II OSK 1376/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.) Sędzia del. NSA Teresa Kobylecka Protokolant Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 549/09 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu oddala skargę kasacyjną II OSK 1376 / 10 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Z. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] września 2009 r., którą uchylono decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2009 r. i odmówiono anulowania czynności materialno- technicznej dotyczącej zameldowania. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż M. K. został zameldowany w dniu [...] sierpnia 2002 r. w budynku przy ul. [...] w D. Postępowanie w sprawie anulowania jego zameldowania zostało wszczęte w dniu 28 sierpnia 2007 r. na wniosek Z. K. twierdzącej, że M. K. pod wymienionym adresem nie mieszka już od 20 lat i nie mieszkał tam również po dokonaniu zameldowania w 2002r. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Burmistrz Miasta Dęblin na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.- zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych) orzekł o anulowaniu czynności materialno - technicznej, polegającej na zameldowaniu na pobyt stały M. K. w budynku, przy ul. [...] w D. stwierdzając, że czynność zameldowania została dokonana z naruszeniem przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. art. 6 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1. W ocenie organu nie można uznać, że pobyt M. K. pod wskazanym adresem miał charakter stały oraz, że zamierzał on skoncentrować w tym miejscu całe swoje dotychczasowe życie, ponieważ wraz z rodziną prowadził gospodarstwo domowe pod adresem: D., ul. [...]. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. K., podnosząc, iż zaskarżona decyzja nie jest zgodna ze stanem faktycznym, wynikającym ze zgromadzonego materiału dowodowego. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Wojewoda Lubelski na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 47 ust. 2 o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił anulowania przedmiotowej czynności materialno-technicznej. W ocenie organu odwoławczego ustalenie po pięciu latach, czy odwołujący się w dacie zameldowania zamieszkiwał w miejscu zameldowania, nie jest możliwe z uwagi na upływ czasu i na fakt, iż w tym budynku zamieszkiwała jego matka. Swoje zeznania świadkowie opierali na własnych spostrzeżeniach wynikających z faktu zamieszkiwania w sąsiedztwie bądź prowadzenia tam działalności gospodarczej, przy czym żaden ze świadków zamieszkujących w sąsiedztwie tego budynku nie utrzymuje bliskich kontaktów z odwołującym się. Niektórzy świadkowie zeznali, iż bywali i bywają z różną częstotliwością zarówno w domu, jak i na posesji, w której jest zameldowany odwołujący i twierdzą, iż zamieszkiwał on i zamieszkuje w miejscu zameldowania, inni oświadczają, iż widywali i widzą go na tej posesji, jak wykonywał różne prace porządkowe, gospodarcze, przyjeżdżał lub wyjeżdżał z posesji. Świadek K. L., będąca doręczycielem w dzielnicy, na terenie której znajduje się przedmiotowa posesja, przesłuchana po raz pierwszy zeznała, że odwołującego się w miejscu zameldowania spotykała sporadycznie, a korespondencja kierowana do niego była awizowana i odbierana przez adresata na poczcie. Powołanego zeznania nie można uznać za dowód stwierdzający fakt niezamieszkiwania odwołującego się w miejscu zameldowania w dniu zameldowania, ponieważ z treści tego zeznania nie wynika, jakiego okresu czy daty ono dotyczy. Ponadto odwołujący się w czasie toczącego się postępowania posiadał zameldowanie czasowe (od 12 lutego 2007 do 18 lipca 2008 r.) pod innym adresem. Przesłuchana po raz kolejny świadek K. L. zeznała, że nie jest w stanie obiektywnie stwierdzić, że odwołujący się w dniu [...] sierpnia 2002 r. nie zamieszkiwał w miejscu zameldowania. Podczas ostatniego uzupełniania materiału dowodowego przez organ I instancji, przesłuchanych zostało dwóch kolejnych świadków, którzy wbrew twierdzeniom organu I instancji niczego nowego i istotnego do sprawy nie wnieśli. Zeznania świadka W. N. odnoszą się do chwili obecnej, a nie do daty zameldowania odwołującego się w 2002 r., natomiast świadek Z. S. stwierdził, że w okresie 2002- 2009 r. bywał tylko po kilka razy w roku w D. przy ul. [...] w celu odwiedzin. Ostatni raz w tym lokalu był około 2 lata temu. Świadek ten w żaden sposób nie odnosi się do faktu, czy odwołujący się w dniu zameldowania zamieszkiwał pod tym adresem. Od powyższej decyzji skargę wniosła Z. K., domagając się jej uchylenia i zarzucając jej: 1) naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych: - poprzez błędne uznanie, iż przebywanie M. K. w jednym z lokali (na parterze) piętrowego budynku nr [...] przy ulicy [...] w D. miało charakter pobytu stałego w sytuacji, gdy jego główna aktywność życiowa skoncentrowana była w innym miejscu, tj. w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w D., gdzie mieszkała jego żona i dzieci; - poprzez błędne uznanie, iż fakt zameldowania żony M. K. w przedmiotowym budynku czyni anulowanie zameldowania M. K. bezcelowym. 