II OSK 1895/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-12-07
Skład orzekający: Anna Łuczaj, Barbara Adamiak, Teresa Kobylecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zakazu prowadzenia lub zarządzania działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego przez radnego, skutkujące wygaśnięciem mandatu, obejmuje również sytuację, gdy działalność ta jest prowadzona przez stowarzyszenie, którego radny jest prezesem, a wykorzystanie mienia ma charakter jednorazowy lub odpłatny, nawet jeśli dochód przeznaczony jest na cele statutowe?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że naruszenie zakazu prowadzenia lub zarządzania działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego przez radnego, określonego w art. 24f ustawy o samorządzie gminnym, obejmuje również sytuacje, gdy działalność ta jest prowadzona przez stowarzyszenie, którego radny jest prezesem. Sąd podkreślił, że dla stwierdzenia naruszenia nie ma znaczenia jednorazowy charakter wykorzystania mienia, jego odpłatność, przeznaczenie dochodu na cele statutowe, ani fakt, czy radny osobiście podpisywał umowy, jeśli pozostaje on w organie zarządzającym podmiotem prowadzącym taką działalność. Sankcją za naruszenie jest wygaśnięcie mandatu radnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego P. W. przez Wojewodę Lubelskiego, który ustalił, że radny łączył mandat z funkcją prezesa Klubu Motorowego, stowarzyszenia prowadzącego działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego miasta Lublin. Wojewoda uznał to za naruszenie art. 24f ustawy o samorządzie gminnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę radnego na zarządzenie zastępcze wojewody. Skarżący kasacyjnie P. W. zarzucił m.in. błędną wykładnię i zastosowanie art. 24f ustawy o samorządzie gminnym oraz przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. NSA Teresa Kobylecka Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 74/10 w sprawie ze skargi P. W. na zarządzenie zastępcze Wojewody Lubelskiego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 74/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę P. W. na zarządzenie zastępcze Wojewody Lubelskiego z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że Wojewoda Lubelski zarządzeniem zastępczym z dnia [...] stycznia 2010 r. stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miasta Lublin P. W. Wojewoda Lubelski po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że P. W. łączy wykonywanie mandatu radnego Rady Miasta Lublin z pełnieniem funkcji prezesa Klubu Motorowego "[...]" - stowarzyszenia prowadzącego działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego miasta Lublin, będącego w zarządzie MOSiR "[...]" (umowy z dnia [...] kwietnia i [...] maja 2009 r.). Stanowi to naruszenie określonego w art. 24f ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.) zakazu prowadzenia lub zarządzania działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat. Naruszenie tego zakazu skutkuje wygaśnięciem mandatu na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r., Nr 159, poz. 1547 z późn. zm.). Niepodjęcie uchwały przez Radę Miasta Lublin w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu obligowało Wojewodę do wydania w tej sprawie zarządzenia zastępczego. Wojewoda Lubelski wskazał, że radny P. W. od dnia [...] lipca 2001 r. jest prezesem klubu sportowego "[...]", mającego status prawny stowarzyszenia zarejestrowanego. Radny jest zatem osobą zarządzającą działalnością stowarzyszenia. Klub prowadzi działalność gospodarczą, co potwierdza statut stowarzyszenia (§ 8), wpis do rejestru przedsiębiorców (numer KRS [...]) oraz umowa na sprzedaż biletów na zawody motocrossowe. Klub prowadzi swoją działalność wykorzystując mienie gminy Lublin. Fakt korzystania przez klub z mienia komunalnego wynika z umowy o udostępnienie terenów wyciągu narciarskiego "[...]" na organizację zawodów motocrossowych, łączącej klub z Miejskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji "[...]" mającym w trwałym zarządzie gminne obiekty oraz z umowy na sprzedaż biletów na zawody motocrossowe. Powołując się na stanowisko orzecznictwa organ nadzoru podniósł, że dla stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego będącego członkiem zarządu stowarzyszenia, które działa w oparciu o mienie gminy mając przy tym prawo prowadzenia działalności gospodarczej wykorzystującej to mienie, nie ma znaczenia zakres działalności, ani jej rentowność jak i to, że dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia przeznaczony jest na działalność statutową, którą jest upowszechnianie kultury i sportu. Zdaniem Wojewody działalność klubu sportowego wyrażająca się pobieraniem opłat za wejścia na zawody rozgrywane na mieniu gminy, stanowiła przejaw działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy. Oceny sprawy nie zmienia także fakt, że działania klubu będące przejawami działalności gospodarczej, są działaniami wykonywanymi przez klub jako organizację pożytku publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 ze zm.). Stosownie bowiem do postanowień statutu Klubu Motorowego "[...]" taka działalność ma charakter nieodpłatny. Sprzedaż zatem biletów wstępu na imprezy sportowe nie może być uznana za mieszczącą się w pojęciu działalności pożytku publicznego. W niniejszej sprawie naruszenie ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem działalności gospodarczej prowadzonej z wykorzystaniem mienia gminy (zarządzaniem taką działalnością), wywołało swój skutek prawny z chwilą wykorzystania mienia Miasta Lublin w prowadzonej przez Klub Motorowy "[...]" działalności gospodarczej na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe zarządzenie radny P. W., reprezentowany przez radcę prawnego T. S. wniósł o jego uchylenie. W skardze zarzucono błędną wykładnię art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez przyjęcie, iż radny zarządzał działalnością gospodarczą prowadzoną przez Klub Motorowy "[...]", z wykorzystaniem mienia gminnego poprzez zawarcie umów z MOSiR "[...]" w Lublinie (będącym jednostką organizacyjną Miasta Lublin) oraz naruszenie art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji wyborczej do rad gmin (...) przez przyjęcie, że radny naruszył zakaz łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności, czego skutkiem było stwierdzenie wygaśnięcia jego mandatu. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że interpretacja organu jest sprzeczna z istotą wspomnianych regulacji. Przepisy te mają cel antykorupcyjny służący zachowaniu przejrzystości życia publicznego. Działalność klubu sportowego z wykorzystaniem mienia będącego własnością gminy nie może być uznana za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 24f ustawy o samorządzie gminnym. Działalności tej brak jest cechy ciągłości, rozumianej jako stały zamiar wykonywania. Impreza miała wyłącznie charakter jednorazowy. Zdaniem pełnomocnika zakaz wykorzystywania mienia komunalnego musi być rozumiany jako uzyskiwanie dostępu do tego mienia na zasadach uprzywilejowanych. Analiza zaś umów przywoływanych przez Wojewodę prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie nie nastąpiło żadne uprzywilejowanie radnego, ani klubu. Nie można także przyjąć, aby radny zarządzał działalnością prowadzoną przez klub związaną z organizacją przedmiotowej imprezy, w rozumieniu art. 24f ustawy, gdyż radny wyłączył się z aktywności w zarządzie w zakresie spraw związanych z zawieraniem umów mających za przedmiot mienie gminne. Istnieją też wątpliwości, czy powyższa działalność nie powinna być kwalifikowana jako działalność pożytku publicznego. Nadto sposób sformułowania zarządzenia nie wyjaśnia, czy skutek prawny naruszenia ustawowego zakazu nastąpił w dacie zawarcia umowy, czy dopiero z chwilą jej wykonania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zarządzeniu zastępczym. Nadto stwierdził, iż nie ma podstaw do przyjęcia, aby działalność klubu w zakresie organizacji przedmiotowej imprezy miała charakter działalności pożytku publicznego, a nie działalności gospodarczej. Przeczy temu odpłatny (zarobkowy) charakter imprezy. W świetle postanowień statutu oraz zapisów uwidocznionych w KRS bezzasadne są argumenty, że radny poprzez wyłączenie się od podejmowania decyzji w sprawie przedmiotowych umów nie zarządzał działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia gminy w rozumieniu art. 24 f ustawy o samorządzie gminnym. Radny nie przestał pełnić funkcji prezesa klubu, a podjęte czynności odsuwające go od bezpośredniego podpisania umów miały jedynie na celu obejście prawa. Wojewoda nie zgodził się również z argumentami dotyczącymi braku ciągłości prowadzonej działalności, albowiem decydujący jest zamiar powtarzalności określonych czynności celem osiągnięcia dochodu. Zatem organizacja nawet dwudniowej imprezy sportowej, z odpłatnymi biletami, może być uznana za działalność gospodarczą, zwłaszcza, że brak było przesłanek wskazujących, że taka działalność nie będzie kontynuowana w przyszłości (a sam charakter zawodów sportowych wskazuje na ich periodyczność). Brzmienie ustawy nie pozwala też na przyjęcie, że naruszenie zakazu dotyczy tylko wykorzystywania mienia gminy na zasadach uprzywilejowanych w stosunku do innych podmiotów.
Uczestnik postępowania Rada Miasta Lublin przyłączyła się do stanowiska skarżącego P. W. i wniosła o uchylenie zarządzenia zastępczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2007 r. (sygn. akt P 19/04; OTK-A 2007/7/78) i zmiany wprowadzone do ustaw samorządowych ustawą z dnia z dnia 5 września 2008 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 180, poz. 1111), w tym na treść art. 6 ustawy zmieniającej. Mając powyższe na uwadze Sąd przyjął, że nowe brzmienie art. 98a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym ma zastosowanie od dnia wejścia w życie ustawy, tj. 25 października 2008 r., a więc radny P. W. był legitymowany do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie zastępcze.
W ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że mienie, którego dotyczyła kwestionowana przez Wojewodę działalność ma charakter mienia komunalnego. Umowa dotyczyła wykorzystania nieruchomości i urządzeń pozostających w trwałym zarządzie Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji "[...]" w Lublinie, mającego status jednostki organizacyjnej gminy, nie posiadającej osobowości prawnej. W świetle art. 43 ustawy o samorządzie gminnym mieniem komunalnym jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnych gmin i ich związków oraz mienie innych gminnych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw. "Mienie komunalne gminy, w której radny uzyskał mandat", to mienie obejmujące obok mienia gminy także mienie innych gminnych osób prawnych a także związków, których członkiem jest gmina. Użycie określenia "mienie komunalne gminy, w której radny uzyskał mandat" oznacza objęcie zakresem tego pojęcia tego wszystkiego co wchodzi w skład ustawowego pojęcia mienia komunalnego ( por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., II OSK 171/08, LEX nr 507885). Sąd uznał za pozbawioną podstaw argumentację skarżącego, że nie można mówić o prowadzeniu działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy ze względu na jednorazowy charakter imprezy, przy organizacji której mienie zostało wykorzystane. Sąd przyznając rację skarżącemu, że zgodnie z definicją działalności gospodarczej, zawartą w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.), ciągłość należy do istotnych determinantów prawnych działalności gospodarczej, jednocześnie zastrzegł, iż cecha ta odnosi się do całokształtu działalności prowadzonej przez dany podmiot, a nie poszczególnych, podejmowanych w ramach tej działalności czynności. O ciągłości świadczy zamiar podejmowania pewnych powtarzalnych czynności ukierunkowanych na osiągnięcie zysku. Na działalność tą może się składać podejmowanie rozmaitych przedsięwzięć o różnym charakterze. Sąd stwierdził, iż analiza zaistniałej w sprawie sytuacji oraz statutu klubu nie pozostawia wątpliwości, że klub prowadzi działalność gospodarczą, a podejmując czynności w ramach tej działalności wykorzystał przy jednej z umów również mienie gminne. Klub ma status prawny stowarzyszenia, wpisanego do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Jednocześnie ze znajdującego się w aktach sądowych aktualnego odpisu z KRS wynika, że stowarzyszenie jest wpisane również do rejestru przedsiębiorców. Obowiązek zaś uzyskania wpisu także w rejestrze przedsiębiorców podmiotów wpisanych do rejestru stowarzyszeń (...) aktualizuje się w razie podjęcia przez ten podmiot działalności gospodarczej (art. 50 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym; Dz. U. z 2007 r., Nr 168, poz. 1186, z późn. zm.). Również statut stowarzyszenia przewiduje możliwość prowadzenia przezeń działalności gospodarczej (§ 3¹ i 8). Powyższe okoliczności wskazują, że stowarzyszenie, którego prezesem zarządu jest skarżący, prowadzi działalność gospodarczą. Organizowana przez stowarzyszenie impreza miała charakter zarobkowy, o czym świadczy chociażby fakt sprzedaży biletów, przy których to czynnościach pośredniczył MOSiR "[...]". Impreza mieściła się w zakresie wykonywanej przez stowarzyszenie działalności gospodarczej i z tych względów podpadała pod hipotezę art. 24f ustawy o samorządzie gminnym. Zdaniem Sądu z punktu widzenia przepisów antykorupcyjnych nie ma żadnego znaczenia fakt, iż zgodnie z przepisami prawa o stowarzyszeniach dochody uzyskane z działalności stowarzyszenia mogą być przeznaczone wyłącznie na działalność statutową. Nie zmienia to zarobkowego charakteru działalności gospodarczej stowarzyszenia, co podkreśla zarówno judykatura, jak i doktryna. Nie ma też znaczenia, czy radny, jako prezes zarządu klubu, uzyskał z prowadzonej działalności jakiekolwiek bezpośrednie korzyści majątkowe jak i to, że radny nie pobiera wynagrodzenia za zarządzanie klubem sportowym wykorzystującym mienie gminy. Przepisy antykorupcyjne takiej przesłanki nie wprowadzają (podobnie NSA w wyroku z dnia9 września 2008 r., II OSK 702/08, LEX nr 511522 ). Sąd podkreślił, iż przyjęcie tezy skarżącego, że zawarcie jednorazowej umowy obejmującej mienie gminne nie stanowi działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy w rozumieniu przepisów antykorupcyjnych mogłoby łatwo prowadzić do obchodzenia tego zakazu poprzez zawieranie wielorazowych umów podobnego rodzaju lub umów krótkotrwałych. W ocenie Sądu nie znajduje oparcia w przepisach prawa argument skarżącego, że tylko wykorzystanie mienia gminy na zasadach korzystniejszych niż ma to miejsce w stosunku do pozostałych uczestników obrotu prawnego, może być traktowane jako naruszające zakaz, o którym mowa w art. 24f ustawy o samorządzie gminnym. Argument ten nie znajduje żadnej podstawy w literalnym brzmieniu tego przepisu, a nadto opiera się na nieprzejrzystym kryterium, otwierającym pole do nadużyć.
Sąd zaznaczył, że ratio legis przepisów antykorupcyjnych jest zapobieżenie angażowaniu się osób pełniących funkcje publiczne w sytuacje mogące poddawać w wątpliwość autorytet konstytucyjnych organów Państwa. Przepisy te mają z jednej strony zabezpieczyć radnego przed naciskami ze strony organów jednostki samorządu terytorialnego, z drugiej zaś - uniemożliwić wyciąganie korzyści ze sprawowanego mandatu (wyrok TK z dnia 23 czerwca 1999 r., K 30/98, OTK ZU 1999, Nr 5, poz. 103 oraz uchwała NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r.; II OPS 1/07; ONSAiWSA 2007/3/62; podobnie NSA w wyroku z dnia 12 czerwca 2007 r.; II OSK 132/07; LEX nr 341083). Z tych względów Sąd uznał, że Wojewoda zasadnie przyjął, że doszło do wykorzystania mienia gminnego w działalności gospodarczej zarządzanej przez radnego w rozumieniu art. 24f ustawy o samorządzie gminnym.
Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego, że zakwestionowana działalność nie naruszała zakazu antykorupcyjnego, gdyż mieściła się w pojęciu działalności pożytku publicznego. Zdaniem Sądu fakt, iż stowarzyszenie ma status organizacji pożytku publicznego nie oznacza, że każdy przejaw jego działalności podpada pod to pojęcie. Przeprowadzenie zawodów sportowych o charakterze ogólnopolskim, z tytułu których klub uzyskał zysk z tytułu sprzedaży biletów stanowi działalność gospodarczą, a nie działalność pożytku publicznego, z istoty swojej mająca charakter non profit. Jak wynika z przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873, z późn. zm.), działalność taka może być odpłatna, lecz jej zasadniczą determinantą jest to, iż ma stanowić realizację zadań publicznych. Organizowanie odpłatnych imprez sportowych, choć przynosi pośrednio także korzyści społeczne, trudno uznać za realizację zadań publicznych. Sąd zaznaczył, że Wojewoda Lubelski zasadnie zwrócił uwagę na to, że w myśl § 82 statutu działalność pożytku publicznego jest prowadzona przez stowarzyszenie tylko w sposób nieodpłatny. Zgodnie zaś z art. 7 ustawy o organizacjach pożytku publicznego (...) działalnością nieodpłatną pożytku publicznego jest świadczenie na podstawie stosunku prawnego usług, za które organizacja pozarządowa oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 prowadzące tę działalność nie pobierają wynagrodzenia. Fakt osiągania zysku z tytułu sprzedaży biletów sprzeciwia się uznaniu zorganizowanej przez klub imprezy sportowej za element działalności pożytku publicznego. Sąd podkreślił również, że wewnętrzny podział czynności pomiędzy poszczególnych członków organu zarządzającego jest bez znaczenia z punktu widzenia przepisów wprowadzających zakazy antykorupcyjne. Każda sytuacja, w której radny pozostaje członkiem organu zarządzającego w chwili podejmowania czynności, w której dochodzi do wykorzystania mienia gminy w rozumieniu przepisów antykorupcyjnych, musi być traktowana jako zarządzanie taką działalnością w rozumieniu art. 24f ustawy o samorządzie gminnym. Decydujące znaczenie muszą mieć w tej sytuacji aktualne zapisy statutu lub umowy oraz wpisy w rejestrze przedsiębiorców, a nie wewnętrzne ustalenia przyjęte w ramach organu zarządzającego. W przeciwnym razie otwierałoby to drogę do obchodzenia ustawowego zakazu przez formalne wyłączenie się od podejmowania bezpośrednich decyzji. Zasadnie zatem Wojewoda przyjął, że skarżący, mimo formalnego odsunięcia się od podejmowania bezpośrednio decyzji związanych z wykorzystaniem mienia znajdującego się w trwałym zarządzie MOSiR "[...]", nadal pozostawał urzędującym prezesem klubu, o czym świadczy także wpis w KRS.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. W., reprezentowany przez radcę prawnego T. S. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania tj. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
- przyjęcie ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych związanych z organizacją zawodów sportowych dokonanych przez organ nadzoru - Wojewodę Lubelskiego w zakresie ustalenia czy miały one charakter imprezy organizowanej w ramach prowadzonej przez Stowarzyszenie działalności pożytku publicznego,
- nie odniesienie się do argumentacji przedstawionej w skardze w zakresie w jakim Sąd uzasadnił swoje stanowisko dotyczące oceny działalności Stowarzyszenia jako działalności pożytku publicznego,
2) naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na:
- przyjęciu jego literalnego brzmienia, w wyniku czego przyjęcie, że naruszeniem zakazu określonego tym przepisem jest każde wykorzystanie mienia gminnego, a nie tylko takie które nosi cechy uprzywilejowania,
- przyjęciu, że pojęcie "zarządzania działalnością gospodarczą" składające się na normatywną treść przepisu, oznacza każdego członka organu zarządzającego osoby prawnej - osobę pozostającą we władzach osoby prawnej - ujawnioną w stosownym rejestrze, niezależnie od okoliczności faktycznego zarządzania taką działalnością,
3) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej poprzez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, że ustalony w sprawie stan faktyczny pozwala na stwierdzenie, że zarobkowa działalność Stowarzyszenia miała charakter ciągły, a co za tym idzie była działalnością gospodarczą, w sytuacji gdy dokonanie prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do treści norm prawnych wynikających z ww. przepisów prowadzić musi do wniosku, że ustalone okoliczności nie pozwalają na przyjęcie, iż w niniejszej sprawie Stowarzyszenie (Klub Motorowy "[...]"), którego prezesem jest skarżący, prowadzi ciągłą działalność zarobkową, a co za tym idzie działalność gospodarczą,
4) naruszenie przepisu prawa materialnego to jest art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw przez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszym stanie faktycznym zachodzą podstawy stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego P. W.
