II FSK 3728/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-10-03

Skład orzekający: Anna Dumas, Stanisław Bogucki, Marek Olejnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu prawa materialnego z Konstytucją RP stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, które opierało się na tym przepisie?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu prawa materialnego z Konstytucją RP, który był podstawą materialnoprawną orzeczenia sądu administracyjnego lub organu administracji, stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowego. W takim przypadku sąd, uwzględniając skargę o wznowienie, uchyla swoje wcześniejsze orzeczenie oraz orzeczenie sądu pierwszej instancji, a następnie umarza postępowanie sądowe, jeśli postępowanie podatkowe zostało umorzone w wyniku uchylenia decyzji organu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. B. P. wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał przepis stanowiący podstawę decyzji podatkowych za niezgodny z Konstytucją RP. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi uchylił swoją wcześniejszą decyzję i umorzył postępowanie podatkowe.
Rozstrzygnięcie
Uchylono wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2338/10, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 75/10, umorzono postępowanie sądowe i zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi na rzecz B. P. kwotę 9000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Marek Olejnik, Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 3 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi B. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2012 r. sygn. akt II FSK 2338/10 oddalającym skargę kasacyjną B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Łd 75/10 w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 26 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1) uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2338/10, 2) uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 75/10, 3) umarza postępowanie sądowe, 4) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi na rzecz B. P. kwotę 9000 ( słownie: dziewięć tysięcy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Wyrokiem z dnia 25 maja 2012 r., II FSK 2338/10, Naczelny Sąd Administracyjny – po rozpoznaniu skargi kasacyjnej B. P. (dalej: Skarżąca) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 czerwca 2010 r., I SA/Łd 75/10, w sprawie ze skargi Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor IS) z dnia 26 listopada 2009 r., nr [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów – (1) oddalił skargę kasacyjną, (2) zasądził od Skarżącej na rzecz Dyrektora IS kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 184 i art. 204 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi i sądami administracyjnymi: 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Naczelny Sąd Administracyjny podał, że wyrokiem z dnia 29 czerwca 2010 r., I SA/Łd 75/10, WSA w Łodzi oddalił skargę Skarżącej na decyzję Dyrektora IS z dnia 26 listopada 2009 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia 23 października 2008 r. ustalającą Skarżącej zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie 64.760 zł od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. 2.2. W skardze od ww. wyroku Sądu pierwszej instancji, skierowanej do WSA w Łodzi, Skarżąca domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego, zarzucając naruszenie art. 120, art. 121, art. 122, art. 124, art. 180, art. 187, art. 188, art. 191 i art. 199 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: O.p.). W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. 2.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie dopatrzył się uchybień w zakresie norm prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 3 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), czy też procesowego, tj. art. 120, art. 121, art. 122, art. 180, art. 187, art. 188, art. 191 i art. 199 O.p. Z tego powodu wyrokiem z dnia 29 czerwca 2010 r., I SA/Łd 75/10, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. 2.4. W skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze kasacyjnej Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata) wniosła o uchylenie powyższego wyroku w całości, zasądzenie kosztów postępowania oraz zawieszenie postępowania w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny skargi konstytucyjnej SK 18/09. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania poprzez lakoniczne ustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do uchybień organów podatkowych podniesionych w skardze, tj. art. 120, art. 121, art. 122, art. 124, art. 180, art. 187, art. 188, art. 191, art. 199 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie przez organy podatkowe dowodu z zeznań świadka, zgłoszonego w toku postępowania, kwitując to słowami - iż jeżeli stronie zależy na przeprowadzeniu dowodu, to powinna ona podjąć działania w celu skutecznego przeprowadzenia dowodu, a także nie daniu wiary innym dowodom przeprowadzonym na poparcie twierdzeń Skarżącej odnośnie do posiadanych środków finansowych z lat wcześniejszych. 2.5. Wspomnianym na wstępie wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną. 3. Stanowiska Skarżącej w postępowaniu wznowieniowym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 3.1. Od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2012 r., II FSK 2338/10, Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata) wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego, żądając: (1) uchylenia ww. wyroku NSA i jego zmianę przez uwzględnienie skargi kasacyjnej, a w konsekwencji uchylenie wyroku WSA w Łodzi z dnia 29 czerwca 2010 r., I SA/Łd 75/10, oddalającego skargę na decyzję Dyrektora IS w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; ewentualnie uchylenie ww. wyroku NSA i jego zmianę poprzez uchylenie ww. wyroku WSA i uwzględnienie skargi na decyzję Dyrektora IS; (2) zwrotu kosztów postępowania. Skargę wniesiono na podstawie art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.). W jej uzasadnieniu wskazano, że decyzje organów zostały wydane na podstawie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Tymczasem wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny, w sprawie o sygn. akt SK 18/09 (Dz. U. z 2013 r., poz. 985), uznał wspomniany przepis, w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, za niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej w skrócie: Konstytucja RP). 3.2. Dyrektor IS przedłożył do akt sprawy swoją decyzję z dnia 13 maja 2014 r., nr [....], uchylającą wcześniejszą decyzję Dyrektora IS z dnia 26 listopada 2009 r., nr [...], i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora UKS oraz umarzającą postępowanie w sprawie (k. 24 akt NSA). 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga o wznowienie postępowania sądowego okazała się zasadna, dlatego podlega uwzględnieniu. 4.2. Przepis art. 272 § 1 p.p.s.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie (identycznie zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2010 r., II GPS 1/10). Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa Skarżącej do ponownego rozpoznania sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., SK 18/09, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wznowić postępowanie w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem i rozpoznać sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 p.p.s.a.). 4.3. Mając na uwadze, że w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP – Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2012 r., II FSK 2338/10, jak również zaskarżony wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 czerwca 2010 r., I SA/Łd 75/10 (art. 282 § 2 p.p.s.a.). Jest bowiem rzeczą bezsporną, że ww. wyrokiem Sąd pierwszej instancji oddalił skargę Skarżącej na decyzje podatkowe, których podstawą materialnoprawną był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. 4.4. Fakt uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania podatkowego, przez Dyrektora IS decyzją z dnia 13 maja 2014 r., nr [...], wcześniejszej jego decyzji z dnia 26 listopada 2009 r., nr [...], oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia 23 października 2008 r., nr [...], oraz umorzenie postępowania podatkowego sprawił, że bezprzedmiotowe stało się rozpoznanie skargi Skarżącej, a tym samym prowadzenie w tym zakresie postępowania sądowego. Okoliczność ta uzasadnia zatem jego umorzenie (art. 282 § 2 in fine p.p.s.a.). 4.5. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 282 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 w zw. z art. 276 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło