I SA/Wa 1182/09
WyrokWSA w Warszawie2010-02-11
Skład orzekający: Agnieszka Miernik, Daniela Kozłowska, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Infrastruktury odmawiająca stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1947 r. o odmowie przyznania własności czasowej do gruntu, wydana na podstawie uznania, że przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej uniemożliwiało pogodzenie tego z dalszym korzystaniem przez dotychczasowego właściciela, narusza prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury, uznając, że organ nadzoru nieprawidłowo ocenił przesłanki odmowy przyznania prawa własności czasowej na podstawie dekretu z 1945 r. Przeznaczenie gruntu na cele użyteczności publicznej samo w sobie nie wyłączało możliwości przyznania tego prawa, a organ nadzoru powinien był szczegółowo zbadać, czy dalsze korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela faktycznie nie dało się pogodzić z planem zagospodarowania przestrzennego. Brak takiego szczegółowego ustalenia oraz powołanie się na pozadekretowe przesłanki (np. brak koncesji) stanowiło rażące naruszenie prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1947 r., które odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania własności czasowej do części gruntu. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, uznając, że przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej uniemożliwiało dalsze korzystanie z niego przez właścicieli. Skarżący zarzucili Ministrowi naruszenie przepisów dekretu warszawskiego oraz k.p.a., wskazując na błędną interpretację i zastosowanie prawa.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Daniela Kozłowska (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2010 r. sprawy ze skargi K. P. i W. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosków J. P., D. A., J. M. oraz K. P. o ponowne rozpoznanie sprawy – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 1947 r. nr [...] odmawiającego dotychczasowym właścicielom przyznania własności czasowej do [...] części gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], [...], [...], oznaczonej nr hip. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w części dotyczącej gruntu stanowiącego obecnie własność Skarbu Państwa.
W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury wskazał, że warunkiem uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej była możliwość pogodzenia dalszego korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania - art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Przepisy dekretu zobowiązywały organ rozpatrujący wniosek dekretowy do badania przeznaczenia terenu nieruchomości w obowiązującym planie zabudowy. Było to podstawowe kryterium decydujące o treści rozstrzygnięcia.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, że w dniu wydania orzeczenia z [...] grudnia 1947 r. obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego W. nr [...] uchwalony w dniu 2 lipca 1947 r. przez Naczelną Radę Narodową w W., który uzyskał moc obowiązującą z dniem ogłoszenia w Dz. Urz. P.R.N. i ZM Nr [...], poz. [...]), tj. z dniem 20 stycznia 1947 r. Plan ten przewidywał przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w części pod zespół budynków jednego zakładu poligraficznego, w części jako działkę budowlaną wyłączoną spod zabudowy i przeznaczoną na urządzenia ogrodu, a w części na tereny przeznaczone na urządzenie dróg wraz z urządzeniami pomocniczymi.
Odmowa przyznania żądanego prawa mogła nastąpić tylko wówczas, gdy korzystanie z nieruchomości przez jej dotychczasowego właściciela nie dało się pogodzić z jej przeznaczeniem określonym w planie zabudowy. Cele, na jakie przeznaczono przejęty grunt w planie zabudowy z 1947 r. odbiegały zasadniczo od dotychczasowego sposobu wykorzystania przedmiotowej nieruchomości oraz uniemożliwiały dalsze korzystanie z niego przez byłych właścicieli. W aktach brak dokumentów wskazujących na istnienie na tej nieruchomości jakiegokolwiek ogrodu, trawnika czy zieleńca, nie funkcjonował też w budynkach pozostałych na niej żaden zakład przemysłowy ani warsztat rzemieślniczy. Pod względem merytorycznym orzeczenie administracyjne z [...] grudnia 1947 r. jest prawidłowe i nie ma cech rażącego naruszenia prawa.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem wnioskodawców, że Spółka P. bez prawa własności czasowej nie mogła wystąpić o wydanie koncesji. Byli właściciele mogli ubiegać się o przyznanie koncesji na prowadzenie działalności poligraficznej nie tylko po wydaniu orzeczenia administracyjnego [...] grudnia1947 r., ale również przed rozpatrzeniem wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. Jednak z akt sprawy nie wynika, aby dotychczasowi właściciele ubiegali się kiedykolwiek o przyznanie koncesji na prowadzenie wymienionej działalności gospodarczej. Ponadto żaden przepis obowiązującej wówczas ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17) nie przewidywał warunku posiadania prawa własności gruntu, na którym planowano prowadzenie działalności koncesjonowanej. Cel opisany w planie zagospodarowania przestrzennego jako zespół budynków jednego zakładu poligraficznego nie mógł być przez byłych właścicieli zrealizowany, bowiem nie uzyskali oni koncesji na prowadzenie działalności poligraficznej.
Opis planu zagospodarowania przestrzennego z 2 lipca 1947 r. przez przyjęcie, że "część terenu działki (...) przeznaczona na ogród, drogi wraz z urządzeniami pomocniczymi" łączy wszystkie te inwestycje z użytecznością publiczną, a więc mającą charakter ogólnodostępny. Przyznanie własności czasowej gruntu i dalsze korzystanie z niego przez byłego właściciela naruszałoby bez wątpienia interesy jednej ze stron, tzn. albo interesy dotychczasowego właściciela albo społeczeństwa uprawnionego do swobodnego korzystania z terenu. Zatem przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w obowiązującym w dacie orzekania planie zagospodarowania przestrzennego uniemożliwiało dotychczasowym właścicielom korzystanie z niej w sposób przewidziany w tym planie.
W tej sprawie organ nadzoru obowiązany był ustalić, jakie było przeznaczenie w obowiązującym wówczas planie zagospodarowania przestrzennego. Celem było ustalenie, czy w dacie wydania orzeczenia stan prawny umożliwiał przyznanie prawa własności czasowej. Z ustaleń wynika jednoznacznie, iż nie było możliwe pogodzenie dalszego korzystania z nieruchomości przez właściciela z przeznaczeniem zapisanym w planie zagospodarowania, co przesądza o tym, że orzeczenie z [...] grudnia 1947 r. nie narusza w sposób rażący przepisów prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. P. i K. P. wnieśli o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z [...] maja 2009 r. i poprzedzającej ją decyzji tego organu z [...] lipca 2008 r. zarzucając im naruszenie:
art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy poprzez błędną interpretacją i niewłaściwe zastosowanie w aspekcie niniejszej sprawy;
art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji zawierającej kwalifikowaną wadę prawną uniemożliwiającą jej prawidłowe funkcjonowanie w obrocie prawnym;
art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne wyjaśnienie podstaw prawnych rozstrzygnięcia w uzasadnieniu;
art. 7, 8 i 77 § 1 i 4 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego okoliczności sprawy oraz brak wnikliwej oceny i kontroli zebranego materiału dowodowego, z pominięciem słusznego interesu strony skarżącej.
Uzasadniając te zarzuty skarżący wskazali, że przesłanki którymi kierował się organ administracji są w realiach tej sprawy nie do zaakceptowania, zwłaszcza w kontekście obowiązujących zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Organ pominął jedyne i podstawowe kryterium brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie prawa użytkowania wieczystego w oparciu o dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wystarczającą i pełną regulację prawną zapewnia art. 7 dekretu, zgodnie z którym dotychczasowy właściciel lub prawni jego następcy mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, zgłosić wniosek o przyznanie im na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
Artykuł 7 dekretu jako jedyne kryterium przyznania prawa do gruntu przyjmuje brak sprzeczności w dotychczasowym korzystaniu z gruntu przez właściciela z przeznaczeniem tego gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego. Dekret nie określa żadnych innych negatywnych przesłanek przyznania prawa do gruntu.
Powyższe potwierdza orzecznictwo sądowe. Np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2002 r. sygn. I S.A. 1482/00 stwierdził, że wymieniony dekret, chociaż restrykcyjny dla właścicieli nieruchomości, to jednocześnie ustanawiał sztywne reguły, w których należało uwzględnić wniosek, jeżeli zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Przesłanki ustanowienia użytkowania wieczystego to posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku w terminie i korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dające się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania (zagospodarowania przestrzennego). Dekret nie określa żadnych innych negatywnych przesłanek do przyznania prawa użytkowania wieczystego. Jeżeli zostały spełnione wymienione przesłanki, to gmina obowiązana była uwzględnić wniosek o przyznanie praw użytkowania wieczystego.
Natomiast w wyroku z dnia 1 lutego 2008 r. sygn. I S.A./Wa 1780/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że odmowa przyznania byłemu właścicielowi prawa do gruntu na podstawie art. 7 dekretu była dopuszczalna tylko wówczas, gdy organ orzekający wyraźnie i jednoznacznie ustalił przeznaczenie gruntu na podstawie obowiązującego planu zabudowy (zagospodarowania przestrzennego) i jednocześnie stwierdził, że korzystanie z gruntu nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem wynikającym z tego planu. Odmowa przyznania własności czasowej bez dokonania tych ustaleń musiałaby być traktowana jako rażąco naruszająca prawo i orzeczenie zawierające takie rozstrzygnięcie powinno być oceniane jako dotknięte wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Minister Infrastruktury wykluczył możliwość realizacji roszczeń z art. 7 dekretu ze względu na przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego. Organ uznał, że nie da się pogodzić korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem według planu zabudowania, ponieważ właściciele nie uzyskali koncesji na prowadzenie działalności poligraficznej. Organ odniósł się do pozadekretowych przesłanek wskazując na brak koncesji na prowadzenie działalności poligraficznej zgodnie z art. 4 ustawy o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Żadne inne okoliczności, poza przewidzianymi dekretem warszawskim, nie mogą stanowić podstawy do negatywnego rozpatrzenia wniosku dekretowego. Powołanie innych przesłanek musi zostać zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa.
Użyteczność publiczna jest pojęciem szeroko rozumianym w takiej formie realizowana była w planach przestrzennych dla poszczególnych terenów objętych dekretem. Odmowa przyznania prawa do gruntu na tej podstawie była w wielu przypadkach regułą. Samo tylko przeznaczenie nieruchomości w planie na cele użyteczności publicznej nie mogło być samoistną przesłanką odmowy przyznania prawa własności czasowej. Prywatne budynki mogły służyć użyteczności publicznej, takie stanowisko przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 26 listopada 2008 r. sygn. I OPS 5/08.
Minister Infrastruktury odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga jako zasadna została uwzględniona.
Artykuł 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy jako jedyne kryterium przyznania prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy przyjmuje brak sprzeczności w dotychczasowym korzystaniu z gruntu przez właściciela z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowy. Dekret nie określa żadnych innych negatywnych przesłanek przyznania prawa do gruntu dotychczasowym właścicielom. Wprawdzie w art. 7 ust. 5 dekretu mowa jest o "nieprzyznaniu gruntu z jakichkolwiek innych przyczyn", jednakże wykładnia tego przepisu nie może oznaczać, iż owe inne przyczyny stanowią samodzielną przesłankę odmowy ustanowienia prawa do gruntu ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 1995 r. sygn. III ARN 83/04 – OSNAP z. 12, poz. 142).
Przeznaczenie nieruchomości pod użyteczność publiczną nie mogło być samoistną przesłanką odmowy przyznania prawa własności czasowej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2006 r. sygn. I SA/Wa 1341/05 LEX nr 203825). Odmowa przyznania byłemu właścicielowi prawa do gruntu była dopuszczalna tylko wówczas, jeżeli organ orzekający w sprawie wyraźnie i jednoznacznie ustalił przeznaczenie gruntu na podstawie obowiązującego planu zabudowy (zagospodarowania przestrzennego) i jednocześnie stwierdził, że korzystanie z gruntu nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wynikającym z tego planu. Odmowa przyznania własności czasowej bez dokonania tych ustaleń musiałaby być traktowana jako rażąco naruszająca prawo i orzeczenie zawierające takie rozstrzygnięcie powinno być ocenione jako dotknięte wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Samo powołanie się na obowiązujący w dniu orzekania plan zagospodarowania przestrzennego, przeznaczający przedmiotową nieruchomość pod użyteczność publiczną nie oznacza samo przez się, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela jest wyłączone z powodu niemożności pogodzenia tego korzystania z przeznaczeniem terenu. Tak więc w każdym przypadku powoływania się na przeszkodę w ustanowieniu własności czasowej z powodu przeznaczenia nieruchomości pod użyteczność publiczną, konieczne jest wykazanie dlaczego dany "rodzaj" tej użyteczności wyłącza przyznanie własności czasowej. Należy dodać, że art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie posługuje się pojęciem użyteczności publicznej. W przepisie tym mowa o możliwości korzystania i pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a więc "użyteczność publiczna" nie występuje jako przesłanka z tego przepisu. Zatem wszelkie ustalenia planów muszą być interpretowane w zgodzie z art. 7 ust. 2 dekretu.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja administracyjna jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że w tym postępowaniu nie można rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym, gdyż zakres uprawnień organu orzekającego w postępowaniu nadzorczym jest węższy od zakresu uprawnień organu odwoławczego. Zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. II S.A./Wa 2095/06, powyższe postępowanie ogranicza się do poszukiwania uchybień i wadliwości tak proceduralnych jak i prawa materialnego, jakich dopuścił się organ wydający decyzję. W świetle powyższego Minister Infrastruktury winien był dokonać oceny, czy Prezydent W. w sposób prawidłowy zastosował zarówno przepisy prawa materialnego – w tym przypadku wyłącznie przepisy dekretu – jak i proceduralnego w trakcie rozpoznawania wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
Wyłączną i jedyną dopuszczalną negatywną przesłanką rozpoznania wniosku dekretowego mogło stanowić ustalenie przez właściwe organy, że dalsze korzystanie z nieruchomości nie dało się pogodzić z jej przeznaczeniem w obowiązującym planie zabudowania.
Zgodnie z jednolitym i utrwalonym orzecznictwem sądowym, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem, którego przedmiotem jest zbadanie przez organ nadzoru zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., który to przepis zawiera zamknięty katalog tych przesłanek Organ nadzoru nie jest natomiast władny rozstrzygnąć sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać. W dotychczasowym orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się również, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Z powyższego wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowane decyzje naruszają rażąco prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności, a ustalenie te oparte są na zebranym materiale dowodowym, który to w sposób oczywisty potwierdza.
Wskazać też trzeba, że problematyka możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w sytuacji, gdy plan zagospodarowania przestrzennego przeznaczał nieruchomość na cele użyteczności publicznej, była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. W uchwale siedmiu sędziów z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 5/08 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej nie wyłączało możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.).
W uzasadnieniu powyższej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w art. 7 dekretu o gruntach warszawskich nie posłużono się konstrukcją prawną, iż odmawia się przyznania prawa własności czasowej, jeżeli grunt znajduje się na terenie przeznaczonym na cele użyteczności publicznej (cele publiczne), ale konstrukcją, według której przyznanie lub odmowa przyznania prawa własności czasowej do gruntu została uzależniona od tego, czy da się to pogodzić z planem zagospodarowania przestrzennego (wcześniej planem zabudowania). Przyjęta konstrukcja prawna zakładała zatem konieczność rozważenia, czy przeznaczenie terenu w planie na określony cel, w tym także cel użyteczności publicznej (cel publiczny) da się pogodzić z przyznaniem prawa własności czasowej do określonego gruntu znajdującego się na tym terenie. Nie można więc z góry wykluczyć przyznania prawa własności czasowej do określonego gruntu z tego tylko powodu, że grunt ten znajduje się na terenie przeznaczonym na cele użyteczności publicznej. Możliwe było przecież przeznaczenie większego terenu na cele użyteczności publicznej (cele publiczne), z możliwością jednak wykorzystania części tego terenu także na inne cele. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył ponadto, że przyjęcie poglądu o "automatycznym" wyłączeniu możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej w sytuacji przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego pod cele użyteczności publicznej oznaczałoby niebezpieczeństwo abstrahowania od tego, czy cała nieruchomość, czy też jej część została przeznaczona na określone cele, a jeśli tak, to i z tego powodu konieczne było czynienie stosownych ustaleń.
Pogląd wyrażony w powyższej uchwale Sąd w obecnym składzie w pełni podziela. Obowiązkiem organu nadzoru było dokonanie wnikliwej analizy obowiązującego w dacie wydania orzeczenia Prezdenta W. planu zagospodarowania przestrzennego i szczegółowe wyjaśnienie czy rzeczywiście korzystanie z gruntu przedmiotowej nieruchomości w całości lub w części przez dotychczasowego właściciela nie dało się pogodzić z przeznaczeniem nieruchomości w tym planie. Zaskarżone decyzje rozważań w powyższym zakresie w istocie nie zawierają.
Dodać należy, że dopiero w decyzjach nadzorczych dokonano analizy obowiązującego w dniu wydania orzeczenia dekretowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...], obejmującego przedmiotową nieruchomość. Tym samym organ nadzoru – co słusznie podnosi skarżący – dokonał w istocie ponownego rozpatrzenia wniosku dekretowego, a nie oceny orzeczenia z [...] grudnia 1947 r.1967 r. Wykroczył zatem poza swoje uprawnienia jako organu nadzorczego, którego zadaniem jest ocena orzeczeń pod względem przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., a nie prowadzenie postępowania mającego na celu wykazanie, że mimo istotnych wad badanych orzeczeń, odpowiadają one prawu. Do postępowania nadzorczego stosuje się wszystkie przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego, zasady postępowania, nie oznacza to jednak, że organ nadzorczy jest uprawniony do nadawania badanej decyzji treści, których ona nie zawiera.
Wszczęcie postępowania w sprawie nieważności decyzji nie zwalnia organu od przeprowadzenia postępowania pod względem występowania wszystkich przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. np. wyroki NSA z 11 kwietnia 2001 r. sygn. IV SA 645/99, LEX nr 53459 i WSA w Gliwicach z 5 marca 2009 r. sygn. II SA/GL 1043/08.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lipca 2008 r. wydane zostały z naruszeniem art. 7 kpa, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia ich uchylenie.
Należy również zauważyć, że w kwestionowanym orzeczeniu z [...] grudnia 1947 r. tak w sentencji jaki w jego uzasadnieniu organ nie posługuje się pojęciem "użyteczność publiczna". Nie powołuje też planu, z którego wynikałoby, że warunki z art. 7 ust. 2 nie są spełnione i nie można dotychczasowemu właścicielowi przyznać prawa do gruntu. W powołanym orzeczeniu mowa jest tylko o "prawomocnie uchwalonym planie zagospodarowania przestrzennego", według którego teren nieruchomości został "między innymi" przeznaczony pod zespół budynków jednego zakładu poligraficznego.
Odnosząc się do ustaleń organu co do konieczności uzyskania przez byłych właścicieli koncesji na prowadzenie działalności poligraficznej, Sąd stwierdza, że jest to warunek nie przewidziany w dekrecie i w żaden sposób nie może przesądzać o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa do gruntu [...]. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 maja 1992 r. sygn. III ARN 23/92 (OSP 1993/3/47) stwierdził, że brak jest podstaw do tego aby przepisy nacjonalizacyjne wyjaśniać jeszcze głębiej w kierunku ograniczenia prawa i to w drodze wykładni rozszerzającej. Pogląd ten Sąd rozpoznający tę sprawę w pełni podziela.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło