I SA/Łd 1161/09

Dnia 12 lutego 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Sędziowie: sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) sędzia NSA Teresa Porczyńska Protokolant: asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi A SA w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz A SA w W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Łd 1161/09 UZASADNIENIE Postanowieniem z [...] na podstawie art. 262 § 1 pkt 2, § 5 i 5a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8 poz 60 ze zm.) Wójt Gminy K. nałożył na A S.A. karę porządkową w kwocie 2.500,00 zł ponieważ w toku wszczętego z urzędu postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2008 rok, podatnik w wyznaczonym terminie nie przedłożył danych dotyczących wartości linii kablowych ułożonych w kanalizacji kablowej na koniec roku 2006 i 2007 oraz nie wyjaśnił przyczyn złożenia dwóch deklaracji podatkowych na 2008 rok z rozbieżnymi danymi. Dane te organ uznał za niezbędne do prawidłowo przeprowadzenia postępowania podatkowego i właściwego wymiaru podatku od nieruchomości. Na postanowienie Wójta Gminy K. pełnomocnik A S.A. wniósł zażalenie. Uznając zarzuty zażalenia za niezasadne Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu powyższego postanowienia, powołując się na treść art. 155 § 1 i art. 189 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdzono, że organ podatkowy I instancji prawidłowo wezwał podatnika do przedłożenia określonych wyjaśnień , informacji i dowodów, zakreślając termin do ich przedłożenia i wskazując zagrożenia sankcją w przypadku nie wykonania wezwania. Wezwanie oceniono jako dążenie przez organ podatkowy do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy w możliwie najszybszy sposób, bez konieczności wdrażania czaso i pracochłonnej kontroli podatkowej, w toku której strona byłaby także pod takimi samymi rygorami zobowiązana do składania wyjaśnień. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. przez pełnomocnika A S.A., który wniósł o uchylenie postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Wójta Gminy K. Pełnomocnik spółki zarzucił Kolegium naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez nałożenie kary porządkowej w związku z zaistnieniem zdarzenia, które nie zostało w tym przepisie wskazane jako przesłanka nałożenia tej kary . W uzasadnieniu pełnomocnik spółki podniósł, że organ podatkowy pierwszej instancji nie doręczył prawidłowo postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, ponieważ postanowienie doręczone zostało pełnomocnikowi, a nie stronie, co nie może być w stanie faktycznym sprawy uznane za doręczenie stronie postępowania. Dopiero z chwilą doręczenia pełnomocnictwa jest ono skuteczne w postępowaniu podatkowym, co oznacza także, że pełnomocnictwo może być doręczone do akt postępowania dopiero po wszczęciu postępowania podatkowego. Przez wszczęciem tego postępowania nie istnieją jeszcze akta tego postępowania, dlatego nie jest możliwe dołączenie przez pełnomocnika pełnomocnictwa do akt tego postępowania. Pełnomocnik stwierdził, że nie ma znaczenia fakt złożenia przez pełnomocnika pełnomocnictwa w czynnościach sprawdzających prowadzonych przez Wójta Gminy K. w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2008 , ponieważ w sprawie podatku od nieruchomości postępowanie nie zostało jeszcze wszczęte, gdyż nie doręczono stronie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego i brak było podstaw do nałożenia na stronę kary porządkowej. Pełnomocnik podniósł też, że wezwanie Wójta Gminy K. nie wskazywało, do kogo jest ono skierowane - do pełnomocnika czy strony, co stanowi naruszenie art.159 Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca podniosła także, że nie przedłożenie dokumentów nie jest żadnym z czynów wymienionych w art.262 § 1 Ordynacji podatkowej i dlatego, w związku z niezłożeniem dokumentów przez skarżącą, nie było podstaw do zastosowania wobec niej kary porządkowej. Wezwanie do udzielenia wyjaśnień w rozumieniu art.155 Ordynacji podatkowej to wezwanie w celu wyjaśnienia szczegółowych kwestii w związku z zaistniałymi wątpliwościami, które nie może jednak prowadzić do ustalenia stanu faktycznego (ustalenia wartości budowli). Złożenie wyjaśnień w rozumieniu powołanego przepisu nie mieści się w zakresie pojęciowym przedstawienia dowodu. Niezłożenie dokumentów nie jest także "odmową udziału w innej czynności", ani nie może być uznane za bezzasadną odmowę udzielenia informacji, a warunkiem zastosowania kary porządkowej jest wykazanie bezzasadności zachowania podatnika. Zdaniem strony skarżącej żądając przedłożenia dokumentów organ podatkowy próbował przerzucić ciężar dowodu na podatnika, co pozostaje w sprzeczności z wyżej wymienionymi przepisami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumenty zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga przesądzenia czy nieprzedstawienie przez stronę dowodu w postaci dokumentów, mimo wezwania jej do tego w trybie art.155 Ordynacji podatkowej, uzasadnia obciążenie strony karą porządkową przewidzianą w art. 262 § 1 tej ustawy. Powołany przepis przewiduje możliwość nałożenia kary porządkowej na stronę, pełnomocnika strony, świadka lub biegłego, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, lub bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem. Rozwiązanie przewidziane dyspozycją art. 262 Ordynacji podatkowej ma zatem na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania podatkowego w dbałości o to, aby postępowanie to przebiegało sprawnie i kończyło się w przewidzianym prawem terminie konkretnym rozstrzygnięciem. Uregulowanie to ma więc zapewnić usprawnienie postępowania jako pewnego procesu, w znaczeniu technicznym. Nie służy zaś jako sankcja w przypadku odmowy dostarczenia przez stronę materiałów niezbędnych dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nałożenie kary pieniężnej może nastąpić tylko w wyliczonych w powołanym przepisie okolicznościach. Wyliczenie to jest zamknięte. W związku z powyższym kara nie może być stosowana w innych stanach faktycznych jak np. nieprzedstawienia w wyznaczonym terminie dowodu (także z dokumentu). Zgodnie z art. 189 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może wyznaczyć stronie termin do przestawienia dowodu będącego w jej posiadaniu. Niezachowanie terminu nie jest obwarowane sankcją prawną. Nieprzedstawienie dowodu nie może więc być podstawą do ukarania strony karą porządkową (por. Ordynacja podatkowa Komentarz 2008 B. Adamiak J. Borkowski R. Mastalski J. Zubrzycki, s. 747). Czynności procesowe podejmowane przez organ podatkowy w zakresie gromadzenia materiału dowodowego powinny być wspierane przez podmiot biorący udział w postępowaniu, ponieważ sam organ nie zawsze będzie mógł obiektywnie wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności sprawy (por. S. Babiarz i in. w "Ordynacja podatkowa. Komentarz.", Warszawa 2005 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, s. 590). Zatem wbrew stanowisku skarżącego, zasada gromadzenia materiału dowodowego przez organ podatkowy nie jest bezwzględna i zdarzają się od niej odstępstwa. Przepis art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nie zwalnia podatnika z obowiązku współdziałania z organem podatkowym we wszechstronnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy tym bardziej, że podatnikowi służy prawo żądania przeprowadzenia określonych dowodów (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2009, II FSK 35/08; LEX nr 496226). Za bierną postawę i ignorowanie wezwań organu podatkowego, strona powinna ponieść konsekwencje, jednakże nie w postaci sankcji o charakterze porządkowym, ale w postaci merytorycznej treści rozstrzygnięcia wydanego w oparciu o dostępny organowi materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 marca 2007 r. I SA/Gd 633/06). Analogiczne stanowisko zajął WSA w Łodzi w wyroku z dnia 16 września 2009 r., I SA/Łd 394/09. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 200 i 205 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. TF