VIII SA/Wa 777/09

WyrokWSA w Warszawie2010-04-07

Skład orzekający: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Sławomir Fularski, Leszek Kobylski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca stałego pobytu, spowodowane tymczasowym aresztowaniem i późniejszym postanowieniem sądu zakazującym kontaktu z byłym małżonkiem zamieszkującym w tym lokalu, może być uznane za dobrowolne i trwałe w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, uzasadniające wymeldowanie?
Ratio decidendi
Opuszczenie miejsca stałego pobytu, będące podstawą do wymeldowania, musi mieć charakter zarówno trwały, jak i dobrowolny. W sytuacji, gdy opuszczenie lokalu wynika z tymczasowego aresztowania i późniejszego zakazu zbliżania się do byłego małżonka zamieszkującego w tym lokalu, nie można uznać go za dobrowolne. Brak jest również wystarczających dowodów na trwałe zerwanie związków z lokalem, zwłaszcza gdy osoba podejmuje działania zmierzające do powrotu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania I.G. z lokalu mieszkalnego. Organ I instancji wszczął postępowanie z urzędu, uznając, że I.G. nie zamieszkuje w lokalu od listopada 2007 r., co potwierdził sam I.G. z uwagi na konflikty rodzinne i zakaz zbliżania się do byłej żony, która zamieszkuje w lokalu. I.G. był tymczasowo aresztowany, a po opuszczeniu aresztu nie powrócił do lokalu z powodu postanowienia sądu. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, uznając, że zachowanie I.G. było przyczyną opuszczenia lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i trwałe.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C.; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi I.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Wójt Gminy C. działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. z 2000 roku, Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej jako kpa) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj. z 2006r. Dz. U. Nr 139 poz. 993 ze zm., dalej jako ustawa o ewidencji ludności) orzekł o wymeldowaniu I.G. z lokalu nr [...] w miejscowości S. ul. J. gm. C.. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu w dniu [...] kwietnia 2009 r. Zdaniem organu zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza fakt nie zamieszkiwania I.G. w ww. lokalu od miesiąca listopada 2007 r. Fakt opuszczenia lokalu potwierdza sam I.G., podając, że powodem tego są jego konflikty rodzinne z byłą żoną E.G., dodatkowo został na niego nałożony zakaz sądowy zabraniający zbliżania się do byłej żony i jej miejsca zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Organ podniósł, że wizja lokalna przeprowadzona w miejscu zameldowania potwierdziła brak rzeczy osobistych I.G. w ww. lokalu. Organ ustalił, że I.G. w dniu [...] listopada 2007 r. został tymczasowo aresztowany. W areszcie przebywał około [...] miesięcy, zaś po jego opuszczeniu nie powrócił do miejsca zameldowania stałego z powodu postanowienia jakie wydał Sąd Rejonowy w G. nakazującego powstrzymanie się od kontaktów z E.G. poza budynkiem sądu. I.G. przedłożył kserokopię wyciągu protokołu rozprawy z dnia [...] kwietnia 2008 r., z której to wynika, że powyższe postanowienie Sądu zostało wydane na podstawie przepisów regulujących przeciwdziałanie przemocy w rodzinie, a jego małżonka zamieszkująca w ww. lokalu była osobą pokrzywdzoną. Organ stwierdził, że I.G. obecnie zamieszkuje wraz ze swoją matką w G.. Tym samym, w ocenie organu związał on swoje plany życiowe z innym miejscem zamieszkania. Obowiązujące przepisy przewidują konieczność zgodności zapisu meldunkowego z rzeczywistym miejscem i charakterem pobytu danej osoby. Rejestracja pobytu osób w danym lokalu powinna być bowiem zgodna ze stanem faktycznym. Zdaniem organu I instancji, zostały więc spełnione przesłanki wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody [...] złożył I.G., zarzucając obrazę prawa materialnego w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności polegającą na błędnej interpretacji ww. przepisu oraz pominięcie części dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w niniejszej sprawie jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu wskazał, że opuszczenie lokalu przez osobę o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oznacza zamiar wyprowadzenia się z lokalu. Innymi słowy osoba taka chce opuścić lokal nie będąc do tego przymuszona. Z dowodów zebranych w niniejszej sprawie wynika zaś, że przez okres [...] miesięcy był tymczasowo aresztowany, a następnie Sąd Rejonowy w G. zastosował wobec niego środek zapobiegawczy polegający na powstrzymaniu się od kontaktów z E. G. poza budynkiem sądu. Nie może więc wejść do lokalu nr [...] przy ul. J. [...] w S., gdyż w lokalu tym przebywa E.G.. W konkluzji dodał, że jest on jedyną uprawnioną osobą do dysponowania przedmiotowym lokalem. Powyższe zaś, podobnie jak dowody świadczące o ponoszeniu przez niego wszelkich ciężarów związanych z najmem tego lokalu, zostały całkowicie pominięte przez organ I instancji. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem i została oparta na materiale dowodowym pozwalającym na podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia. Z akt sprawy wynika, że I.G. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że to właśnie zachowanie I. G., a nie wola jego byłej żony E.G. jest powodem dla którego opuścił on miejsce stałego zamieszkania. Domaganie się przez odwołującego się utrzymania zameldowania w przedmiotowym lokalu byłoby utrzymywaniem rejestracji fikcyjnej odbiegającej od rzeczywistości, co pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem meldunkowym określonym w art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Zameldowanie w lokalu służy bowiem wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu. Przepisy meldunkowe służą ewidencji osób w miejscu ich zamieszkiwania i nie mogą być wykorzystywane do celów, dla których nie zostały przewidziane. Tym samym roszczenia materialne pomiędzy byłymi małżonkami nie mogą być przedmiotem rozpoznania administracyjnego lecz wymagają przesądzenia na drodze cywilnej przed sądem powszechnym. Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że w momencie ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu, odwołujący będzie mógł się zameldować w nim na pobyt stały. Powyższa decyzja Wojewody [...] stała się przedmiotem skargi jaką złożył I.G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności przez błędną jego interpretację oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu faktu, że sporny lokal został przyznany skarżącemu na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy policji. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu skargi wywiódł, że fakt nie przebywania w przedmiotowym lokalu przez okres ponad 3 miesięcy nie jest wystarczającą przesłanką do wymeldowania. Podstawowy i jednocześnie bezwzględny warunek opuszczenia miejsca pobytu stałego musi bowiem wynikać z zamiaru i świadomości woli jego opuszczenia. Skarżący zaś nie opuścił miejsca pobytu stałego, a jedynie wykonuje orzeczenie Sądu Rejonowego w G. w przedmiocie zastosowania środka zapobiegawczego polegającego na powstrzymaniu się od kontaktów z byłą małżonką. Gdyby więc skarżący przebywał w spornym lokalu, dopuściłby się naruszenia rygorów orzeczonego środka zapobiegawczego, a w konsekwencji znalazłby się w areszcie tymczasowym. W konkluzji skargi dodał, że niezależnie od powyższego jest on jedyną osobą mającą tytuł prawny do przedmiotowego lokalu, co wynika z umowy najmu z dnia [...] stycznia 2009 r. Podniósł dodatkowo, że powyższy lokal i tytuł prawny do niego wynika z faktu, iż był to lokal funkcyjny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma osadzenie skarżącego w areszcie na około [...] miesięcy za znęcanie się nad żoną, a następnie wydany przez Sąd Rejonowy w G. nakaz powstrzymania się od kontaktów z E.G. poza budynkiem sądu. Powyższe zaś dowodzi, że to właśnie zachowanie skarżącego, a nie wola jego byłej żony było powodem dla którego opuścił on miejsce stałego zamieszkania. Pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. skarżący złożył wniosek o uzupełnienie akt sprawy poprzez zażądanie od Wójta Gminy C., bądź Starosty G. aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. i przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu na rozprawie. Zdaniem skarżącego treść § 4 ww. aktu notarialnego ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, bowiem Starosta złożył w nim oświadczenie, że osobom trzecim nie przysługują roszczenia ani prawa osobiste w odniesieniu do nieruchomości na której znajduje się sporny lokal. Na rozprawie przed Sądem w dniu [...] kwietnia 2010 r., skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata popierając skargę, wniósł o przeprowadzenie dowodu z wyroku Sądu Apelacyjnego w L. z dnia [...] grudnia 2008 r. sygn. akt [...] i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący oświadczył, że nadal toczy się przed sądem postępowanie karne, zaś wyrok oddalający powództwo w sprawie o eksmisję z jego powództwa przeciwko E.G. jest nieprawomocny. Dodał, że wytoczył sprawę przed Sądem Rejonowym w G. przeciwko Wójtowi Gminy C. o ustalenie istnienia stosunku najmu, ponadto do WSA w Warszawie złożył skargę na uchwałę Rady Gminy C. w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na sprzedaż spornego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a). W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w prawidłowy sposób wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały dostatecznie wyjaśnione, uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (patrz wyrok NSA z 10 lutego 1981 roku, S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7). Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Legalność decyzji administracyjnej oznacza bowiem nie tylko jej zgodność z prawem materialnym, ale również z przepisami postępowania. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organów administracji publicznej w sprawie niniejszej stanowił art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się jednakże pogląd, który podziela Sąd w niniejszym składzie, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nie przebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim sensie fizycznym, praca, nauka) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (tak min. wyrok NSA z dnia 23.04.2001r., sygn. akt V S.A. 3169/00, LEX NR 50123; wyrok NSA z dnia 7.12.2005R., sygn. akt II OSK 302/05, LEX NR 190969, wyrok WSA z dnia 18.12.2001r. sygn. akt II S.A./Ka 613/00, niepublik.). W świetle orzecznictwa NSA pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. O stosownym opuszczeniu lokalu można mówić więc wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal w którym był zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Opuszczenie lokalu jest to bowiem nie tylko fizyczne nie przebywanie ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (patrz wyrok NSA z 5.01.2007r.II OSK 133/06 LEX NR 327831). W sytuacji natomiast, gdy strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego lub psychicznego, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Dlatego też przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania skarżącego, w ocenie Sądu prowadzi do wniosku, iż fakt dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca zameldowania przez I.G. budzi jednak pewne wątpliwości. Opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako konieczna przesłanka wymeldowania w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, powinna być rozumiana, jako zaniechanie posiadania lokalu jako miejsca pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Jednak rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu musi nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli, jak i w drodze odpowiedniego zachowania się, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, jakkolwiek można uznać opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego lokalu już w listopadzie 2007 roku za trwałe, to jednak nie można, uznać je za dobrowolne. Należy bowiem zauważyć, że jak ustaliły organy obu instancji, skarżący w dniu [...] listopada 2007 r. został tymczasowo aresztowany. W areszcie przebywał około [...] miesięcy. Następnie zaś Sąd Rejonowy w G. na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2008 r. wydał postanowienie o uchyleniu zastosowanego wobec skarżącego środka zapobiegawczego w postaci aresztu tymczasowego i zobowiązał go do powstrzymywania się od kontaktu z pokrzywdzoną poza budynkiem sądu. Pokrzywdzoną w niniejszej sprawie była zaś E.G., która zamieszkuje w spornym lokalu. Na podstawie powyższych ustaleń, organy obu instancji uznały, że wymeldowanie skarżącego jest zasadne. W ocenie zaś Sądu, w sytuacji gdy skarżący nie przebywał w przedmiotowym lokalu, początkowo z powodu tymczasowego aresztowania, a następnie mając na uwadze postanowienie wydane przez Sąd Rejonowy w G., trudno uznać, że w dobrowolny i nie wymuszony sposób opuścił powyższy lokal. Z ustaleń organów obu instancji nie wynika zaś, że skarżący miał wolę i zamiar opuszczenia lokalu. Nie wskazuje na to ani sposób opuszczenia lokalu z powodu tymczasowego aresztowania, ani też obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim z uwagi na zobowiązanie sądu do określonego zachowania się skarżącego polegającego na powstrzymywaniu się od kontaktu z byłą małżonką. Również fakt koncentracji interesów życiowych skarżącego w innym miejscu - mieszkaniu jego matki budzi pewne wątpliwości. Pozostaje to bowiem w sprzeczności z faktem, że pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. skarżący wezwał E.G. do opuszczenia przez nią spornego lokalu jako bezprawnie przez nią zajmowanego. Powyższe uczynił w wyniku zapadłego wyroku Sądu Apelacyjnego w L. z dnia [...] grudnia 2008 r., zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w R. orzekający rozwód skarżącego z E.G. w przedmiocie jego eksmisji ze spornego lokalu, poprzez oddalenie w tym zakresie żądania jego byłej małżonki. W uzasadnieniu wyroku, Sąd Apelacyjny w L. stwierdził bowiem, że nie jest dopuszczalne w procesie rozwodowym orzeczenie eksmisji małżonka z lokalu mieszkalnego stanowiącego przedmiot jego majątku odrębnego lub przydzielonego temu małżonkowi w związku z wykonywaną przez niego funkcją. Jak bowiem wynika z decyzji Komendanta Rejonowego Policji z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] przedmiotowy lokal został przydzielony skarżącemu jako mieszkanie funkcyjne. Kolejnym pismem z dnia [...] marca 2009 r. kierowanym do E.G., skarżący poinformował byłą małżonkę, że z uwagi na brak jej odpowiedzi na jego poprzednie pismo zmuszony był w celu odparcia samowolnego naruszenia posiadania jego lokalu i przywrócenia stanu poprzedniego do złożenia pozwu o jej eksmisję. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący w dniu [...] marca 2009 roku rzeczywiście wystąpił z powództwem cywilnym do Sądu Rejonowego w G. o eksmisję byłej małżonki ze spornego lokalu mieszkalnego. Pomimo tego faktu, organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2009 r. wszczął z urzędu postępowanie o wymeldowanie skarżącego ze spornego lokalu. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że skarżący podjął jednak pewne czynności zmierzające do ponownego zamieszkania w spornym lokalu. W świetle zaś powyższego, trudno jednoznacznie stwierdzić, że skarżący dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal. Całokształt zachowań zameldowanego nie wskazuje bowiem na to, iż lokal w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Nadto, w postępowaniu administracyjnym należy badać, czy osoba zameldowana dobrowolnie i w sposób trwały zerwała związki z zajmowanym dotąd lokalem, czy też nie. Sam fakt nawet długotrwałego nie przebywania w miejscu stałego pobytu nie upoważnia automatycznie do stwierdzenia, iż zameldowany opuścił miejsce stałego pobytu. Istotne jest, czy dana osoba przejawia wyraźną wolę powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, czy też postanowiła o ich zerwaniu, przez co należy rozumieć nie tylko złożenie wyraźnego, stanowczego oświadczenia o rezygnacji z lokalu, ale także wyraźne pogodzenie się z dalszym nie zamieszkiwaniem w nim. O dobrowolności opuszczenia stałego miejsca zameldowania nie można również mówić w sytuacji, gdy osoba zameldowana w nim na pobyt stały opuszcza ten lokal czasowo i zamierza do niego powrócić. O stosownym opuszczeniu lokalu można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal w którym był zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Ustalenia faktyczne organów w tym zakresie, w ocenie Sądu są jednak dowolne, nie uwzględniające całości materiału dowodowego, czym organy naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie w pełni zebranym i rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści (wyrok NSA z 7 kwietnia 2001 roku NSA, I SA 1768/99, LEX 54171). W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organy obu instancji nie dopełniły ciążących na nich obowiązków. Nie ustaliły bowiem czy zakończyło się postępowanie karne w trakcie którego nałożony został na skarżącego obowiązek powstrzymywania się od kontaktu z E.G. poza budynkiem sądu. Przede wszystkim zaś nie wyjaśniły czy, a jeśli tak, to kiedy powyższy środek zapobiegawczy został uchylony. Na rozprawie przed Sądem skarżący wyjaśnił zaś, że nadal toczy się postępowanie karne. Organy nie wyjaśniły również, czy i w jaki sposób zakończyła się sprawa z powództwa cywilnego skarżącego przeciwko byłej małżonce o eksmisję ze spornego lokalu. Z wyjaśnień skarżącego na rozprawie przed Sądem wynika z kolei, że wyrok oddalający jego powództwo w tym przedmiocie nie jest jeszcze prawomocny. Organy obu instancji w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć pomijają też zupełnie specyficzny stan prawny spornego lokalu, który to był przecież przydzielony skarżącemu jako mieszkanie funkcyjne. Powyższe skutkuje tym, że wymeldowanie skarżącego z przedmiotowego lokalu należy uznać co najmniej za przedwczesne, a ustalenia zawarte w decyzjach organów obu instancji za dowolne. Rozstrzygnięcia organów nie zostały bowiem wydane po podjęciu wszelkich kroków do wyjaśnienia sprawy i zebraniu w wyczerpujący sposób materiału dowodowego, który może mieć istotne znaczenie w niniejszej sprawie. Za nie przekonujące należy także uznać stwierdzenie organu II instancji, że zasadnicze znaczenie w sprawie ma osadzenie w skarżącego w areszcie za znęcanie się nad żoną, a następnie nakazanie przez sąd powszechny powstrzymania się od kontaktów z E.G., co dowodzi, że to właśnie jego zachowanie, a nie wola jego byłej małżonki było powodem dla którego opuścił on miejsce stałego zamieszkania. Tym samym, należy uznać, że naruszona została zasada przekonywania zawarta w art. 11 kpa, a uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów stawianych przez art. 107 § 3. Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi bowiem, że uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności powinno zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa. Jedynie zaś prawidłowe uzasadnienie umożliwia przeprowadzenie kontroli, czy decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy, mając na uwadze powyższe uwagi i wskazania Sądu, winny poczynić ustalenia faktyczne na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego, zebranego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący. Organy przed wydaniem decyzji w sprawie winny bowiem uwzględnić dowody wynikające z toczącego się nadal przeciwko skarżącemu postępowania karnego. Nadto powinny uwzględnić podjęte przez skarżącego działania zmierzające do powrotu do dotychczas zajmowanego mieszkania, w szczególności wytoczenie przez niego powództwa cywilnego o eksmisję byłej małżonki. Przy wydaniu swoich rozstrzygnięć winny mieć również na uwadze stan prawny przedmiotowego lokalu, bowiem stanowił on wcześniej lokal funkcyjny, a skarżący wystąpił z powództwem przeciwko Wójtowi Gminy C. o ustalenie istnienia stosunku najmu. Powyższe zaś pozwoli wyjaśnić w dostateczny sposób czy opuszczenie lokalu ma charakter nie tylko trwały, ale i dobrowolny. Dopiero bowiem na tle prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych, będzie można prawidłowo zastosować przepisy prawa materialnego w zakresie wymeldowania danej osoby z pobytu stałego. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono o wstrzymaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie w pkt. 3 wyroku oparto na art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a w związku z § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z dnia 3 października 2002 roku, Nr 163, poz. 1348 ze zm.), bowiem skarżący był reprezentowany przez Sądem przez adwokata.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło