II FZ 110/11

Dnia 29 kwietnia 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący WSA (del.) Beata Cieloch (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 954/09 oddalające wniosek o zmianę postanowienia z dnia 15 lipca 2010 r. w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 13 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn.akt ISA/Rz 954/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek J. S. o zmianę postanowienia z dnia 15 lipca 2010 r. w zakresie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 13 października 2009 r., w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że postanowieniem z dnia 15 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek J. S. o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na przedmiotowe orzeczenie, postanowieniem z dnia 4 października 2010 r., sygn. II FZ 487/10, oddalił zażalenie. 4. W dniu 3 stycznia 2011 r. skarżący wraz z zażaleniem na postanowienie z dnia 29 grudnia 2010 r., zwrócił się o ponowne przeanalizowanie jego sytuacji majątkowej, podkreślając, że w 2010 r. kilkakrotnie dotknięty został skutkami powodzi, jednakże z tego tytułu nie otrzymał żadnego wsparcia. Jak wynikało z akt sprawy, skarżący wnosząc sprzeciw na postanowienie Referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy powoływał się już na skutki powodzi, która dotknęła jego gospodarstwo. Tym samym okoliczność ta była znana Sądowi, rozpoznającemu wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wraz z wnioskiem z dnia 3 stycznia 2011 r. skarżący nie powołał żadnych innych argumentów oraz nie przedłożył żadnych dokumentów, które wskazywałyby na zaistnienie nowych okoliczności w przedmiotowej sprawie, wpływających na ocenę jego sytuacji majątkowej. 5. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. – wskazał, że skarżący wnosząc o "zrozumienie jego sytuacji" nie powołał się na żadne "nowe" okoliczności. Dlatego w tej więc sytuacji, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia jego wniosku. 6. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i rozpoznanie od podstaw całości sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. 7. Na wstępie należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku o przyznanie pomocy prawnej okoliczności, jak również przedstawione wraz z wnioskiem dokumenty powinny, zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Należy jednak zauważyć, że w przypadku gdy strona składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to nie jest w istocie wnioskiem nowym, ale wnioskiem złożonym w trybie art. 165 p.p.s.a., tj. zmierzającym do weryfikacji poprzedniego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy. Jak bowiem wynika z treści art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Na gruncie powyższego przepisu należy wskazać, że przewiduje on możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie w przypadku zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Jednakże bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna (por. post. SN z dnia 10 listopada 1970 r., II CZ 139/70, OSPiKA 1971, z. 10, poz. 178). W przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy należy zauważyć, że po zakończonym postępowaniu z zakresu prawa pomocy, przyznanie prawa pomocy na podstawie ponownie złożonego wniosku będzie możliwe, jeżeli zmieniła się sytuacja majątkowa lub rodzinna strony i w nowym stanie faktycznym spełnione będą przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). Należy pamiętać, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznanie prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, niepubl.). Uwzględniając powyższe rozważania należy zauważyć, że trafnie podniósł Sąd pierwszej instancji, że w złożonym piśmie procesowym skarżący nie powołuje się na żadne "nowe" okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy. Również złożone zażalenie nie dostarcza odpowiedzi na to pytanie. Skarżący nie przedstawia też żadnych dodatkowych dokumentów, które mogłyby potwierdzić jego trudną sytuację majątkową. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o rozpoznanie sprawy "od podstaw w całości" Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że na obecnym etapie postępowania podlegało ocenie jedynie zaskarżone zażaleniem postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym Sąd nie mógł się odnieść do kwestii merytorycznych dotyczących sprawy, nie są one bowiem przedmiotem rozpoznania w postępowaniu wpadkowym, jakim jest postępowanie z zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.