I OSK 1002/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 669/09 o odrzuceniu skargi M. B. na zarządzenie Burmistrza Miasta Zawidowa z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie przekazania lokalu mieszkalnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 669/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę M. B. na zarządzenie Burmistrza Miasta Zawidowa z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie przekazania lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż jak wynika z akt spraw sygn. akt II SA/Wr 272/09 i II SA/Wr 404/09, skarżąca pismem z dnia 9 marca 2009 r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa dokonanego zarządzeniem nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. Pismem z dnia 20 marca 2009 r. Burmistrz Miasta Zawidowa udzielił odpowiedzi na to wezwanie. W sprawie sygn. akt II SA/Wr 272/09 Sąd odrzucił skargę z powodu nieuiszczenia wpisu stałego przez adwokata będącego pełnomocnikiem skarżącej. Skarżąca ponowiła skargę na to zarządzenie. W skardze podniosła, że doręczenie jej odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło w dniu 24 marca 2009 r. W sprawie tej, sygn. akt II SA/Wr 404/09 Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", odrzucił skargę jako wniesioną po terminie. W obecnie rozpoznawanej sprawie skarga na to samo zarządzenie złożona została w dniu 10 listopada 2009 r. Przed wniesieniem skargi skarżąca pismem z dnia 11 września 2009 r. ponownie wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 7 października 2009 r., doręczonym skarżącej w dniu 13 października 2009 r., organ udzielił odpowiedzi na to kolejne wezwanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucając skargę stwierdził, że wnoszącemu skargę na uchwałę lub zarządzenie przysługuje uprawnienie do jednorazowego wezwania na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.s.g.". Ponowienie takiego wezwania nie oznacza, że stanowi ono wezwanie wymagane zgodnie z art. 101 u.s.g. W nieco innym ujęciu i w innym stanie sprawy może to uzasadniać ocenę, że złożenie skargi nastąpiło po upływie terminu, o ile nie została wniesiona w terminie biegnącym jednorazowo wyłącznie po dokonaniu pierwszego wezwania. Rozważając tę kwestię Sąd I instancji doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie pierwotną przyczyną niedopuszczalności skargi był brak wezwania, bowiem skarżąca powoływała się na pismo z dnia 11 września 2009 r. nie stanowiące wezwania z art. 101 u.s.g. Odnosząc się do ewentualnego zwrotu wpisu od skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że z jej treści nie wynikało, że podlega odrzuceniu (art. 222 P.p.s.a.), zaś wobec orzekania na rozprawie nie wchodziło w rachubę stosowanie art. 232 P.p.s.a. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosła M. B., domagając się uchylenia postanowienia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Ponadto wnosząca skargę kasacyjną wniosła o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przez błędną wykładnię i przyjęcie, że wnoszącemu skargę na uchwałę lub zarządzenie przysługuje uprawnienie do jednorazowego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, podczas gdy z literalnego brzmienia tego przepisu nie wynika, aby wezwanie do usunięcia naruszenia prawa można skierować tylko jeden raz; 2) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i w związku z tym wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie wskazanej normy prawnej; 3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 222 w zw. z art. 232 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż nie należy się stronie skarżącej zwrot uiszczonego wpisu od skargi, albowiem z jej treści nie wynikało, iż podlega ona odrzuceniu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej M. B. podniosła, że skoro przepis nie zakazuje wprost kilkukrotnego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, to należy przyjąć, iż jest to dozwolone. Ponadto, skoro WSA raz przyjął, iż wniesienie skargi po dniu 23 kwietnia 2009 r. będzie skutkowało jej odrzuceniem z uwagi na upływ terminu do jej wniesienia, albowiem wniesienie skargi na zarządzenie burmistrza powinno być poprzedzone wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, a następnie należy wnieść skargę w ustawowym terminie 30 dni od dnia udzielenia przez organ odpowiedzi, to kolejne wniesienie skargi po wskazanym terminie również powinno skutkować jej odrzuceniem jako wniesionej po terminie, a nie jak przyjęto na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji dopuścił się również naruszenia art. 222 w zw. z art. 232 P.p.s.a., bowiem z uwagi na odrzucenie skargi wpis powinien być zwrócony w całości. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Burmistrz Miasta Zawidowa wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, podzielając stanowisko zaprezentowane w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn aniżeli wskazane w przepisach art. 58 § 1 pkt 1 – 5, wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, znajdujące odzwierciedlenie w postanowieniu NSA z dnia 24 czerwca 2002 r., sygn. akt OSA 2/02, iż wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, określone w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym jest czynnością prawną, która przysługuje danemu podmiotowi w stosunku do jednego zarządzenia jednokrotnie. Przyjęcie odmiennego poglądu doprowadziłoby do stanu niepewności prawa miejscowego. Nie można podzielić wywodu skargi kasacyjnej, że odrzucenie skargi przez sąd administracyjny nie stoi na przeszkodzie ponownemu zaskarżaniu tego zarządzenia przez tę samą osobę. M. B. składała dwukrotnie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w związku z czym wezwanie z dnia 11 września 2009 r. nie wywołało skutku prawnego w postaci uprawnienia do złożenia skargi do sądu administracyjnego. Stwierdzić zatem należy, iż Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarga z dnia 10 listopada 2009 r., wniesiona po ponownym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa jest niedopuszczalna, co prowadziło do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 222 w zw. z art. 232 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to wskazać należy, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia sąd zobligowany był do zwrotu z urzędu całego wpisu uiszczonego od pisma odrzuconego, jeżeli odrzucenie nastąpiło przed wysłaniem odpisu skargi organowi, którego działanie zaskarżono (art. 232 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.). Zestawienie treści art. 232 § 1 pkt 1 lit. a pozwala na wysnucie wniosku, że cały wpis od skargi zwracany jest na etapie wstępnym postępowania, gdy sąd dokonuje badania dopuszczalności skargi i nadania jej biegu. Jeżeli jednak w sprawie zostaną podjęte kolejne czynności przygotowawcze (związane z wyznaczeniem składu i terminu posiedzenia, zawiadomieniem stron o posiedzeniu) i sprawa skierowana zostanie na posiedzenie (zarówno jawne, jak i niejawne), zwrot wpisu nie jest możliwy. Uzasadnione jest bowiem obciążenie kosztami strony inicjującej postępowanie. W niniejszej sprawie odrzucenie skargi nastąpiło po rozpoczęciu posiedzenia, na które sprawa została skierowana. Tym samym w świetle art. 232 § 1 pkt 1 lit. a brak było podstaw do zwrotu stronie skarżącej wpisu sądowego od skargi. Strona skarżąca winna koszty te ponieść zgodnie z zasadą wynikającą z art. 199 P.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 222 w zw. z art. 232 P.p.s.a. uznać zatem należy za niezasadny. Na ocenę tę nie ma wpływu dokonana ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 36, poz. 196) zmiana art. 232 P.p.s.a. Weszła ona bowiem w życie dopiero 10 kwietnia 2010 r. (art. 5 powołanej ustawy z 12 lutego 2010 r.). Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ prawo do zwrotu kosztów służy tylko w przypadku, gdy orzeczenie sądu kasacyjnego wypowiada się w kwestii dotyczącej zasadności samej skargi. Takiej oceny nie zawierają postanowienia oddalające lub uwzględniające skargę kasacyjną na postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, np. postanowienia o odrzuceniu skargi. Dlatego też, unormowanie zawarte w art. 204 P.p.s.a., dotyczące zwrotu niezbędnych kosztów postępowania, nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie (por. uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07.