2) naruszenie art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a.: - poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na uznaniu, iż M. K. w przedmiotowym okresie zamieszkiwał w lokalu na parterze przedmiotowego budynku z zamiarem stałego pobytu; - poprzez nieuzasadnione obdarzenie wiarą zeznań kilku wybranych przez siebie świadków w sytuacji, gdy większość świadków zeznawała w sposób jednoznacznie uzasadniający treść decyzji Burmistrza Dęblina; - poprzez jednostronną i wybiórczą ocenę materiału zebranego w sprawie, polegającą m.in. na pominięciu treści zeznań większości świadków, którzy twierdzili, iż M. K. nie mieszkał w przedmiotowym budynku, ani przed zameldowaniem, ani w dacie zameldowania; - poprzez nieodniesienie się do wszystkich wątpliwości, a w szczególności do faktu nie wykazania faktycznego przebywania M. K. pod ww. adresem w dacie zameldowania oraz braku dokumentów prawnych dających mu tytuł do zajmowania przedmiotowego budynku. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda Lubelski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając przedmiotową skargę, podkreślił, że czynność materialno - techniczna jest prawnie regulowaną formą działania administracji, która wywołuje skutki prawne poprzez działanie o charakterze faktycznym. Cytując treść art. 47 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że kwestią sporną w sprawie jest ustalenie, czy w dacie zameldowania na pobyt stały, tj. w dniu [...] sierpnia 2002 r. w budynku przy ul. [...] w D., M. K. przebywał, czy też nie przebywał w miejscu zameldowania. Badając zgromadzony materiał dowodowy, Sąd zgodził się ze stanowiskiem Wojewody, że tej kwestii nie można jednoznacznie ustalić z uwagi na upływ kilku lat i brak dowodów, które jednoznacznie wskazywałyby na fakt, iż M. K. nie przebywał pod adresem stałego pobytu. Z kolei bez prawidłowego ustalenia tego faktu nie można anulować przedmiotowej czynności materialno- technicznej. Sąd wyjaśnił, iż prawidłowo poczyniona subsumcja ustalonego w sprawie stanu faktycznego do powołanego przepisu art. 47 ust. 2 ustawy, będącego podstawą rozstrzygania, prowadzić musiała do wniosku, iż brak było w sprawie przesłanek do anulowania czynności materialno- technicznej zameldowania M. K. na pobyt stały pod wskazanym adresem. Tym samym zgodna z prawem jest zaskarżona decyzja odmawiająca anulowania wymienionej czynności. W związku z powyższym postawione w skardze zarzuty Sąd uznał za nie zasługujące na uwzględnienie. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Z. K., zaskarżając go w całości i zarzucając mu: I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.: 1) naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędne zastosowanie w sprawie polegające na przyjęciu, iż przebywanie M. K. w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w D. miało charakter pobytu stałego w sytuacji, gdy zarówno w chwili zameldowania, jak też długo po zameldowaniu w przedmiotowym lokalu, główna aktywność życiowa M. K. skoncentrowana była w innym miejscu tj. w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w D., II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.: 1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 6 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegające na nieuchyleniu decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia [...] września 2009 r. w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegającym na: a. błędnym uznaniu, iż przebywanie M. K. w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w D. miało charakter pobytu stałego, w sytuacji gdy jego główna aktywność życiowa skoncentrowana była w innym miejscu, tj. w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w D., b. błędnym uznaniu, iż fakt zameldowania żony M. K. w przedmiotowym lokalu czyni anulowanie zameldowania M. K. bezcelowym, c. błędnym przyjęciu, że w okolicznościach analizowanego stanu faktycznego zachodziła przesłanka przebywania w określonej miejscowości pod tym samym adresem, 2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieuchyleniu decyzji Wojewody Lubelskiego w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem ww. przepisów k.p.a., polegającym na: a. błędnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającej na uznaniu, wbrew treści zdecydowanej większości świadków, iż M. K. w przedmiotowym okresie zamieszkiwał w przedmiotowym budynku z zamiarem stałego pobytu, b. nieuzasadnionym obdarzeniu wiarą zeznań kilku wybranych przez siebie świadków w sytuacji, gdy większość świadków zeznawała w sposób jednoznacznie uzasadniający treść decyzji Burmistrza Dęblina, c. jednostronnej i wybiórczej ocenie materiału zebranego w sprawie, polegającej m.in. na pominięciu treści zeznań większości świadków, którzy twierdzili, iż M. K. nie mieszkał w przedmiotowym budynku, ani przed zameldowaniem, ani dłuższy czas po zameldowaniu. Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia [...] września 2009 r. oraz o zwrot na rzecz skarżącej kosztów postępowania w wysokości prawem przypisanej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw Oceniając w granicach określonych przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. zasadność wniesionej kasacji, zauważyć należało, iż wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, że czynność materialno- techniczna zameldowania nie ma cech ostatateczności ani prawomocności, a organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego, celem jego wyeliminowania w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodowych osobistych. Stwierdzenie przy tym nieważności (anulowanie) czynności materialno- technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy wtedy, gdy wątpliwości, o których mowa w ww. przepisie ujawniły się już po dokonanej czynności materialno- technicznej związanej z zarejestrowaniem faktu zameldowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1189/07, niepubl. oraz z dnia 23 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 883/05, niepubl.; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 9 lutego 1993 r. sygn. akt SA/Lu 1187/92 wraz z glosą W. Tarsa, ST z 1993 r., z. 11, poz. 68; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Gd 523/00, niepubl.). Powyższe uwagi są o tyle istotne z punktu widzenia przedmiotu sprawy, że dotyczą niejako trybu kontrolnego prawidłowości dokonanej czynności materialno- technicznej. Dla jego zastosowania podstawowe znaczenie ma przede wszystkim ustalenie przez organ właściwy w sprawie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy, na dzień dokonania tej czynności. Niemożność jego wyjaśnienia ze względu na niedające się rozstrzygnąć wątpliwości, wyłącza możliwość anulowania (stwierdzenia nieważności) czynności materialno- technicznej, gdyż nie można przesądzić o wadliwości takiej czynności. Taka sytuacja zaistniała w okolicznościach niniejszej sprawy. Jak trafnie stwierdził organ odwoławczy, a Sąd pierwszej instancji zasadnie podzielił ten pogląd, nie można z uwagi na kilkuletni upływ czasu oraz brak jednoznaczności w zeznaniach świadków ustalić, czy w dacie zameldowania na pobyt stały M. K. nie przebywał w tym miejscu. Stąd też wbrew opinii autora kasacji nie można było przyjąć, że zaskarżona decyzja narusza przepisy proceduralne poprzez "nieuzasadnione obdarzenie wiarą zeznań kilku świadków w sytuacji, gdy większość świadków zeznawała w sposób jednoznaczny uzasadniający treść decyzji Burmistrza Dęblina". Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie zaakceptował stanowisko organu odwoławczego, który to organ dokonując w uzasadnieniu swej decyzji analizy zeznań świadków, przekonująco wykazał, dlaczego nie wyjaśniają one stanu faktycznego sprawy, a więc tego, czy pobyt M. K. w dniu [...] sierpnia 2002 r. nie miał charakteru stałego. Ocena skarżącej, że pomięto zeznania większości świadków, które uzasadniały jej twierdzenia, nie znajduje swojego odzwierciedlania w treści tych zeznań. Z tych też przyczyn za nietrafiony należało uznać zarzut kasacji dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 77, art. 88 i art. 107 k.p.a. Wobec nie podważenia faktu, że pobyt stały M. K. miał miejsce w miejscu zameldowania i braku wykazania w okolicznościach niniejszej sprawy, że główna aktywność życiowa M. K. była skupiona w innym miejscu niż w miejscu zameldowania za chybiony należało również uznać zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odnośnie twierdzenia skarżącej zarzucającej Sądowi pierwszej instancji, że błędnie przyjęto w skarżonym wyroku, że fakt zameldowania żony M. K. w przedmiotowym lokalu czyni anulowanie zameldowania strony bezcelowym, podkreślić należało, iż stwierdzenie to stanowi nadmierne uproszczenia formułowanych przez Sąd pierwszej instancji wywodów. Sąd ten jedynie stwierdził, że fakt, iż w przedmiotowym lokalu została zameldowana żona M. K. może pośrednio potwierdzać okoliczność sporną, że w chwili zameldowania M. K. przebywał w miejscu stałego pobytu. Z tego sformułowania wywieść, zatem można jedynie, że wprowadza ono dalsze wątpliwości Sądu, co do twierdzeń skarżącej dotyczących miejsca stałego pobytu M. K. i co pozostaje w logicznym związku z wcześniejszym stwierdzeniem, że pojawiające się w sprawie wątpliwości narażało zinterpretować na korzyść strony, której analizowana czynność dotyczyła. Nie można natomiast wywieść, jak czyni to skarżąca, że była to samodzielna podstawa do odmowy anulowania wymeldowania, skoro stanowiła ona jedynie rodzaj posiłkowej argumentacji. Z przytoczonych wyżej względów za chybione należało uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 6 ust. 1 i art. 10 ust. 1 k.p.a. Z przedstawionych wyżej względów, wobec nie stwierdzenia przesłanek, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 tej ustawy oddalił wniesioną skargę kasacyjną.