II FSK 2207/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Stefan Babiarz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Wr 414/10 w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 1 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za rok 2005 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu 1. Postanowieniem z dnia 24 maja 2010 r., I SA/Wr 414/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę J. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 1 lutego 2010 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za rok 2005. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że w sprawie skargę na powyższą decyzję, podpisał adwokat, któremu w dniu 16 kwietnia 2010 r. (adnotacja na potwierdzeniu odbioru przesyłki) doręczono wezwanie do uzupełnienia w terminie siedmiu dni, od daty otrzymania tego pisma, braku formalnego skargi, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez dostarczenie pełnomocnictwa procesowego. Powyższy brak nie został jednak uzupełniony. 3. Uzasadniając wydane postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odwołując się do treści art. 34 oraz art. 46 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. wskazał, że brak pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej przed sądem, wobec którego niemożliwe było stwierdzenie, czy adwokat, który sporządził skargę, był do tego upoważniony, a w konsekwencji, czy skarga została wniesiona w imieniu skarżącej przez osobę do tego umocowaną, jako brak formalny skargi podlegał usunięciu w trybie art. 49 tej ustawy. Profesjonalny pełnomocnik zastępujący skarżącego do dnia wydania postanowienia nie dostarczył pełnomocnictwa do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, mimo iż stosowne wezwanie doręczono mu w dniu 16 kwietnia 2010 r., a termin do jego wykonania kończył się z upływem dnia 23 kwietnia 2010 r. Z tych względów sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. 4. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 57 § 1, art. 46 § 3, art. 37 § 1, art. 58 § 1 pkt 3, art. 49 § 1 i 3 poprzez odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi – niedostarczenie pełnomocnictwa procesowego, w sytuacji, gdy w rzeczywistości skarga nie posiadała żadnych braków formalnych bowiem pełnomocnictwo zostało na wezwanie WSA do akt sprawy przedłożone. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. polegające na pozbawieniu strony możliwości obrony swoich praw poprzez odrzucenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 1 lutego 2010 r. do WSA, z uwagi na niedostarczenie przez wnoszącego skargę pełnomocnika, pomimo wezwania WSA, pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego, w sytuacji gdy WSA w celu umożliwienia skarżącemu ochrony swych praw zobligowany był do wezwania strony do uzupełnia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. 5. Uzasadniając rozstrzygnięcie, podjęte w niniejszej sprawie, należy wskazać na dwa istotne elementy. Po pierwsze na okoliczność złożenia przez pełnomocnika skarżących jako załącznika do skargi kasacyjnej kserokopii dowodów nadania przesyłki poleconej, w której miało się znajdować pełnomocnictwo. Po drugie to, czy w razie braku pełnomocnictwa dla osoby podpisującej skargę należało wezwać skarżącego bezpośrednio do jej podpisania. Odnosząc się do pierwszej z powyższych kwestii należy wskazać, że w skardze kasacyjnej wskazano na załączone do niej dowody nadania przesyłki (w dniu 16 kwietnia 2010 r.), które, w jego ocenie, potwierdzają wykonanie wezwania sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższa okoliczność wymaga wyjaśnienia, co zawierała nadana przesyłka, gdyż sam dowód nadania nie uprawdopodabnia jej zawartości, a dowodzi jedynie, że list polecony został wysłany do sądu (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2009 r., II FSK 2076/09, niepubl.). Dlatego też tę okoliczność powinien rozpoznając ponownie sprawę, sąd pierwszej instancji wyjaśnić. Tym bardziej, że przez sąd pierwszej instancji, jak wynika ze skargi kasacyjnej prowadzone są inne postępowania wobec skarżącego. Odnosząc się do drugiej kwestii należy wskazać, że niedopuszczalność skargi z powodu nieuzupełnienia w terminie jej braków formalnych ma miejsce wówczas, gdy wadliwości tych w wyznaczonym terminie nie usunięto, mimo prawidłowego wezwania w tym przedmiocie. Brak formalny, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., musi być istotny, to znaczy taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W sprawie niniejszej stroną postępowania jest podatnik i to do niego, w przypadku braku odpowiedzi od osoby powołującej się na niezałączone do skargi pełnomocnictwo, powinien zwrócić się sąd pierwszej instancji z wezwaniem do podpisania skargi. Odrzucenie skargi tylko z tego powodu, że pełnomocnik nie złożył w wyznaczonym terminie pełnomocnictwa, w sposób ewidentny pozbawia stronę możności obrony swych praw przed sądem, co skutkowałoby nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Zważyć należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, na żadnym jego etapie nie obowiązuje przymus prawny ustanowienia pełnomocnika. Jeżeli osoba, która, powołując się na udzielone mu pełnomocnictwo, sporządziła i podpisał skargę sądowoadministracyjną, a pełnomocnictwa do tej czynności w wyznaczonym terminie nie przedstawia, zachodzi wówczas sytuacja braku podpisania skargi. Podpis osoby, która nie przedstawiła pełnomocnictwa, fiest jest bowiem podpisaniem skargi. Brak podpisu jest wadą formalną skargi w rozumieniu art. 57 § 1 in initio w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. i uzasadnia wezwanie do jego usunięcia na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. Odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braku formalnego w postaci podpisu strony następuje dopiero wówczas, gdy nie uzupełniono w terminie tego braku, pomimo prawidłowego wezwania do jego usunięcia. W sprawie niniejszej brak pełnomocnictwa dla osoby, która w imieniu skarżących podpisała skargę, nie spowodował wezwania strony postępowania do jej podpisania. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd zaprezentowany w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2007 r., II FSK 708/06 Powyższy pogląd akceptowany jest także w piśmiennictwie (por. B. Dauter. Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009 r., s.95.) W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził natomiast dochodzonego w skardze kasacyjnej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, ponieważ art. 203 pkt 1 p.p.s.a. nie przewiduje takiego rozstrzygnięcia w przypadku uchylenia postanowienia sądu pierwszej instancji.