I SA/Rz 926/09
WyrokWSA w Rzeszowie2010-02-18
Skład orzekający: Maria Piórkowska, Barbara Stukan-Pytlowany, Kazimierz Włoch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo ustalił wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, uwzględniając poniesione wydatki i zgromadzone zasoby majątkowe podatnika?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Wydatek na zakup nieruchomości nie znalazł pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym ani w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Ciężar dowodu wykazania pokrycia wydatków spoczywał na podatniku, który nie sprostał temu obowiązkowi.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej ustalającej A. G. zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2005 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Podatnik zakupił w 2005 roku nieruchomość, a organy podatkowe uznały, że jego dochody i zgromadzone zasoby nie pokrywają tego wydatku. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym zasad postępowania dowodowego i oceny dowodów, a także nieprawidłowe ustalenie kosztów utrzymania rodziny i dochodów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie WSA Barbara Stukan-Pytlowany WSA Kazimierz Włoch Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 18 lutego 2010r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2009r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005r. - oddala skargę -
I SA/Rz 926/09
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) września 2009r. Nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu odwołania A. G., uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) kwietnia 2009r. Nr (...) w całości i ustalił wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. w kwocie 79.196 zł od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał art. 233 § 1 pkt.2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /tekst jedn. Dz. U., z 2005r. Nr 8, poz.60 ze zm./ oraz art. 10 ust. 1 pkt.9, art.20 ust. 1 i 3 i art. 30 ust.1 pkt. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U., z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm./.
W uzasadnieniu orzekający organ podniósł, że na podstawie aktu notarialnego Repertorium A Nr (...) sporządzonego przez Kancelarię Notarialną, w dniu (...).04.2005r. pomiędzy sprzedającymi – D. i R. K., a kupującym – A. G. została zawarta warunkowa umowa sprzedaży nieruchomości za cenę 100.000,00 zł. Nieruchomość położona w Ż., składa się z działki Nr (...) o po w. 6 ar oraz działki Nr (...) o pow. 10 ar wraz z zabudowaniami. Nieruchomość tą nabył podatnik z funduszy stanowiących majątek osobisty. Sprzedający potwierdzili zapłatę całej ceny sprzedaży. Strona kupująca poniosła koszty sporządzenia ww. aktu w łącznej kwocie 738,10 zł. W dniu 20.04.2005r. aktem notarialnym Repertorium A Nr (...) zawarto umowę przeniesienia prawa własności ww. nieruchomości. Poniesione przez kupującego koszty sporządzenia tego aktu wyniosły ogółem kwotę 4.807,70 zł.
Organ ustalił, iż zarówno za rok podatkowy 2005 jak i za lata 2000 -2004 podatnik nie zgłosił do opodatkowania żadnych dochodów.
Wobec powyższego, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie Nr (...) z dnia (...).03.2008r. o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych.
W złożonym oświadczeniu z dnia 25.08.2008r. o poniesionych w 2005r. wydatkach, na utrzymanie rodziny wykazana została łącznie kwota 10.600,00zł, w tym :
* wyżywienie - 1.200,00 zł,
* odzież - 1.000,00 zł
* utrzymanie mieszkania - 4.800,00 zł,
* eksploatacja samochodu - 600,00 zł,
* ubezpieczenia - 400,00 zł,
* podatki - 2.000,00 zł,
* telefon, Internet, sprzęt RTV - 600,00 zł.
W oświadczeniu tym wykazano również zapłacone alimenty w kwocie 6.000,00zł oraz wydatki związane z zakupem nieruchomości w wysokości 104.857,20zł.
Natomiast na pokrycie poniesionych w 2005r. ww. wydatków, w załączniku do oświadczenia z dnia 25.08.2008r. o wysokości i źródłach uzyskanych dochodów /przychodów/ wskazano niżej wymienione źródła przychodów :
1. prezenty ślubne - 1988r. - 10.000,00 zł
2. dochód z wynagrodzenia ze stosunku pracy Pana
- 1984 - 1994 - 50.000,00 zł
3. dochód z wynagrodzenia ze stosunku pracy żony
- 1985 - 1994 40.000,00 zł
4. zysk z prowadzonej przez Pana wiatach 1996 - 1998
działalności gospodarczej - 20.000,00 zł
5. zysk z prowadzonej przez żonę w latach 1992 - 1999
działalności gospodarczej - 70.000,00 zł
6. darowizna na Pana rzecz od E. G.
otrzymana w dniu 15.10.1993r. - 3.970,00 zł
7. darowizna na Pana rzecz od K. G.
otrzymana w dniu 15.10.1993r. - 3.970,00 zł
8. darowizna na rzecz żony od .S G.
otrzymana w dniu 30.04.1995r. - 6.000,00 zł
9. darowizna na Pana rzecz od E. G.
otrzymana w dniu 20.01.1999r. - 7.500,00 zł
10. darowizna na Pana rzecz od K. G.
otrzymana w dniu 20.01.1999r. - 7.500,00 zł
11. darowizna na rzecz żony od S. G.
otrzymana w dniu 30.03.2003r. - 9.000,00 zł
12. darowizna na Pana rzecz od E. G.
otrzymana w dniu 10.01.2005r. - 9.500,00 zł
13. darowizna na Pana rzecz od K. G.
otrzymana w dniu 10.01.2005r. - 9.500,00 zł
Z ustaleń organu I instancji wynika, że z dniem 07.02.2002r. tj. z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego z dnia (...).01.2002r. Sygn. akt (...) ustała pomiędzy małżonkami B. i A. G. ustawowa wspólność majątkowa.
W wyniku szczegółowej analizy sytuacji materialnej rodziny za lata 1984 - 2004, organ stwierdził, iż podatnik nie miał możliwości finansowych na zgromadzenie jakichkolwiek oszczędności, które posłużyłyby na zakup nieruchomości. Konieczność zwrócenia się do urzędu miasta o dodatek mieszkaniowy, przez żonę do sądu o alimenty na dzieci, o pomoc finansową i materialną do rodziców świadczy o braku posiadania oszczędności pieniężnych z pracy, prezentów ślubnych i z prowadzonej działalności gospodarczej, ponieważ racjonalność nakazuje na pierwszym miejscu z posiadanych środków zadbać o dobro dzieci i zapewnienie godziwych warunków życia.
W tym stanie faktycznym organ wskazał, że źródła przychodów określa przepis art. 10 ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ustawodawca w art. 10 ust. 1 pkt 9 wymienia jako źródła przychodów, inne źródła. Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy, za przychody z innych źródeł uważa się w szczególności przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Zgodnie z zasadą zawartą w art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wysokość przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym przed poniesieniem tych wydatków lub zgromadzeniem mienia, pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy, od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 75 % dochodu.
Uregulowanie to jest bardzo restrykcyjne, dlatego też winno być ono stosowane po szczególnie starannie przeprowadzonym postępowaniu, mającym na celu dokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i sprawdzenie prawidłowości wyjaśnień podatnika. W toku postępowania dowodowego obowiązkiem organu jest ustalenie prawdy obiektywnej przy wykorzystaniu wszystkich środków dowodowych określonych w art. 180 - 200 ustawy Ordynacja podatkowa. W przypadku postępowania w sprawie ustalenia dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach ciężar dowodu obciąża podatnika, który musi wykazać, że poniesione wydatki znajdują pokrycie w ustalonym źródle przychodów lub posiadanych zasobach majątkowych. Zgodnie z art. 180 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Zebrane w trakcie toczącego się postępowania dowody, również przedstawione przez stronę podlegają w oparciu o art. 191 ww. ustawy swobodnej ocenie organu podatkowego, a ich wartość dowodowa zależy od tego czy są one prawdopodobne.
W przypadku stwierdzenia, iż podatnik poczynił znaczne wydatki w okresie objętym postępowaniem podatkowym, organ podatkowy winien ustalić wyłącznie stan zasobów pieniężnych /oszczędności z lat poprzednich/ na początek pierwszego roku okresu objętego postępowaniem oraz wysokość przychodów uzyskanych w tymże roku. W celu ustalenia faktycznej kwoty zgromadzonych w latach poprzednich środków pieniężnych, jakimi małżonkowie mogli dysponować w okresie trwania wspólności majątkowej oraz po jej ustaniu należy przeprowadzić szczegółową analizę uzyskanych w latach poprzednich, przychodów małżonków oraz poniesionych przez nich w tych latach wydatków. Do ostatecznego rozliczenia przychodów z nieujawnionych źródeł, w niniejszym postępowaniu, po stronie przychodów należy przyjąć wysokość środków zgromadzonych na dzień 01.01.2004r. o ile takie występują oraz przychody /dochody/ uzyskane w 2005r. Natomiast po stronie wydatków, należy ująć wydatki poniesione w 2005r.
Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie materiału zgromadzonego przez organ I instancji dokonał szczegółowej analizy uzyskanych dochodów i wydatków poniesionych od 1984r. W tym celu koniecznym było ustalenie kosztów utrzymania rodziny. Organ odwoławczy ustalił za lata 1984 - 2004 koszty utrzymania rodziny na poziomie minimum egzystencji. Do wyliczeń rocznych kosztów utrzymania rodziny w latach 1993 - 2004 przyjęto wskaźniki minimum egzystencji obliczone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na podstawie danych Departamentu Statystyki Społecznej GUS, które znajdują się na stronie internetowej http://www.ipiss.com.pl/opracowania_min.html. Wskaźnik minimum egzystencji /minimum biologiczne/ wg opracowania Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych z dnia 10.12.2002r. stanowi dolne kryterium ubóstwa. Zakres i poziom zaspokajania potrzeb według minimum egzystencji wyznacza granicę, poniżej której występuje biologiczne zagrożenie życia oraz rozwoju psychofizycznego człowieka. Natomiast koszty utrzymania rodziny wiatach 1984 - 1992 ustalono w oparciu o dane wynikające z roczników statystycznych przyjmując do wyliczeń 50% przeciętnych rocznych wydatków na osobę tj. w wysokości porównywalnej do minimum egzystencji.
Organ odwoławczy przyjął dochody z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy na podstawie powołanych pod tabelą pism pracodawców. Natomiast w przypadku żony, nie przyjęto dochodów z wynagrodzenia ze stosunku pracy, ponieważ w trakcie postępowania nie zostały przedstawione żadne dokumenty /np. świadectwo pracy/ potwierdzające zatrudnienie.
Na podstawie zgodnych zeznań złożonych do protokołu przesłuchania strony w dniu 19.12.2008r. oraz przez Panią B. G. - małżonki złożonych do protokołu przesłuchania świadka spisanego w dniu 03.12.2008r. do rozliczenia przyjęto otrzymane w ramach prezentu ślubnego środki pieniężne w wysokości 4.000,00 zł.
W kwestii uzyskiwanych dochodów z prowadzonej przez podatnika w latach 1996 - 1998 działalności gospodarczej opodatkowanej w formie karty podatkowej, organ odwoławczy stwierdza, że ich wysokość zeznaną potwierdza analiza porównawcza z dochodami deklarowanymi przez podmioty gospodarcze prowadzące działalność gospodarczą w porównywalnych warunkach tj. w tym samym miejscu, w tych samych latach i w tym samym zakresie. Organ odwoławczy przyjął więc zeznany dochód z prowadzonej w latach 1996 - 1998 działalności gospodarczej w wysokości 20.000,00 tj. po 6.666,67 w każdym roku.
Natomiast dochód z działalności gospodarczej prowadzonej w latach 1992 - 1999 przez Panią B. G. przyjęto w następujący sposób. W złożonych w Urzędzie Skarbowym zeznaniach podatkowych PIT-28 wykazano za niżej wymienione lata przychód opodatkowany stawką 3,3% w następujących kwotach :
* 1997r. - 3.435,00
* 1998r. - 10.258,00
* 1999r. - 0
Dochód ustalono przyjmując wskaźnik zysku od obrotu dla działalności w zakresie handlu detalicznego odzieżą i obuwiem w wysokości 30% tj. za 1997r. w kwocie 1.030,50 zł, a za 1998r. - 3.077,40 zł. Ze względu na brak dokumentów za lata wcześniejsze organ odwoławczy postanowił przyjąć za lata 1992 - 1996 dochód w wysokości wyższego dochodu uzyskanego w 1998r.
Analizując dane wykazane, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził,
że małżonkowie nie mogli zgromadzić w latach 1984 - 2001 żadnych oszczędności, a wręcz przeciwnie wystąpił niedobór środków pieniężnych na kwotę 15.034,68 zł /111.828,17 - 96.793,49/.
Wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia (...).01.2002r. Sygn. akt (...) orzeczono separację małżonków i zasądzono od Pana alimenty na rzecz dzieci w wysokości po 250,00 zł. Jak wynika z akt postępowania sądowego cały ciężar utrzymania rodziny spoczywa na B. G..
Podatnik za lata 2002 - 2004 nie zadeklarował żadnych dochodów, natomiast był obciążony alimentami w rocznej kwocie 6.000,00 zł, w 2002r. dokonał zakupu motocykla marki SUZUKI, a dodatkowo ponosił koszty własnego utrzymania w łącznej kwocie 12.925,20 zł /4.213.20 + 4.257,60 + 4.454,40/.
Natomiast żona na pokrycie kosztów utrzymania rodziny w latach 2002 - 2004 w łącznej kwocie 33.045,60 zł dysponowała jedynie kwotą 27.892,53 zł.
Mając na uwadze powyższe ustalenia organ odwoławczy jednoznacznie stwierdza, że na dzień 31.12.2004r. zarówno podatnik jak i żona nie dysponowali żadnymi oszczędnościami. Podkreślić należy, że koszty utrzymania rodziny przyjęto na poziomie minimum egzystencji, a po stronie przychodów przyjęto wszystkie zgłoszone w trakcie postępowania darowizny.
W wyniku analizy materiału dowodowego, Dyrektor Izby Skarbowej postanowił przyjąć do bilansowania poniesionego w 2005r. wydatku na zakup nieruchomości środki finansowe, którymi mógł dysponować w 2005r., a pochodzące z otrzymanych w 2005r. darowizn od E. G. i K.G. w łącznej kwocie 19.000,00 zł. W toku postępowania przedłożone zostały umowy darowizny spisane w dniu 10.01.2005r. Przesłuchani w dniu 21.11.2008r. w charakterze świadków darczyńcy, potwierdzili fakt dokonania darowizn pieniężnych. Ze sporządzonych przez Urząd Skarbowy , na podstawie złożonych zeznań podatkowych, zestawień dochodów Podatników za lata 2000 - 2005, łączna kwota dochodów /przychodów pomniejszonych o składki ZUS, zaliczki na podatek, wydatki wg PIT/D i PIT/O oraz powiększonych o nadpłatę z roku poprzedniego/ uzyskanych przez małżonków G. wyniosła 78.752,68 zł.
Ponadto do protokołów przesłuchania świadka darczyńcy zeznali, że uzyskują również dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego.
Organ odwoławczy zauważa, że łączne koszty sporządzenia aktów notarialnych dotyczących zakupu przedmiotowej nieruchomości wynoszą 5.545,80 zł /koszty aktu notarialnego Repertorium A Nr (...) - 738,10 zł, koszty aktu notarialnego Repertorium A Nr (...) - 4.807,70 z/, a nie jak to przyjął organ I instancji 5.595,30 zł.
Uwzględniając więc powyższe ustalenia Dyrektor Izby Skarbowej przyjął do rozliczenia wysokość poniesionych w 2005r. wydatków w łącznej kwocie 105.545,80 zł tj. 100.000,00 + 5.545,80.
Natomiast do bilansowania poniesionych w 2005r. wydatków organ odwoławczy przyjął przychód w kwocie 19.000,00 zł uzyskany z otrzymanych w 2005r. darowizn.
Zatem nadwyżka poniesionych w 2005r. wydatków nad przychodami uzyskanymi w 2005r. w kwocie 86.545,80 zł stanowi przychód pochodzący ze źródeł nieujawnionych. Organ II instancji dokonał wyliczenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. od tego przychodu według stawki podatku 75% w kwocie 64.910zł.
Na decyzję tę A. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że orzekające w sprawie organy nie wzięły pod uwagę oszczędności powstałych w latach 1988 - 2003r. W ocenia Skarżącego, przyjęte przez organ dane statystyczne w zakresie kosztów utrzymania, jak i dochody uzyskiwane z prowadzonej działalności zostały nieprawidłowo zinterpretowane - niekorzystnie dla Skarżącego.
Zdaniem Skarżącego organy prowadząc postępowanie podatkowe naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 122 Ordynacji podatkowej - zobowiązujący organy podatkowe do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także art. 187 Ordynacji podatkowej zobowiązujący organy do zebranie i rozpatrzenia wyczerpująco całego materiału dowodowego. Skarżący zarzucił również naruszenia art. 191 Ordynacji podatkowej albowiem swobodna ocena dowodów wynikająca z tego przepisu została przekroczona.
W dalszej części uzasadnienia zarzucił organowi II instancji naruszenie 30-dniowego terminu do rozpatrzenia sprawy, a także naruszenie art. 200 Ordynacji podatkowej polegające na tym, że ustalając siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału akta sprawy nie były dostępne, zaś powtórne wezwanie nie zostało pełnomocnikowi doręczone z uwagi na fakt, że przebywał on na urlopie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł ojej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 20Q2r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie przywołać należy treść art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /tekst jedn. Dz.U., z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm./ stanowiącym podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej zwana w skrócie u.p.d.o.f.), który jest uzupełnieniem katalogu źródeł przychodów określonych w art. 10 ust. 1 pkt 9 "inne źródła", opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają w szczególności przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nie ujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania (art. 20 ust. 3 ww. ustawy). Zdefiniowane w art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzące ze źródeł nieujawnionych podlegają odrębnemu opodatkowaniu (art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.) i nie łączy się ich z dochodami (przychodami) z innych źródeł. Podkreślić przy tym należy, że opodatkowanie w sytuacjach o jakich mowa w powołanej regulacji następuje na postawie tzw. znamion zewnętrznych (tj. wydatków) świadczących o położeniu ekonomicznym podatnika. Organ podatkowy zobowiązany jest przy ustalaniu wysokość przychodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach dochodu przyrównać wysokość wydatków, jakie podatnik poniósł w ciągu roku podatkowego do uzyskanych przychodów, zarówno opodatkowanych, jak i zwolnionych z opodatkowania oraz zasobów finansowych, które zgromadził wcześniej. Dopiero w wyniku uznania, iż poniesione wydatki przekraczają źródła przychodów oraz zgromadzone wcześniej zasoby finansowe, zobowiązany jest do przyjęcia, że powstała różnica stanowi przychód podatnika nie znajdujący pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzący ze źródeł nieujawnionych.
Również wskazać należy, iż zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że o wysokości osiągniętego w danym roku podatkowym przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach decydują dwa czynniki: suma poniesionych przez podatnika w tymże roku podatkowym wydatków oraz wartość zgromadzonych w tymże roku podatkowym zasobów finansowych, jeżeli zasoby te nie znajdują pokrycia w już opodatkowanych w tym roku bądź wolnych od opodatkowania źródłach przychodów i posiadanych przedtem zasobach majątkowych (opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania).
W postępowaniu podatkowym dotyczącym dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu, jeżeli zostanie stwierdzone poniesienie wydatków przekraczających dochód, którego wysokość wynika z zeznania podatnika, to na podatniku ciąży wykazanie, że wydatki te znajdują pokrycie w określonych źródłach lub posiadanych zasobach (por. wyrok NSA z dnia 31 lipca 2001 r., sygn. akt III SA 643/00).
Natomiast ustalenia dotyczące wysokości przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego z nieujawnionych źródeł należą do obowiązków prowadzącego to postępowanie organu podatkowego, na którym też spoczywa ciężar dowodzenia faktów wskazujących na wysokość poniesionych w roku podatkowym przez podatnika wydatków oraz wartość zgromadzonego przezeń w tymże roku mienia (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). O ile jednak na podatniku nie spoczywa ciężar dowodzenia tego, jakie w roku podatkowym poniósł wydatki lub jakiej wartości mienie zostało przezeń w tymże roku w ogóle zgromadzone, o tyle z natury rzeczy i charakteru prawnopodatkowej instytucji opodatkowania "nieujawnionych przychodów" wynika, że ciężar dowodzenia tego, że wydatki te i wartości znajdują pokrycie w mieniu zgromadzonym także w latach poprzednich, które pochodzi z przychodów już opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, przerzucony został na podatnika, bowiem tylko on jest dysponentem pełnej wiedzy na temat przychodów w tych latach uzyskanych (por. wyrok NSA z dnia 31 lipca 2001 r. sygn. akt III SA 643/00, wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2002r., sygn. akt SA/Sz 2421/00).
W tym stanie prawnym, w ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że wydatek w postaci zakupienia nieruchomości poniesiony przez Skarżącego nie znajduje pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzących z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Wykazały bowiem w sposób dostateczny, że poniesiony wydatek przekracza wartość zgromadzonego mienia ustalając, że Skarżący nie wykazuje żadnych dochodów od 1999r. za wyjątkiem darowizn oraz dodatku mieszkaniowego. W tym stanie rzeczy nie można orzekającym organom, które przyjęły w oparciu o powyższe oraz fakt zasądzenia sądownie alimentów na rzecz dzieci - zarzucić naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów określonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, uwzględniły zgłaszane przez Skarżącego wnioski dowodowe jednak, nie można tracić z pola widzenia że to na podatniku ciąży wykazanie, że wydatki te znajdują pokrycie w określonych źródłach przychodu lub posiadanych zasobach pochodzących z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania /wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2009r. II FSK 119/2008/. Oznacza to, że organy, wbrew zarzutom skargi, nie naruszyły ani art. 122 Ordynacji podatkowej, ani też art. 187 § 1 tej ustawy gdyż przepisy te mogłoby zostać naruszone wyłącznie w wypadku oddalenia konkretnego wniosku dowodowego, podczas gdy Skarżący nie wskazał jaki wniosek dowodowy został oddalony. Podkreślić również należy, że nie narusza zasady prowadzenia postępowania podatkowego, określonej w art. 121 Ordynacji podatkowej ustalenie wydatków podatnika, istotnych przy badaniu wysokości przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach na podstawie danych statystycznych na poziomie minimum egzystencji tym bardziej, że dane te są korzystne dla Skarżącego /wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2005r. II FSK 89/05 ONSAiWSA 2006/3/81/.
Sąd nie podzielił również zarzutu Skarżącego w zakresie naruszenia przez organ przepisu art. 200 Ordynacji podatkowej. Z przepisu tego bowiem wypływa obowiązek umożliwienia stronie, w terminie siedmiodniowym, do wypowiedzenia się w sprawie całego zebranego materiału dowodowego. Tak sformułowany przepis oznacza, że siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się przez stronę w sprawie zebranego materiału dowodowego jest terminem ustawowym którego organ nie może ani skrócić, ani też przedłużyć /B.Adamiak J.Borkowski R.Mastalski J.Zubrzycki Ordynacja podatkowa Komentarz Wrocław 2005 s. 738/. Wypowiedzenie się przez stronę w terminie siedmiodniowym jest prawem strony, którym strona rozporządza. Jeżeli zatem została prawidłowo pouczona o prawie do wypowiedzenia się oraz o terminie siedmiodniowym do realizacji tego prawa, to upływ terminu powoduje, że strona nie będzie mogła skutecznie zarzucić naruszenia prawa do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. W rozpoznawanej sprawie, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 września 2009r. w przedmiocie wyznaczenia siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się zostało skutecznie doręczone ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi a w związku z czym nie został naruszony przepis art. 200 Ordynacji podatkowej.
Jakkolwiek badając prawidłowość prowadzonego postępowania Sąd stwierdził naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu dowodowym określone w art. 190 Ordynacji podatkowej, polegające na niezawiadomieniu pełnomocnika Skarżącego o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadków K. G., S. G. i E. G. jednak uchybienie to, w sytuacji gdy darowizny przez tych świadków poczynione zostały w całości uznane przez organ II instancji, korzysta z uregulowania zawartego w art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisu tego bowiem wynika, że Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności, a takie naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiło.
Sąd nie podzielił zarzutu Skarżącego o niedoręczeniu mu przez Dyrektora Izby Skarbowej odpowiedzi na skargę albowiem uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
W świetle powyższego Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło