II FZ 606/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 września 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 181/10 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 23 grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 13 września 2010 r., I SA/Ol 181/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek M. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi tej podatniczki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 23 grudnia 2009 r.w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że pismem z dnia 25 kwietnia 2010 r. skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy K. z dnia 16 września 2009 r. utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 grudnia 2009r., w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r., podnosząc, iż stosownie do art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. - zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, w wyniku wykonania decyzji. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wniosła o stwierdzenie nadpłaty w zobowiązaniach podatkowych za lata 2003, 2004, 2005 i 2006. Postępowanie w tym przedmiocie zostało zakończone odmownymi decyzjami Wójta Gminy K., które następnie zaskarżono do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność czterech decyzji Wójta Gminy K. Nadto skarżąca wskazała, że w związku z powyższym zwróciła się do wójta o zwrot pobranego podatku za lata 2003, 2004, 2005 i 2006 oraz zaliczenie na poczet zaległości podatkowych, w tym zaległości za rok 2009. Podkreśliła również, że wójt stwierdził, że zobowiązania podatkowe zostały uregulowane. Kwota nienależnie zapłaconych podatków za lata 2003 – 2006 łącznie z pobranymi odsetkami i kosztami upomnień wyniosła 304.397,04 zł, co z nawiązką wystarcza na pokrycie zobowiązań podatkowych za rok 2009 r. Skarżąca dodała także, iż mimo powyższych okoliczności Wójt Gminy K. skierował decyzje za rok 2009 do postępowania egzekucyjnego, wystawiając tytuł wykonawczy z dnia 9 marca 2010 r., a Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne. Zarzuciła również, iż Wójt Gminy doprowadził do bezpodstawnego wzbogacenia się Gminy K., kwotą pobranego lecz nienależnego podatku. 3. Uzasadniając wydane postanowienie sąd pierwszej instancji powołując się na treść i wykładnię art. 61 § 3 p.p.s.a. wskazał, że wydając orzeczenie dokonał oceny wniosku skarżącej wraz z załącznikami w aspekcie wystąpienia lub nie wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W jego ocenie, skarżąca nie przedstawiła wystarczających argumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji i tym samym nie uprawdopodobniła okoliczności przemawiających za jej wstrzymaniem. Przede wszystkim nie powiązała swojej aktualnej sytuacji finansowej z koniecznością zapłaty spornej kwoty podatku. Również sformułowane w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zarzuty o bezpodstawnym wzbogaceniu się Gminy K., nie mogą stanowić przesłanki uzasadniającej zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie można bowiem uznać za przesłankę wstrzymania wykonania decyzji podnoszonych zarzutów, które będą dopiero merytorycznie badane w trakcie postępowania przed sądem. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie podatniczka zarzuciła niewłaściwą interpretację art. 61 § 3 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz nietrafne odczytanie stanowiska NSA zawartego w postanowieniu I FZ 148/09. W uzasadnieniu strona wskazała na swoją trudną sytuację finansową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Zażalenie podlega oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, że art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przepisie tym ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, ogranicza jednakże możliwość udzielenia ochrony tymczasowej od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek w tym przepisie zawartych. Obowiązkiem strony jest więc wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2007r., II FZ 338-339/07, niepubl.). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. post. NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06, niepubl.) 6. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. W świetle złożonego przez skarżącą wniosku za zasadne należało uznać stanowisko sądu pierwszej instancji, że strona nie przedstawiła wystarczających argumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji i nie uprawdopodobniła okoliczności przemawiających za jej wstrzymaniem. Brak ten jest o tyle istotny, że nie wskazanie na konkretne okoliczności, oparte odpowiednimi dowodami, jest o tyle ważny, gdyż warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Skoro zatem rozpoznawany wniosek powyższych wymogów nie spełniał, to słusznie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. 7. Ponadto zasadnie sąd pierwszej instancji także wskazał, że sformułowane w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zarzuty o przedawnieniu zobowiązania podatkowego, czy też bezpodstawnym wzbogaceniu się Gminy K., nie mogą stanowić przesłanki uzasadniającej zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. Są to bowiem kwestie, które mogą podlegać dopiero ewentualnemu rozpoznaniu w ramach głównego postępowania związanego z wniesioną skarga, a nie postępowania incydentalnego, jakim jest postępowanie z zakresu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 8. Odnosząc się do podniesionej przez stronę w zażaleniu okoliczności przyznania w innym postępowaniu praw pomocy oraz zajęcia przez komornika części emerytury, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że okoliczności te nie mogą stanowić podstawy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy bowiem zauważyć, że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania decyzji. Skutki te mają przy ocenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji znaczenie niejako potencjalne, nie chodzi bowiem o to, że w jakimś zakresie rzeczywiście wystąpiły lub się ujawniły. Omawiany przepis wymaga tylko istnienia zagrożenia - "zachodzi niebezpieczeństwo", którego można się spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu wykonania zaskarżonej decyzji w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest wykazanie przez stronę we wniosku jednej z dwóch alternatywnych przesłanek tj. możliwości zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). W tej sytuacji należy wyjaśnić, że zajęta przez komornika kwota pieniężna w razie uznanie niezasadności wydanej decyzji będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia wraz z odsetkami. Natomiast, co do okoliczności przyznania stronie prawa pomocy należy wskazać, że nie można przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 p.p.s.a., utożsamiać z przesłankami, na podstawie, których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2009 r., II FSK 1783/08, LEX nr 573464). Poza tym postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy a postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek. 9. Także za nietrafny należy uznać zarzut skarżącej, dotyczący nieprawidłowego zastosowania w sprawie przez sąd pierwszej instancji postanowienia NSA o sygnaturze akt I FZ 148/09. Należy bowiem zauważyć, że powołując się na to postanowienie sąd pierwszej instancji dokonuje tego w ramach wykładni instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Za prawidłowe należy uznać takie postępowanie sądu pierwszej instancji, który dokonując wykładni przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odwołuje się do orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wbrew wywodom skarżącej sąd nie "stosuje" danego orzeczenia do jej sprawy a jedynie wskazuje na kierunek wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. i dokonaną przez siebie wykładnię odnosi do danej sprawy. W ocenie Sądu słusznie sąd pierwszej instancji powołał się na to postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę w pełni podziela zaprezentowany w postanowieniu z dnia 29 maja 2009 r., I FZ 148/09 (niepubl.) pogląd, że trudna sytuacja finansowa strony, nie może sama w sobie świadczyć o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż mechanizmy zawarte w przepisach egzekucyjnych zapewniają dłużnikowi minimum egzystencji, a skutki decyzji dotyczących określonej sumy pieniężnej, są z natury rzeczy odwracalne. Jak słusznie także zauważył w tym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.