłowo uiszczone. Nowe przepisy, w praktyce znoszące opodatkowanie podatkiem akcyzowym sprzedawanych przed pierwszą rejestracją na terenie kraju samochodów (wcześniej podlegających wewnątrzwspólnotowemu nabyciu/importowi) powodują, że nie zachodzi sytuacja, w której ten sam przedmiot podlegałby powtórnemu opo-datkowaniu. Tym samym nie ma możliwości "zmniejszenia" zobowiązania podatko-wego o podatek wcześniej uiszczony," gdyż zobowiązanie podatkowe w tym zakresie nie powstaje.
Dodatkowo strona sformułowała zarzut wydania decyzji z naruszeniem art. 75 § 1 O.p. Zdaniem pełnomocnika organ podatkowy nie kwestionował prawidłowości sporządzonej przez skarżącego deklaracji dla podatku akcyzowego oraz jej korekty i nie mógł podjąć decyzji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty podatku na podstawie powołanego przepisu. W ocenie Dyrektora Urzędu Celnego przepis ten ma zastoso-wanie do podatnika, który kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku. W takiej sytuacji może on złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Z treści § 2 pkt 1 lit. a tego artykułu wynika, że uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przysługuje również podat-nikom, których zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 O.p., jeżeli w zeznaniach (deklaracjach), o których mowa w art. 73 § 2, wyka-zali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek albo wykazali nadpłatę w wysokości mniejszej od należnej.
Z treści art. 75 § 4 O.p. wynika, że jeżeli prawidłowość skorygowanego zezna-nia (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wykazał, że wskazana w korekcie deklaracji AKC-3 kwota z pola 37- "nadwyżka do rozlicze-nia" nie stanowi nadpłaty w rozumieniu art. 72 O.p., tym samym zasadne było wyda-nie decyzji o odmowie stwierdzenia nadpłaty.
Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że ewentualne uwzględnienie wniosku strony doprowadziłoby do konieczności zastosowania art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o po-datku akcyzowym (poprzednio art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r.), bo-wiem zwrot akcyzy zapłaconej od pojazdów sprowadzonych przez podatnika spowo-dowałoby, że stałby się on posiadaczem wyrobów podlegających opodatkowaniu, od których nie zapłacono akcyzy. W tym przypadku podstawę naliczenia podatku akcy-zowego ustalonoby w oparciu o art. 104 ustawy obecnie obowiązującej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyż-szą decyzję pełnomocnik strony wniósł o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła przedmiotowej decyzji:
- naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 i 2 lit. a O.p. polegające na nieprawidłowym utrzyma-niu w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- naruszenie art. 72 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe za-stosowanie polegające na uznaniu, że wykazana przez skarżącego w korekcie deklaracji dla podatku akcyzowego AKC-3 za miesiąc luty 2009r. kwota 27.860,00 zł nie stanowi nadpłaty, a w konsekwencji naruszenie art. 73 § 2 pkt 2 oraz art. 76 § 1 cyt. ustawy poprzez ich niezastosowanie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że na podstawie informacji znanych mu z urzędu, na dzień złożenia odpowiedzi na skargę nie występują rozliczenia między spółką a organem, z których wynikałoby istnienie nadpłaconego podatku, co jedno-znacznie wskazuje na brak podstaw do uznania za prawidłowe zaprezentowanego w skardze stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontro-lę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o po-stępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że na-ruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w isto-tny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powoła-ną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz Wkra-czania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowi-cie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Po-wyższe oznacza, że sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy, albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.
Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnie-nie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający wy-eliminowanie jej z obrotu prawnego.
Zdaniem skarżącej spółki zmiana przepisów dotyczących podatku akcyzowe-go, wprowadzona ustawą z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym ( Dz.U. z 2009 r., Nr 3, poz. 11 ), uniemożliwiająca obecnie obniżanie kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy dokonywaniu zakupu wyrobów akcyzowych upoważnia ją do otrzymania zwrotu zadeklarowanej w poprzednio obowiązującym stanie prawnym nadwyżki podatku naliczonego nad należnym ("nadwyżki wpłat do rozliczenia").
W ocenie strony rozliczenie nadwyżki wpłat powinno odbywać się w trybie i na zasadach przewidzianych w przepisach Ordynacji podatkowej dotyczących nadpłat. Powyższe stanowisko jest - w jej ocenie - uzasadnione niemożnością rozliczenia analizowanej nadwyżki podatku w inny sposób, pomimo istnienia instytucji nadwyżki i mechanizmów jej rozliczania w poprzednio obowiązującym stanie prawnym.
Dlatego też spółka zarzuciła organowi odwoławczemu mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 72 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaści-we zastosowanie polegające na uznaniu, że wykazana przez skarżącego w korekcie deklaracji AKC-3 za miesiąc luty 2009 r. w kwota 27.860 zł nie stanowi nadpłaty w rozumieniu ustawy Ordynacja podatkowa.
Odnosząc się do tego zarzutu, w pierwszej kolejności należy zatem przedsta-wić charakter prawny instytucji nadpłaty.
Nadpłata podatku została zdefiniowana w przepisach Ordynacji podatkowej (art. 72 i nast.). Istota nadpłaty sprowadza się do tego, że podatnik płaci wówczas, gdy nie musi tego robić ( nie istnieje obowiązek podatkowy ), albo płaci za dużo ( kwota podatku zapłaconego przewyższa kwotę należną). "Nadpłatami są zarówno świadczenia podatkowe nadpłacone - tzn. gdy rzeczywiście dokonana wpłata jest wyższa niż należna kwota zobowiązania podatkowego, jak i nienależnie uiszczone - tzn. gdy podatnik świadczy kwotę pieniężną, mimo że nie jest do tego zobowiązany lub też gdy w chwili dokonania świadczenia istniał tytuł prawny, lecz został następnie uchylony. Powstanie nadpłaty ma charakter obiektywny" ( tak NSA wyroku z dnia 11 grudnia 1998 r., I SA/Lu 1255/97, Temida (CD), Sopot 2003). W obu przypadkach świadczenie podatnika dokonane na rzecz wierzyciela podatkowego przewyższa to, czego wymaga od niego przepis prawa. Na marginesie można wskazać, że za takim rozumieniem nadpłaty korespondowały przepisy materialnoprawne, w szczególności art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. stwierdzający, że w przypadku, gdy okaże się, że kwota akcyzy została nadpłacona, podatnikowi przysługuje zwrot nad-płaconej akcyzy w trybie i na zasadach określonych w przepisach Ordynacji podat-kowej.
Tym samym w niniejszej sprawie z punktu widzenia art. 72 § 1 pkt 1 O.p. istotne było przede wszystkim ustalenie czy skarżący uiścił podatek nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej. Odpowiedź na to pytanie jest przecząca. Zdarze-nia jakie powodują powstanie nadpłaty wymienia Ordynacja podatkowa (art. 72, art. 73 § 1 i 2 oraz art. 74 tego aktu). Żadna z powołanych w tych przepisach sytuacji nie odnosi się do stanu faktycznego wskazanego przez stronę. W szczególności należy zwrócić uwagę, że Ordynacja podatkowa przewidywała uznanie za nadpłatę złożenie korekty deklaracji obniżającej wysokość zobowiązania podatkowego, w związku ze zwiększeniem kwoty podatku naliczonego lub obniżeniem kwoty podatku należnego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług wyłącznie w stosunku do po-datku od towarów i usług (art. 73 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej). Przepis ten został uchylony ustawą z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1320).
Wszelkiego rodzaju inne przypadki niż wymienione w Ordynacji podatkowej, powodujące nienależne zapłacenie podatku lub nadpłacenie podatku, które nie zo-stały wymienione w art. 72, art. 73 oraz art. 74 nie stanowią nadpłaty w rozumieniu przepisów tej ustawy, co powoduje że tryb i zasady ich zwrotu nie odbywają się zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej o zwrocie nadpłaty. Zwrot tych świad-czeń, powinien odbywać się według zasad określonych w prawie cywilnym ( tak J. Zubrzycki, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podat-kowa, Wrocław 2009, str. 379).
Należy wobec powyższego podkreślić, że literalna wykładania Ordynacji po-datkowej nie daje przesłanek do uznania, że nierozliczona nadwyżka podatku nali-czonego nad należnym w podatku akcyzowym podlega regulacji art. 72 i następnych O.p.
W kontekście powyższego za pozbawiony uzasadnienia prawnego jest pogląd strony, że kwota 27.860 zł wykazana w korekcie deklaracji AKC-3 za miesiąc luty 2009 r. w polu oznaczonym jako "nadwyżka wpłat do rozliczenia" stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p., zaś brak tożsamości językowej, gramatycznej mię-dzy wyrażeniami "nadpłata" oraz "nadwyżka wpłat do rozliczenia" nie może przesą-dzać ostatecznie o nieprawidłowości stanowiska skarżącego.
Jak wyjaśnił bowiem organ odwoławczy, uiszczony przez stronę podatek był podatkiem należnym, wynikającym z obowiązujących przepisów prawa krajowego, zadeklarowanym i wpłaconym we właściwej wysokości, a wbrew stanowisku pełno-mocnika spółki organ nie oparł swego stanowiska na braku tożsamości językowej, gramatycznej między wyrażeniami "nadpłata" oraz "nadwyżka wpłat do rozliczenia", skoro "nadwyżka wpłat do rozliczenia" nie stanowi nadpłaty w rozumieniu art. 72 O.p.
W ocenie Sądu, nie można zgodzić się ze skarżącym, że "(...) dokonał zapłaty podatku akcyzowego w wysokości wyższej niż to wynika z przepisów prawa obowią-zujących w dacie powstania obowiązku podatkowego. Na przeszkodzie uznania uisz-czonych przez podatnika wpłat za nadpłatę stoi bowiem brak możliwości stwierdze-nia, że zostały one uiszczone nienależnie, tj. bez podstawy prawnej.
Stosownie do art. 79 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. obowiązującej od 1 maja 2004 r. do 28 lutego 2009 r. podatnik miał prawo do obniżenia kwoty akcyzy o kwotę akcyzy zapłaconą przy nabyciu wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych, związaną ze sprzedażą opodatkowaną lub zapłaconą od importu. Przepis ten, dający prawo do obniżenia kwoty podatku akcyzowego należnego z tytułu wykonywania czynności opodatkowanych akcyzą miał w głównej mierze na celu wyeliminowanie sytuacji, w których podatek akcyzowy byłby dwukrotnie nakładany na ten sam wyrób akcyzowy. W zasadzie oznaczało to, że podatnik dokonując rozliczenia miesięczne-go deklaracji podatkowej AKC-3,AKC-3E mógł pomniejszyć akcyzę należną z tytułu sprzedaży krajowej samochodów przed pierwszą rejestracją o tę kwotę akcyzy za-płaconą w danym miesiącu rozliczeniowym w związku z dokonanym nabyciem, sprzedażą opodatkowaną lub importem.
Prawidłowo organy uznały, że możliwe jest skorzystanie przez podatnika z obniżenia akcyzy w rozliczeniu za okres, w którym spełnione zostały warunki wynika-jące z art. 79 cyt. ustawy także w sytuacji, gdy odliczona akcyza związana będzie z przyszłymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu. Taka sytuacja zaistniała w przypadku skarżącej, skoro kwota akcyzy uiszczonej z tytułu nabycia wewnątrz-wspólnotowego przewyższa akcyzę należną od sprzedaży opodatkowanej za dany miesiąc, stanowiąc kwotę nadwyżki podatku do rozliczenia w następnym miesiącu rozliczeniowym. Rację ma organ odwoławczy stwierdzając, że gdyby wskazana we wniosku z dnia 30 kwietnia 2009 r. kwota stanowiła nadpłatę w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, zasadnym byłoby wnioskowanie o jej stwierdzenie od Mo-mentu zadeklarowania i wpłaty, a więc za miesiące, w których dokonywano importu lub nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdów. Tymczasem, z akt sprawy wynika, że skarżąca spółka nie korygowała wcześniej składanych deklaracji i nie wykazywała w nich nadpłaty.
Wymaga podkreślenia, że obecna ustawa o podatku akcyzowym nie przewi-duje możliwości rozliczenia przedmiotowej nadwyżki. Art. 100 ust. 3 ustawy wprowa-dza zasadę jednolitości opodatkowania podatkiem akcyzowym samochodów osobo-wych stanowiąc, że jeżeli w stosunku do samochodu osobowego powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czynności podlegającej opodatkowa-niu, to nie powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności podlegającej opodatkowaniu, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości. Przepis ten wyraża jedną z głównych cech podatku akcyzowego, jaką jest jednofazowość opodatkowania, jeżeli raz powstał obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży przed pierwszą rejestracją, akcyza została zapłacona w należytej wysoko-ści, obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży samochodów osobowych nie powstanie drugi raz. Konstrukcja opodatkowania nie przewiduje więc możliwości powstania nadwyżki podatku, tym bardziej form rozliczenia jej.
W kwestii znaczenia ustawy o podatku akcyzowym z dnia 6 grudnia 2008 r. dla stanu prawnego przedmiotowej sprawy należy wskazać, że jej przepisy nie za-wierają relewantnych unormowań w zakresie obniżenia podatku akcyzowego należ-nego o podatek naliczony. Przepis przejściowy zawarty w art. 154 ust. 1 tej ustawy stanowi, że jeżeli obowiązek podatkowy w akcyzie odnośnie wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 168, powstał przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i należna akcyza nie została do tego dnia zapłacona, stosuje się przepisy dotychczasowe. Stanowi on doszczegółowienie przepisu art. 154 ust. 4 tej ustawy o innej hipotezie, według którego przepisy dotych-czasowe stosuje się, jeżeli obowiązek podatkowy w sytuacjach innych niż wymienio-ne w art. 154 ust. 1-3 ustawy powstał przed dniem wejścia w życie tego aktu i należ-na akcyza nie została do tego dnia zapłacona. Ponieważ z okoliczności sprawy wyni-ka, że należny podatek został uiszczony, przywołany przepis również nie znajdzie zastosowania do stanu faktycznego sprawy.
Sytuacja w jakiej znalazła się spółka nie jest tożsama z przypadkiem pozba-wienia podatnika prawa zwrotu nienależnie zapłaconego podatku (której to sytuacji nie można byłoby zaakceptować), bowiem podatek został zapłacony zgodnie z pra-wem. Obowiązek podatkowy jest bowiem obowiązkiem zobiektywizowanym, określo-nym przez przepisy prawa, a jeśli tak, to musi on być realizowany w takiej wysokości, w jakiej określił go normodawca.
Końcowo, podkreślić należy, że rozwiązania dotyczące podatku akcyzowego obowiązujące w kraju po 1 maja 2004 r., tj. dyrektywa Rady 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchy-lająca dyrektywę 92/12/EWG (Dz.U.UE.L.09.9.12) i dyrektywa 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podat-kiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz.U.UE.L.92.76.1) nie dają podstaw do przyjęcia stanowiska prezentowanego przez podatnika. Z racji braku adekwatnych regulacji nie można na nich oprzeć sto-sowania art. 72 i następnych Ordynacji podatkowej per analogiam.
W konsekwencji Sąd uznał, że wskazywana przez skarżącą "kwota nadwyżki wpłat do rozliczenia" nie jest kwotą nadpłaconego podatku, ani podatku nienależnie zapłaconego i jako taka nie spełnia definicji nadpłaty zawartej w art. 72 §1 O.p., o czym zasadnie skonstatowały organy obu instancji.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Woje-wódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku doszedł do przekonania, że organy podat-kowe obu instancji nie naruszyły zarzucanych w skardze przepisów postępowania i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępo-waniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło