II OW 7/10

Dnia 6 maja 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Olsztyna o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Olsztyna a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego dla miasta Olsztyna w przedmiocie podjęcia czynności egzekucyjnych w stosunku do obiektu budowlanego pawilonu pamiątkarskiego położonego przy [...] postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Olsztyna jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. Wnioskiem z dnia 15 grudnia 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Olsztyna wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Prezydentem Miasta Olsztyna poprzez wskazanie organu właściwego do podjęcia czynności egzekucyjnych w stosunku do obiektu budowlanego – pawilonu pamiątkarskiego położonego przy [...] w O., który został wybudowany na podstawie pozwolenia udzielonego na okres 5 lat, do 1980 r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. Olsztyna przekazał wg właściwości Prezydentowi Miasta Olsztyna pismo Komendanta Komendy Wojewódzkiej Policji w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie usunięcia przedmiotowego pawilonu. Przekazując sprawę do załatwienia, organ nadzoru budowlanego załączył stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2009 r., zgodnie z którym, w przypadku obiektów tymczasowych, organem właściwym do żądania wykonania obowiązku rozbiórki jest organ administracji architektoniczno-budowlanego pierwszej instancji. W myśl przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ ten winien sporządzić tytuł wykonawczy i bezpośrednio wszcząć egzekucję. W odpowiedzi na postanowienie Prezydent Miasta Olsztyn uznał, że sprawa leży w kompetencjach organu nadzoru budowlanego. W ocenie tego organu, przedmiotowa sprawa nie jest analogiczna do postępowania opisanego w stanowisku GINB, albowiem pawilon handlowy powstał drogą pozwolenia na budowę a nie zgłoszenia. Nie jest to zatem obiekt tymczasowy, lecz obiekt czasowy z prawem istnienia przez pięć lat. Organ występujący z wnioskiem wyjaśnił dalej, że decyzją z dnia [...] marca 1976 r. Prezydent Miasta Olsztyna udzielił Janinie Iwaszko pozwolenia na budowę przedmiotowego pawilonu. Pozwolenia udzielono na okres 5 lat do 1980 roku. Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 ustawy z data 24 października 1974 r. – Prawo budowlane, inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części albo urządzenia, objętego nakazem przymusowej rozbiórki. Przepis ust. 1 stosuje się również do obiektów budowlanych, podlegających rozbiórce ze względu na upływ czasu oznaczony w pozwoleniu na budowę lub na jaki zostały wzniesione (ust. 2). Zgodnie z ustawową definicją obiektów budowlanych przez to pojęcie należy rozumieć stałe i tymczasowe budynki lub inne stale i tymczasowe budowle, jak mosty, budowle ziemne, tunele, drogi, linie kolejowe, sieci energetyczne i telekomunikacyjne, budowle hydrotechnicznej zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, ściany oporowe, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, stanowiące całość techniczno-użytkowa, wyposażoną w instalacje i urządzenia niezbędne do spełniania przeznaczonych im funkcji. Podstawowym zatem kryterium jest podział na obiekty stale i obiekty tymczasowe. W przypadku obiektów tymczasowych, przepisy ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane nakazywały uzyskiwać pozwolenia na budowę. W ocenie organu nadzoru budowlanego, obiekt objęty udzielonym w dniu 18 marca 1976 r. pozwoleniem należy kwalifikować jako obiekt tymczasowy, a nie obiekt czasowy z prawem istnienia przez 5 lat. Stanowisko GINB odnosi się wprawdzie do obowiązującego stanu prawnego, jednakże należy je analogicznie stosować do obiektów tymczasowych wybudowanych w oparciu o przepisy ustawy z 1974 r. W obu bowiem przypadkach – w sytuacji niespełnienia się przez inwestora warunków pozwolenia lub zgłoszenia – usunięcie obiektu następuje z mocy samego prawa, bez potrzeby wydawania decyzji o rozbiórce obiektu. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Olsztyna stwierdził, że spór kompetencyjny nie istnieje. Przedmiotowy pawilon usadowiony jest na gruncie należącym do Komendy Wojewódzkiej, a obecny właściciel pawilonu zajmuje grunt pod pawilonem bez tytułu prawnego. W związku z tym Komendant powinien wystąpić ze stosownym powództwem do sądu powszechnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przedmiotem negatywnego sporu kompetencyjnego jest to, który organ jest właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego rozbiórki pawilonu handlowego usytuowanego w O. przy [...]. Z niekwestionowanych ustaleń zawartych we wniosku o rozpoznanie tego sporu wynika, że pawilon ten został wybudowany na podstawie udzielonego przez Prezydenta Olsztyna pozwolenia na budowę na czas oznaczony 5 lat, do 1980 r. Do obiektu tego ma więc zastosowanie przepis art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118). Zgodnie z tym przepisem w związku z art. 38 ust. 1 wymienionej ustawy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego podlegającego rozbiórce ze względu na upływ czasu oznaczony w pozwoleniu na budowę lub na jaki został wzniesiony jest obowiązany na własny koszt rozebrać ten obiekt. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 24 lutego 1987 r. sygn. akt IV SA 900/86 (publ. ONSA 1988, nr 1, poz. 3) i z 5 września 1988 r. sygn. akt IV SA 644/88 (publ. ONSA 1989, nr 2, poz. 62) obowiązek wykonania rozbiórki obiektów, o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane wynika bezpośrednio z tego przepisu prawa i podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. W takiej sytuacji wydawanie decyzji o rozbiórce tego obiektu jest nie tylko zbędne, lecz wręcz niedopuszczalne. Przepis art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Zgodnie zaś z przepisem art. 3 § 1 podanej ustawy egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Obowiązek rozbiórki przedmiotowego w sprawie obiektu budowlanego wzniesionego na ściśle określony czas wynika więc bezpośrednio z przepisu prawa i podlega egzekucji administracyjnej. Ponieważ obiekt ten powstał na podstawie pozwolenia udzielonego przez Prezydenta Olsztyna, organ ten jest też uprawniony do żądania wykonania obowiązku jego rozbiórki, gdyż jest wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 oraz art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie organ ten, będący wierzycielem, jest zgodnie z art. 20 § 1 pkt 2 w zw. z art. 26 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji właściwym organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym. W związku z tym organ ten powinien z urzędu przystąpić do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (por. postanowienia NSA z 26 lutego 2008 r., II OW 76/07; z 26 lutego 2010 r., II OW 84/09; wyrok NSA z 28 grudnia 2007 r., II OSK 1746/06). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a. wskazał Prezydenta Miasta Olsztyna jako organ właściwy w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiocie rozbiórki pawilonu handlowego przy [...] w O.