VII SA/Wa 455/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2010 r. sprawy ze skargi W. B., M. K., S. W., J. Z., P. C. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej solidarnie na rzecz skarżących W. B., M. K., S. W., J. Z., P. C. kwotę 460 zł (czterysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. VIISA/Wa455/10 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. Minister Pracy i Polityki Społecznej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071, z późn. zm) w związku z art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U z 2007 r. Nr 11, poz. 74, z późn.zm) - po wniesieniu wniosku z dnia 10.10.2009 r. przez W. B., S. W., J. Z., M. K. i P. C. - reprezentowanych przez Radcę prawnego L. W. - o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ZUS Oddział w [...] z dnia [...].11.2008 r. o orzeczeniu odpowiedzialności wyżej wymienionych osób, jako członków zarządu, za zobowiązania [...] Towarzystwa [...] z siedzibą we W. z tytułu ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanowił utrzymać w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2009 r.. Postępowanie wszczęte zostało na wniosek W. B., S. W., J. Z., M. K. i P. C. -reprezentowanych przez radcę prawnego L. W. Pełnomocnik wnioskodawców we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji ZUS Oddział w [...] Inspektorat we W. z dnia [...].11.2008 r. o orzeczeniu odpowiedzialności wyżej wymienionych osób, jako członków zarządu, za zobowiązania [...] Towarzystwa [...] z siedzibą we W. z tytułu ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - powołując się na art. 156 § 1 i 2 K.p.a i zarzucając, iż decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności z art. 7, 8, 10 § 1 K.p.a oraz z art. 268 a Kp.a. Pełnomocnik wnioskodawców zarzucił, iż z porównanie dat doręczenia zawiadomień o wszczęciu postępowania z datą pisma pełnomocnika wnioskodawców, wskazuje, iż ZUS nie czekał na upływ zakreślonego przez siebie 14 dniowego terminu na złożenie wyjaśnień i dowodów i wydał zaskarżone decyzje, czym pozbawił wnioskodawców prawa do czynnego udziału w postępowaniu i tym samym naruszył zasady zawarte w art. 7 i 8 K.p.a zobowiązujące ZUS do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i prowadzenia postępowania w pełnym zaufaniem stron do organów administracji państwowej. Zdaniem pełnomocnika nie można uznać, iż zawiadomienie o VIISA/Wa455/10 wszczęciu postępowania w sprawie spełnia wymogi przewidziane w art. 10 § 1 K.p.a tj. umożliwia wnioskodawcom, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się w sprawie. Pełnomocnik zarzucił także, iż decyzje ZUS zostały wydane bez stosownego upoważnienia Prezesa Zakładu i to zarówno od strony merytorycznej, jak i od strony formalnoprawnej tj. naruszające przepis art. 268 a K.p.a. ( załączona kopia upoważnienie nie zawiera podpisu Prezesa Zakładu, a jedynie adnotację, iż upoważnienie podpisano elektronicznie a oryginał upoważnienia w raz z informacją o jego ważności znajduje się w Rejestrze Upoważnień dostępnych w Biuletynie Informacji Publicznej ZUS. Dodatkowo pełnomocnik stwierdził ( przy przyjęciu, iż upoważnienie jest formalnie oprawne), iż upoważnienie nie dotyczy jeśli chodzi o zakres upoważnienia decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na wnioskodawców w trybie art. 116 a ustawy -Ordynacja podatkowa. Ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę Minister zauważył, iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych - art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), zgodnie z którą decyzje te nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w K.p.a. Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał również, że w decyzji z dnia [...] września 2009 r. odniósł się szczegółowo do zarzutów przedstawionych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ZUS, nie dopatrzył się, iż przy wydawaniu decyzji doszło ze strony ZUS do rażącego naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na rozstrzygnięcie . Minister Pracy i Polityki Społecznej dokonując analizy przedmiotowej sprawy stwierdza, iż z akt sprawy, jak też pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wynika, iż został dotrzymany termin 14 dniowy do złożenia wyjaśnień i dowodów, a zaskarżone decyzje w stosunku do wyżej wymienionych osób zostały wydane w dniu 13 listopada 2008 r., a więc po upływie 14 dniowego terminu. Organ wskazał, że wynika to z wyjaśnień ZUS. Pismo pełnomocnika datowane na dzień 7.11.2008 r. do oddziału wpłynęło w dniu 12.11.2008 r.. W wyniku obiegu dokumentów korespondencja w tej sprawie do pracownika opracowującego decyzje wpłynęła już po nadaniu decyzji o odpowiedzialności członków zarządu. Wobec powyższego zarzut pełnomocnika o naruszeniu 14 dniowego terminu do złożenia wyjaśnień i dowodów w VII SA/Wa 455/10 sprawie jest nieuzasadniony. Odnosząc się do kwestii ważności upoważnienia dla osoby podpisującej decyzje, Minister Pracy i Polityki Społecznej przytoczył niektóre fragmenty uzasadnienia wyroku z dnia 18.04.2007 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego , sygn. akt II GSK 374/06, gdzie Sąd stwierdził poprawność udzielonych upoważnień. Analizując kwestię zakresu upoważnienia Minister powołał się na przepis art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdzie znajduje się odesłanie do stosowania przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, ale enumeratywnie wymienionych ( nie całej ustawy - Ordynacja podatkowa ), natomiast z upoważnienia wynika, iż osoba upoważniona może wydawać decyzję w imieniu Zakładu w sprawach wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a więc i decyzje w sprawach składek co do których stosuje się przepisy wymienione w art. 31 tej ustawy. W skardze skierowanej do Sądu Administracyjnego pełnomocnik stron skarżących zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 7,8,10 § 1, 156 § 1 i 2 K.p.a. oraz art.268a K.p.a. w związku z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. 2007 nr 11 poz.74 ze zm.) podnosząc, podobnie jak w toku postępowania administracyjnego fakt uniemożliwienia wnioskodawcom, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się w sprawie. Pełnomocnik zarzucił także, iż decyzje ZUS zostały wydane bez stosownego upoważnienia Prezesa Zakładu i to zarówno od strony merytorycznej, jak i od strony formalnoprawnej tj. naruszające przepis art. 268 a K.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1271 z późn.zm.). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji/ postanowień/, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). VIISA/Wa455/10 Skargi należało uwzględnić bowiem zaskarżone decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem przepisu art. 83a ust.2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2007r Nr 11 poz.74). Przepis art. 180 § 1 k.p.a. określa zasadę, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, zastrzegając jednak, że przepisy dotyczące ubezpieczeń mogą ustalać odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Kierując się powyższą zasadą, Minister Pracy i Polityki Społecznej, na wniosek W. B., S. W., J. Z., M. K. i P. C. wszczął na podstawie art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...].11.2008 r. o orzeczeniu odpowiedzialności wyżej wymienionych osób, jako członków zarządu, za zobowiązania [...] Towarzystwa [...] z siedzibą we [...] z tytułu ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Minister nie zauważył jednak, że istnieje przepis szczególny , zawierający wyjątek od regulacji zawartej w art. 157 § 2 k.p.a. to jest przepis art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustawa ta wprowadza w art. 83 ust. 2 regułę zaskarżania decyzji administracyjnych, podejmowanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia do sądu powszechnego. W przepisie art. 83a ust. 2 cyt. ustawy przewiduje jednocześnie, że decyzje ostateczne organu rentowego, od których nie wniesiono odwołania do sądu powszechnego, mogą być z urzędu przez organ uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Istnieje więc wyjątkowo możliwość weryfikowania takich decyzji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 83a ust. 2 dopuszczający taki wyjątek powinien być interpretowany w sposób, który wyklucza możliwość powstawania kolizji pomiędzy tymi postępowaniami, wynikających z poddania tej samej decyzji kontroli sądu powszechnego oraz kontroli administracyjnej i sądowoadministracyjnej. Z kolizją mielibyśmy do czynienia, gdyby przyjąć, że strona może na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych żądać w postępowaniu administracyjnym stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji organu rentowego, która była wcześniej kontrolowana przez sąd powszechny. Wówczas w istocie orzeczenia sądu powszechnego byłyby kontrolowane w inicjowanym przez VII SA/Wa 455/10 stronę nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym i sądowo-administracyjnym. Z tych względów przepis art. 83a ust. 2 przywoływanej ustawy pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych wyłącznie z urzędu i pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Oznacza to, że niniejszej sprawie skoro postępowanie wszczęte zostało nie z urzędu, ale na wniosek stron, a ponadto strony złożyły odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] do Sądu Okręgowego (co jednoznacznie wynika z akt sprawy) to w takich sprawach nie może mieć zastosowania przepis art. 157 § 2 k.p.a. przewidujący wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony lub z urzędu. Podkreślić należy, że powyższy pogląd znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( wyrok z dnia 3 lipca 2008r. II GSK 240/08) jak i Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 16 września 2009r. I UK 109/09). Biorąc więc pod uwagę, że organ rażąco naruszył przepis art. 83a ust.2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.270) orzekł jak w sentencji wyroku.