I FZ 238/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 819/09 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 25 sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2002 r. oraz orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej byłego wspólnika za zaległości podatkowe spółki postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 30 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 819/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił B. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd I instancji, uzasadniając motywy swojego rozstrzygnięcia, wskazał, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest kolejnym wnioskiem złożonym w sprawie. Oceniając poprzednio złożony wniosek WSA w Gdańsku postanowieniem z dnia 9 marca 2010 r. odmówił stronie przyznania prawa pomocy, uznając, że posiadane przez małżonkę wnioskodawcy oszczędności w kwocie przekraczającej 22.000 zł pozwalają na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, ustalonego na kwotę 6.184 zł. Powyższą ocenę podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt I FZ 160/10, oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Sąd I instancji stwierdził, że okoliczności, istotne z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, nie uległy zmianie uzasadniającej odstąpienie od poprzednio dokonanej oceny stanu majątkowego i możliwości finansowych wnioskodawcy. Przeciwnie, jak wynika z informacji podanych przez skarżącego, obecnie oszczędności posiadane przez jego małżonkę wynoszą 59.903,36 zł, a wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi 3.092 zł. Sąd zaznaczył, że jakkolwiek zatem sytuacja materialna skarżącego nie jest dobra, nie posiada on bowiem przychodów, natomiast ciążą na nim znaczne zobowiązania, to jednak otrzymuje on pomoc rodziny, która pozwala mu zabezpieczyć podstawowe potrzeby życiowe, a jego małżonka posiada środki pozwalające na uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków względem siebie wynika z art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), a wprowadzenie rozdzielności majątkowej nie niweczy tego obowiązku. Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. B. K. we wniesionym zażaleniu zarzucił powyższemu orzeczeniu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarżący podniósł, że mimo starań nie osiąga dochodów. Z tych tez względów w dalszym ciągu korzysta z pomocy oferowanej przez rodziców żony. Pomoc ta sprowadza się do zamieszkiwania w ich domu, żywienia, dostarczania środków czystości itp. W żadnym wypadku nie ma ona charakteru gotówkowego, lecz pozwala na wyeliminowanie znacznych wydatków. Powyższe nie oznacza zatem, że skarżący dysponuje środkami finansowymi i przez to, że mieszka z teściami oszczędza własne wcześniej zgromadzone środki. W ten sposób należy rozumieć też pomoc udzieloną skarżącemu w postaci uiszczenia za niego wpisu od skargi do WSA przez ojca skarżącego. Skarżący nie posiadał kwoty pozwalającej na uiszczenie wpisu od skargi wniesionej do sądu I instancji. Skoro skarżący nie osiąga dochodów, to żona tym bardziej ma celu gromadzenie środków pieniężnych na wypadek nieprzewidzianej sytuacji. Środki zgromadzone na koncie stanowią zabezpieczenie i w sytuacji, gdyby rodzice nie mogli już pomagać skarżącemu i jego żonie, to wówczas środki te zapewnią im byt przez kilka miesięcy. Ponadto, Sąd nie wziął pod uwagę, że poza zaległościami podatkowymi, rachunkami bankowymi, na których debet sięga kwot rzędu 900.000 złotych skarżący posiada zobowiązania wobec izby skarbowej, której na mocy wymagalnych wyroków musi zapłacić kwotę w wysokości około 10 tys. zł. Obecnie kwotę, tą mimo skromnych dochodów żony skarżący spłaca w niewielkich ratach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu z dnia 30 maja 2011 r. wszelkie okoliczności, istotne z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, nie uległy zmianie uzasadniającej odstąpienie od poprzednio dokonanej przez WSA w Gdańsku i zatwierdzonej przez NSA, mocą postanowienia z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt I FZ 160/10, oceny stanu majątkowego i możliwości finansowych wnioskodawcy. Mało tego, obecnie oszczędności posiadane przez jego małżonkę (wynoszące 59.903,36 zł) uległy zwiększeniu w porównaniu do kwoty podanej w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z kolei wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi 3.092 zł, a zatem jest dwukrotnie niższy od wysokości wpisu, do którego uiszczenia zobowiązania była strona na etapie wnoszenia skargi. Wymaga również zaznaczenia, że ocena wyrażona w poprzednio wydanych postanowieniach w zakresie prawa pomocy obejmowała swym zakresem również kwestię związaną z obowiązkiem wzajemnego wspierania małżonków, między którymi istnieje rozdzielność majątkowa. Jak słusznie wskazywano we wszystkich poprzednio wydanych postanowieniach w tym przedmiocie, obowiązek wzajemnej pomocy małżonków względem siebie wynika z art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, a wprowadzenie rozdzielności majątkowej nie niweczy tego obowiązku. Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W odniesieniu do pozostałych argumentów znajdujących się w zażaleniu, a opierających się na deklaracjach strony co do przeznaczenia zgromadzonych przez żonę oszczędności, wskazać należy, że sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy bada zazwyczaj aktualny stan finansowy i majątkowy osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy oraz członków jego rodziny i nie jest związany oświadczeniami strony co do przeznaczenia posiadanych przez nią środków. W tym stanie rzeczy należy uznać, że skoro strona skarżąca nie wykazała skutecznie nowych okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poprzednio wyrażonej oceny w przedmiocie prawa pomocy, to ocena wniosku strony przeprowadzona przez Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu odpowiada prawu. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.