W oparciu o powyższe zarzuty P. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie zwrotu kosztów według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego zarzucił, iż Sąd pierwszej instancji przyjął ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ administracji, a w istocie zaakceptował ich brak (wyłączając faktyczną okoliczność sprzedaży biletów wstępu na zwody) za jedną z podstaw swojego rozstrzygnięcia. Sąd nie odniósł się do argumentacji przedstawionej przez skarżącego, ograniczając się do ogólnikowych wyjaśnień oraz szczątkowego przytoczenia przepisów. Tymczasem skarżący w skardze przytoczył obowiązujące w tym zakresie przepisy ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.) i wskazał, że działalność pożytku publicznego może mieć charakter działalności nieodpłatnej i działalności odpłatnej, oraz kiedy działalność odpłatna jest działalnością gospodarczą. Skarżący zwrócił też uwagę na art. 8 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że działalnością odpłatną pożytku publicznego jest działalność w zakresie wykonywania zadań należących do sfery zadań publicznych, w ramach realizacji przez organizację pozarządową oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 celów statutowych, za którą pobiera wynagrodzenie. Podmioty prowadzące działalność pożytku publicznego mogą realizować swoją działalność ze środków własnych oraz ze środków publicznych w ramach powierzenia im przez jednostki samorządu terytorialnego realizacji tych zadań (w całości bądź części), bądź wsparcia realizowanego zadania. Skarżący zaznaczył, że Stowarzyszenie jako organizacja pożytku publicznego korzystało ze środków publicznych przyznanych przez Gminę Miasto Lublin na realizację określonego zadania z zakresu kultury fizycznej i sportu. W ramach realizacji celów pożytku publicznego organizowane są zawody sportowe, bądź finansowane jest uczestnictwo drużyn sportowych we współzawodnictwie sportowym (rozgrywkach ligowych). Skarżący wskazał, że art. 6 te ustawy stanowi, że statutowa działalność organizacji pozarządowej oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3, w części obejmującej działalność pożytku publicznego, nie jest, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1, działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów Prawa działalności gospodarczej i może być prowadzona jako działalność nieodpłatna lub jako działalność odpłatna.
Zdaniem skarżącego przyjęcie z "góry" przez Wojewodę, a następnie przez Sąd założenia, że jeżeli dochodzi do sprzedaży biletów w trakcie realizacji zawodów przez organizację pożytku publicznego to jest to okoliczność "zwalniająca" z obowiązku ustalenia w wystarczający sposób stanu faktycznego, jest nieprawidłowe.
Pełnomocnik skarżącego zakwestionował stanowisko Sądu pierwszej instancji, że tylko literalne brzmienie art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie powinno być podstawą rozstrzygnięcia, które doprowadziło do przyjęcia, że naruszeniem zakazu określonego tym przepisem jest każde wykorzystanie mienia gminnego, a nie tylko takie, które nosi cechy uprzywilejowania. Zdaniem pełnomocnika skarżącego stosowanie przepisów prawa, ich wykładnia nie może sprowadzić się przy wyborze metody wykładni do wyboru metody łatwiejszej dla Sądu, z pominięciem wszystkich metod jakie można bądź należało zastosować. Proces wykładni ma ustalić rzeczywiste brzmienie normy prawnej (norm prawnych) zawartych w przepisie, zgodnie z wolą ustawodawcy.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym polegający na jego błędnej wykładni poprzez przyjęcie poglądu, że każde uczestnictwo we władzach organu zarządzającego osoba prawną, która prowadzi działalność gospodarczą, jest zarządzaniem tą działalnością, wskazał, że pogląd taki jest sprzeczny z istotą tej regulacji. Zdaniem pełnomocnika skarżącego z istoty regulacji antykorupcyjnych wynika, że zakazem objęte jest zarządzanie działalnością gospodarczą, i niezależnie od tego jakie są podstawy tego umocowania dla takich czynności, a więc, a contrario, i nie każde umocowanie do zarządzania (KRS, statut, umowa) przesądza o takim umocowaniu. Pełnomocnik skarżącego podniósł, iż przepisy ustawy o działalności gospodarczej i przepisy ordynacji wyborczej nie określają samodzielnej definicji działalności gospodarczej. Przytaczając treść art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 155, poz. 1095 t.j.) wskazał, iż dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych tj.: zarobkowości, zorganizowania formalnego oraz ciągłości. Brak którejkolwiek z nich oznacza, że dana działalność nie może być zakwalifikowana do kategorii działalności gospodarczej. Pełnomocnik podniósł, iż skarżący nie próbuje przeforsować tezy, iż zawarcie jednorazowej umowy obejmującej mienie gminne nie stanowi działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy. Zarzut skargi koncentrował się na braku cechy ciągłości w działalności zarobkowej Klubu. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż ciągłość działalności gospodarczej oznacza względnie stały zamiar wykonywania działalności gospodarczej co nie wyklucza możliwości prowadzenia jej sezonowo czy nawet jednorazowo. Przy czym najistotniejszy dla zdefiniowania ciągłości działalności jest ów stały zamiar. W niniejszej sprawie działalność miała charakter jednorazowy i podmiot ją wykonujący nie przejawiał stałego zamiaru wykonywania tej działalności. Wskazuje na to krótkotrwałość wykorzystania mienia gminnego przez Stowarzyszenie KM "[...]" i brzmienie umów, z treści których wynikało, iż chodzi o organizację jednej krótkotrwałej imprezy sportowej. Trudno uznać, iż o trwałym zamiarze prowadzenia działalności ma przesądzić powtarzalność zawodów motocrossowych jako takich, w tym wypadku Mistrzostw Polski. Zawody te odbywają się w systemie rundowym, a rundy organizowane są na obszarze całego kraju przez Polski Związek Motorowy. Nie może być także rozstrzygające dla kwestii prowadzenia działalności gospodarczej brzmienie statutu Stowarzyszenia KM "[...]", który przewiduje jedynie możliwość prowadzenia działalności gospodarczej a nie czyni z tego obligatoryjnego elementu działalności Stowarzyszenia. Również wpis w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie może przesądzać o tym czy Stowarzyszenie KM "[...]" prowadzi działalność gospodarczą. Nie należy wiązać działalności gospodarczej Stowarzyszenia jedynie z wpisem do ewidencji, rejestru i składanych deklaracji podatkowych.
Zdaniem skarżącego nie sposób przyjąć, że analizowana przez Sąd działalność zarobkowa Stowarzyszenia charakteryzowała się cechą ciągłości i dlatego nie można jej uznać za działalność gospodarczą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Zważywszy, iż skargę kasacyjną oparto na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. - tj. naruszeniu prawa materialnego (pkt 1) i przepisów postępowania (pkt 2) - w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów natury procesowej. Nie można podzielić zarzutów kasacyjnych o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji tak przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania, a to z poniższych względów.
Po pierwsze, chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.
Zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 p. p. s. a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten, normując treść uzasadnienia wyroku, stanowi na gruncie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odzwierciedlenie wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady budowania zaufania do organów państwa. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2005 roku, sygn. akt I FSK 299/05, LEX, nr 187709). Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem wskazując jako podstawę prawną wyroku przepis art. 151 p.p.s.a. wyjaśnił w dostateczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia w odniesieniu do zebranego materiału dowodowego sprawy i wypowiedział się co do wszystkich kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zarzutów zawartych we wniesionej skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wypowiedział się co do legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego w świetle przepisów prawa normujących przesłanki prawne stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Z samego zaś faktu, że Sąd pierwszej instancji przyjmuje ustalenia organu administracji publicznej nie można skutecznie wywodzić naruszenia prawa. Przypomnieć bowiem należy, iż do kompetencji Sądu administracyjnego nie należy rozstrzyganie sprawy administracyjnej co do jej meritum. Zadaniem Sądu administracyjnego jest m.in. ocena, czy organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Tylko bowiem właściwie ustalony stan faktyczny umożliwia prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie strona w istocie nie zakwestionowała ustaleń faktycznych, lecz wnioski jakie wysnuł Wojewoda Lubelski, a następnie Sąd pierwszej instancji, z ustalonego stanu faktycznego, a więc kwestie objęte subsumcją ustalonego stanu faktycznego pod dany przepis prawa materialnego. To zaś oznacza zakwestionowanie zastosowania określonych przepisów prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odniósł się do zarzutów skargi, w tym do argumentu skarżącego, że impreza organizowana była
w ramach prowadzonej przez Stowarzyszenie działalności pożytku publicznego. Sąd pierwszej instancji uzasadnił swoje stanowisko i podał przyczyny, z powodu których nie uznał ocenianej działalności Stowarzyszenia jako działalności pożytku publicznego.
Zasadność stanowiska wyrażonego w tej mierze przez Sąd pierwszej instancji stanowi odrębną kwestię, o czym będzie mowa niżej. Sądowi pierwszej instancji nie można też przypisać naruszenia art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym tak przez jego błędną wykładnię jak i przez błędne zastosowanie. Zgodnie z art. 24f ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), dalej: u.s.g., radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.
Nie można podzielić stanowiska skarżącego, iż naruszeniem zakazu określonego w art. 24f ust. 1 u.s.g. jest tylko takie wykorzystanie mienia gminnego, które nosi cechy uprzywilejowania. Przyjęcia takiego stanowiska nie uzasadnia ani przepis art. 24f ust. 1 u.s.g. ani żaden inny przepis tej ustawy. Podstaw do prezentowania takiego poglądu – wbrew stanowisku skarżącego – nie można także upatrywać w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., II OPS 1/07. W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że art. 24f ust. 1 u.s.g., zabraniając radnym korzystania z mienia gminnego do prowadzenia przez nich działalności gospodarczej, ma na celu ochronę z jednej strony mienia publicznego przed jego wykorzystaniem przez osoby, które sprawując mandat mają m.in. dbać o to mienie, a z drugiej - praw innych członków tworzących wspólnotę gminną, którzy nie mają tak ułatwionego dostępu do korzystania z niego. Naczelny Sąd Administracyjny Sąd zaznaczył, że wykorzystywaniem mienia w rozumieniu tego przepisu nie jest korzystanie z mienia gminnego w razie ustanowienia służebności gruntowych, użytkowania dawnych wspólnot gruntowych czy też z powszechnie dostępnych usług z wykorzystaniem mienia komunalnego (np. wodociągi) ( por. ONSAiWSA 2007/3/62 ).
W żadnym jednak razie z art. 24f ust. 1 u.s.g. jak i uzasadnienia powołanej wyżej uchwały II OPS 1/07 nie można wysnuć wniosku, iż przy wykładni tego przepisu należy kierować się tym, czy wykorzystywanie mienia gminnego przez radnego nosi cechy uprzywilejowania.
Ustawodawca w art. 24f ust. 1 u.s.g. wprowadził generalny zakaz używania przez radnego mienia komunalnego gminy w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej bez względu na jej przedmiot, rodzaj majątku komunalnego i tytuł prawny. Ustanawiając zakaz prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego, ustawodawca chciał zapobiec ewentualnemu wykorzystaniu mandatu w celu ułatwienia dostępu do tego mienia. Przepis ten zakazuje radnym prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskali mandat, a także zarządzania taką działalnością lub reprezentowania w jej prowadzeniu w charakterze przedstawiciela lub pełnomocnika, pod rygorem stwierdzenia wygaśnięcia mandatu w razie niezaprzestania tej działalności.
Działalność radnego polegająca na zarządzaniu działalnością stowarzyszenia prowadzącego działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, mieści się w dyspozycji art. 24f ust. 1 u.s.g.
Klub Motorowy "[...]" w Lublinie jest stowarzyszeniem. To zaś oznacza, iż chociaż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) Klub jest zrzeszeniem o celach niezarobkowych, to stosownie do art. 34 tej ustawy może prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach z tym zastrzeżeniem, że dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między członków.
Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, iż Klub prowadzi działalność gospodarczą, co potwierdza statut stowarzyszenia (§ 8 i 3¹ ), wpis do rejestru przedsiębiorców (numer KRS [...]) oraz umowa na sprzedaż biletów na zawody motocrossowe. Trafnie też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zwrócił uwagę na art. 50 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym ( Dz. U. z 2007 r., Nr 168, poz. 1186, ze zm.). Przepis ten jednoznacznie przewiduje, iż podmiot wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1 ( tj. rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej ) podlega obowiązkowi wpisu także do rejestru przedsiębiorców wówczas, gdy podejmuje działalność gospodarczą. Jednocześnie – jak stanowi § 8² statutu Klubu działalność pożytku publicznego jest prowadzona przez Klub tylko w sposób nieodpłatny. Tym samym zorganizowania zawodów motocrossowych ze sprzedażą biletów ( impreza odpłatna ) nie można uznać za działalność Klubu jako organizacji pożytku publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 ze zm.), a więc za działalność mieszczącą się w pojęciu działalności pożytku publicznego. Stowarzyszenie podejmując działalność gospodarczą, prowadzi tą działalność na ogólnych zasadach regulujących prowadzenie działalności gospodarczej i nie zmienia tego tylko to, że dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia jest przeznaczony na realizacje celów statutowych stowarzyszenia i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków ( por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1991 r., III CZP 40/91 - OSNCP 1992 nr 2 poz. 17 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1996 r., III CZP 66/96 - OSKC 1996 nr 10 poz. 133 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2003 r., II CK 161/02 - OSNC 2004 nr 11 poz. 186 ).
Prowadzenie działalności gospodarczej przez stowarzyszenie odbywa się według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach – w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) i ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym ( Dz. U. 2001 nr 17 poz. 209 ze zm.). Działalność pożytku publicznego nie jest, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1, działalnością gospodarczą, w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, i może być prowadzona jako działalność nieodpłatna lub jako działalność odpłatna – art. 6 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 ze zm.). Działalność odpłatna pożytku publicznego organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 stanowi działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli spełnia warunki wynikające z tego przepisu – art. 9 tejże ustawy. W rozumieniu art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, przy czym nie można przyjmować, że periodyczność i brak cykliczności tej działalności skutkuje tym, że nie można uznać tej działalności za działalność gospodarczą. Konsekwencją uznania danej odpłatnej działalności pożytku publicznego za działalność gospodarczą jest konieczność rejestracji danej organizacji pozarządowej lub podmiotu wymienionego w art. 3 ust. 3 ustawy jako przedsiębiorcy w rejestrze przedsiębiorców prowadzonym w ramach Krajowego Rejestru Sądowego ( por. Norbert Kowal, komentarz do art. 9 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie [w:] N. Kowal, Tworzenie i rejestracja organizacji pożytku publicznego. Komentarz, Zakamycze 2005 ).
W tym stanie rzeczy podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż działalność klubu sportowego wyrażająca się pobieraniem opłat za wejścia na zawody zorganizowane na terenach stanowiących mienie komunalne miasta Lublin, będących w zarządzie Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji "[...]" (umowy z dnia [...] kwietnia i z dnia [...] maja 2009 r. - umowa o udostępnienie terenów wyciągu narciarskiego "[...]" na organizację zawodów motocrossowych, umowa na sprzedaż biletów na zawody motocrossowe ) stanowiła przejaw działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy. Trafnie też Sąd przyjął, że art. 24f ust. 1 u.s.g. nie różnicuje sankcji prawnych w zależności od tego, czy wykorzystanie mienia gminnego miało charakter jednorazowy, czy też periodyczny. Zasadnie także Sąd uznał, iż fakt, że stowarzyszenie ma status organizacji pożytku publicznego nie oznacza, że każdy przejaw jego działalności podpada pod pojęcie działalności pożytku publicznego.
W przedmiotowej sprawie radny P. W., jako Prezes Zarządu Stowarzyszenia Kultury Fizycznej pod nazwą Klub Motorowy "[...]" w Lublinie, jest osobą zarządzającą działalnością stowarzyszenia. Radny wchodzi w skład organu zarządzającego Klubem i bez wpływu na ocenę zaistnienia przesłanek z art. 24f ust. 1 u.s.g. pozostaje to, czy radny brał osobisty udział w negocjowaniu, czy podpisywaniu wskazanych wyżej umów. Okoliczność, iż umowy podpisała inna osoba z zarządu nie oznacza, że radny przestał być osobą zarządzającą działalnością stowarzyszenia. W sytuacji, gdy radny pełni funkcję prezesa zarządu stowarzyszenia nie można mówić - jak czyni to strona - o "formalnym" jedynie pozostawaniu w składzie zarządu. To, iż zarząd wyznaczy określoną osobę do podpisania umowy w imieniu stowarzyszenia, nie oznacza, że umowę zawiera ta osoba a prezes zarządu przestaje być osobą zarządzającą działalnością stowarzyszenia. Umowę zawiera stowarzyszenia, a prezes zarządu pozostaje nadal osobą zarządzającą działalnością stowarzyszenia. Zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach, stowarzyszenie jest obowiązane posiadać zarząd i organ kontroli wewnętrznej. Statut stowarzyszenia – składany do sądu rejestrowego wraz z wnioskiem o zarejestrowanie stowarzyszenia - określa w szczególności władze stowarzyszenia, tryb dokonywania ich wyboru, uzupełniania składu oraz ich kompetencje ( art. 10 ust. 1 pkt 5, art. 12 ustawy; § 21 i § 22 Statutu). Radny P. W. naruszył zakaz ustanowiony w art. 24f ust. 1 u.s.g.
Sankcją za złamanie zakazu wynikającego z art. 24f ust. 1 u.s.g. jest zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 2a z dnia 16 lipca 1998 r. ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województwa ( Dz.U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 ze zm. – aktualnie Dz.U. z 2010 r., Nr 176, poz. 1190 ) wygaśnięcie mandatu radnego. Wygaśnięcie mandatu stwierdza rada gminy w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyn wygaśnięcia mandatu. Jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 190 ust. 2 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województwa, nie podejmuje uchwały w zakresie dotyczącym wygaśnięcia mandatu radnego, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia stosownego aktu w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu tego terminu wojewoda, po zawiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze - stosownie do art. 98a ust. 1 i 2 u.s.g.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował i zastosował w sprawie normę art. 24f ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 16 lipca 1998r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów oraz sejmików województw (Dz.U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 ze zm.).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło