I SA/Bd 363/10

WyrokWSA w Bydgoszczy2010-05-26

Skład orzekający: Leszek Kleczkowski, Urszula Wiśniewska, Mirella Łent

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy małżonek zobowiązanego, który nie jest jednocześnie zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ma legitymację do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skierowanym do majątku wspólnego małżonków, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego wyłącznie na zobowiązanego małżonka?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że małżonek zobowiązanego, który nie jest jednocześnie zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie posiada legitymacji do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Legitymacja ta przysługuje wyłącznie zobowiązanemu. Niemniej jednak, sąd uchylił zaskarżone postanowienie z uwagi na naruszenie art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który wymaga wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego.
Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku W. L. z tytułu zaległości podatkowych. Zajęto ruchomości stanowiące majątek wspólny małżonków. A. L., żona zobowiązanego, wniosła o zwolnienie ruchomości z egzekucji, zarzucając naruszenie art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny odmówił zwolnienia, a następnie odmówił uznania zarzutu wniesionego przez A. L. z uwagi na brak jej legitymacji. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. A. L. złożyła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących prawa do wniesienia zarzutu oraz art. 27c ustawy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B., określił, że postanowienie nie może być wykonane w całości i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr) sędzia WSA Mirella Łent Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 maja 2010r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącej A. L. kwotę 340,00 zł (trzysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku Pana W. L. celem wyegzekwowania należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. objętej tytułem wykonawczym m SM [...] z dnia [...]r. oraz należności z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2009r. objętych tytułami egzekucyjnymi m SM [...] z dnia [...]r. i nr SM [...] z dnia [...]r. Łączna kwota dochodzonych należności wynosi 56.436,60 zł. Tytuły wykonawcze zostały doręczone Zobowiązanemu w dniu 28 lipca 2009r. W dniu 29 lipca 2009 r. przy udziale żony Zobowiązanego A. L. dokonano zajęcia ruchomości pozostających we wspólności majątkowej małżeńskiej W. i A. L. tj.: samochodu ciężarowego RENAULT MIDLUM, przyczepy ciężarowej TRAMP TRAIL, ciągnika samochodowego VOLVO FH, naczepy uniwersalnej KRON E SDP, naczepy ciężarowej BODEX, ciągnika samochodowego VOLVO, ciągnika siodłowego VOLVOFH12T. Pismem z dnia 5 sierpnia 2009r. Pani A. L. wniosła o zwolnienie z egzekucji zajętych ruchomości. Wskazała, iż tytuły wykonawcze zostały wystawione z naruszeniem art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co skutkuje niedopuszczalnością prowadzonego postępowania. W dniu [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. wydał postanowienie nr [...], w którym odmówił wyłączenia spod egzekucji ruchomości zajętych w dniu 29 lipca 2009r. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż postępowanie prowadzone jest do majątku wspólnego małżonków, co wyłącza zastosowanie art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zakres odpowiedzialności małżonków za zaległości podatkowe wyznacza bowiem art. 29 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zaś przepis art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie pozostaje w sprzeczności z tym uregulowaniem. Pismem z dnia 20 września 2009r. Pani A. L. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 6, 7,8 i 75 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponownie wskazała, iż w przypadku prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego małżonków niezbędne jest wystawienie tytułu wykonawczego na oboje małżonków, zaś odmienne rozwiązanie stanowi naruszenie art. 27 § 1 oraz art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto Pani A. L. zarzuciła bezpodstawne rozpoznanie sprawy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. w trybie art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pismem z dnia [...]r. nr [...] organ odwoławczy wezwał Panią A. L. do uzupełnienia zażalenia poprzez wskazanie z jakiego środka prawnego korzysta wraz z podaniem podstawy prawnej, w oparciu o którą winno w jej ocenie nastąpić rozstrzygnięcie w sprawie. Pismem z dnia 27 października 2009r. Pani A. L. uzupełniła złożone zażalenie wskazując, iż w rozpatrywanej sprawie wykorzystała instytucję zarzutu wynikającą z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z niewystawieniem tytułu wykonawczego na oboje małżonków. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. odmówił uznania zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej z majątku Pana W. L. z uwagi na brak legitymacji do złożenia wniosku przez wnioskodawcę. W uzasadnieniu wskazano, iż legitymowanym do wniesienia zarzutów jest wyłącznie zobowiązany, tj. zgodnie z definicją zawartą w art. 1 a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym. Odpowiedzialność Pani A. L. za zobowiązania podatkowe Pana W. L. wynika z art. 29 Ordynacji podatkowej i ograniczona jest wyłącznie do majątku wspólnego małżonków, a zatem nie posiada ona statusu zobowiązanego i wynikających z tego praw. Pismem z dnia 4 stycznia 2010r. Pani A. L. złożyła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...]r. nr [...] Strona zarzuciła organowi naruszenie art. 27 § 1, art. 27c i art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez odmowę ich zastosowania, art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez odmowę uznania prawa do wniesienia zarzutu przez współmałżonka zobowiązanego, art.6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez podejmowanie działań niezgodnie z przepisami, w tym podanie niewłaściwej podstawy prawnej w sentencji postanowienia oraz art. 6 i art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie postanowienia przez upływem terminu na wniesienia przez stronę skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. nr [...] z dnia [...]r., jak również zignorowanie wskazanych przez stronę orzeczeń sądowych, co nie budzi zaufania do organu administracji. Ponadto Pani A. L. wskazała, iż w dniu 22 października 2009r. uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego w B. rozwiązujący małżeństwo Pani A. L. i Pana W. L. Postanowieniem z dnia[...]r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w .I z dnia [...] r., nr [...] odmawiające uznania zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej z majątku W. L. z uwagi na brak legitymacji do złożenia wniosku przez wnioskodawcę. Organ podkreślił, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. ), prawo do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przysługuje wyłącznie zobowiązanemu. Wynika to z brzmienia art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy. Organ wskazał kogo zgodnie z definicją zawartą w art. 1a pkt 20 ustawy należy rozumieć pod pojęciem zobowiązanego. W przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne dotyczy zaległości podatkowych W. L. wynikających z tytułu podatku dochodowego za 2008r. oraz podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2009r. Wobec tego w ocenie organu status zobowiązanego przysługiwał tylko W. L. i jego żona A. L. nie była uprawniona do wniesienia zarzutów. Ponadto organ wskazał na szczególny charakter odpowiedzialności współmałżonka za zobowiązania podatkowe podatnika wyznaczony treścią art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Odnosząc się do zarzutu, iż Naczelnik Urzędu "Skarbowego w I. wydając w dniu [...]r. postanowienie nr [...] w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, pozbawił stronę prawa do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]r.", organ odwoławczy stwierdził, iż ponowne rozpoznanie sprawy przez organ egzekucyjny w czasie kiedy dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu nie pozbawia strony prawa do wniesienia tego środka zaskarżenia. Pismem z dnia 15 marca 2010r. A. L. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę. Skarżąca zarzuciła postanowieniu naruszenie art.33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej upea) w zw. z art.78 Konstytucji poprzez odmowę uznania prawa do wniesienia zarzutu przez współmałżonka zobowiązanego, art.27 § 1 pkt 9 w zw. z art.1a pkt 20 upea poprzez ich błędną wykładnię oraz art.27c upea poprzez pominięcie w sprawie. Ponadto w skardze podniesiono zarzut naruszenia art.6, 7, 8, 75 § 1 i 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie zgłoszonych w toku postępowania faktów mogących mieć istotne znaczenie dla sprawy, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i utrzymanie w mocy postanowienia pomimo, iż zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, co w ocenie strony nie mogło wzbudzać zaufania do organów administracji publicznej. W ocenie skarżącej ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako środki zaskarżenia podejmowanych przez organy egzekucyjne działań, oprócz zażalenia przewiduje zarzuty, żądanie wyłączenia spod egzekucji oraz skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora i skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W skardze podniesiono, że skoro w momencie składania wniosku skarżąca pozostawała w związku małżeńskim z zobowiązanym i zajęte ruchomości stanowiły majątek wspólny małżonków, to poza skargą na czynności egzekucyjne, jedynym środkiem zaskarżenia, z którego mogła skorzystać był zarzut. Dodatkowo wyjaśniono, że w przedmiotowej sprawie nie mogło być mowy o złożeniu skargi na czynności egzekucyjne, gdyż organy egzekucyjne prowadziły postępowanie wobec prawidłowego majątku. Wobec tego w opinii strony nieuznanie przez organy prawa do wniesienia zarzutu zgodnie z art.33 upea pozbawiło skarżącą jakiejkolwiek ochrony, w tym prawa do sądu. Skarżąca powołała się na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 2 czerwca 2008 r. (I SA/Bd 743/07) oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 września 2008 r. (I SA/Kr 696/08), z którego wynika, iż warunkiem koniecznym do prowadzenia egzekucji z majątku pozostającego w ustawowej wspólności małżonków jest wystawienie tytułu wykonawczego wobec obojga małżonków. W ocenie strony obowiązek taki wynika również z treści art.27c upea. Wynikające z długu małżonka (aktualnie byłego małżonka) zobowiązanie skarżącej było ograniczone do odpowiedzialności z majątku wspólnego. W związku z tym zaniechanie wystawienia tytułu wykonawczego również wobec skarżącej stanowiło rażące naruszenie art.27 § 1 upea. W uzasadnieniu skargi odwołano się także do wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2008 r. (I SA/Bd 101/08). Skarżąca podkreśliła także, że organ odwoławczy pominął wiele faktów podnoszonych przez nią w toku postępowania. Chodzi tutaj m.in. o fakt uprawomocnienia się z dniem [...] r. wyroku rozwodowego w sprawie między skarżącą a W. L. Wobec tego wszystkie zajęte w postępowaniu pojazdy stanowiły odtąd przedmiot współwłasności w częściach ułamkowych. Z dniem [...] r. skarżąca stała się osobą trzecią w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Jednak z chwilą składania wniosku pozostawała jeszcze w związku małżeńskim z zobowiązanym i miała prawo do wniesienia zarzutów. W ocenie skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej pominął także informację o wydanym w dniu [...] r. wyroku Sądu Rejonowego w I. o ustanowieniu rozdzielności majątkowej pomiędzy skarżącą a W. L. z dniem [...]r. Wobec tego postępowanie egzekucyjne prowadzone w celu wyegzekwowania należności od W. L. z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2009 r., w świetle ww. wyroku, może nie dotyczyć już skarżącej na podstawie art.29 § 1 i § 2 pkt ustawy Ordynacja podatkowa. Końcowo skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu pominięcie wniesionego przez nią zarzutu przywołania przez organ I instancji w sentencji postanowienia błędnych informacji co do przepisów jego wydania. Sformułowana w ten sposób sentencja postanowienia nie wskazywała jasno podstawy prawnej jego wydania i kazała się tej podstawy domyślać. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie. W rozpatrywanym stanie faktycznym spór dotyczył uprawnienia małżonki zobowiązanego do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skierowanym do majątku wspólnego małżonków na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego wyłącznie na męża - zobowiązanego W. L. Najistotniejszym w sprawie staje się zatem określenie statusu skarżącej w prowadzonym postępowaniu. Analizując obowiązujące w tym zakresie przepisy należy wskazać, że zgodnie z 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.) organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Dalej w świetle art. 27 pkt. 2 i 3 cyt. ustawy tytuł wykonawczy winien zawierać wskazanie imienia i nazwiska zobowiązanego, treść podlegającego egzekucji obowiązku, a także jego podstawę prawną. Wreszcie w myśl art. 1 a) u.p.e.a. pkt 20 przez "zobowiązanego" rozumie się m.in. osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Art. 1 a) powołanej ustawy zawiera ustawowy słowniczek pojęć użytych w tym akcie prawnym. Zawarte w tym przepisie objaśnienia stanowią definicje legalne. Ustawodawca , zamieszczając je w tekście ustawy tym samym nakazał przy dokonywaniu wykładni (zwłaszcza w procesie stosowania prawa) nadawanie odpowiedniego, wskazanego przez niego znaczenia zdefiniowanym wyrazom czy wyrażeniom użytym w tym akcie prawnym i aktach wykonawczych do niego ( por. M.Zieliński - Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki- Wyd. Prawnicze LexisNexis Warszawa 2002, s. 189-192 i 203). Nie jest w związku z tym dopuszczalne nadawanie tym samym wyrazom czy wyrażeniom w obrębie danego aktu prawnego znaczeń odmiennych niż wynikające z definicji legalnej. Ustawodawca dla celów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zdefiniował w art. 1 a ) pkt 20 u.p.e.a. zobowiązanego jako osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Jeżeli zatem w jakimkolwiek przepisie u.p.e.a. bądź aktów wykonawczych do niej użyto wyrazu "zobowiązany", to dokonując interpretacji tego przepisu, interpretator musi nadać mu znaczenie nadane wyżej wymienioną definicją legalną. Egzekucja, w ramach której złożone zostały zarzuty przez skarżącą, zmierzała do przymusowej realizacji zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2009r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r., które ciążyły ( co pozostaje poza sporem) wyłącznie na małżonku skarżącej –W. L. On zatem, co podkreślił też Dyrektor Izby Skarbowej , był zobowiązanym w rozumieniu art. 1a) pkt 20 u.p.e.a. W..L. co również pozostaje poza sporem, w momencie powstania zobowiązania i doręczenia mu tytułu wykonawczego pozostawał w związku małżeńskim ze skarżącą (tytułu zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 28 lipca 2009r. ; wyrok rozwiązujący małżeństwo zainteresowanej uprawomocnił się w dniu 22 października 2009r.) . Stosownie do art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2007r. Ordynacja podatkowa, w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za zobowiązania , o której mowa w art. 26 Ordynacji, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Z mocy prawa powstaje zatem odpowiedzialność małżonka podatnika za dług podatnika , ograniczona jednak do majątku wspólnego małżonków. Małżonek ten, co nie budzi wątpliwości, nie staje się jednak z mocy tego przepisu odpowiedzialnym za zobowiązanie podatkowe ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 146/05, opubl. w Lex pod nr 201455). Nie jest on więc zobowiązanym w rozumieniu art. 1a) pkt 20 u.p.e.a. Ze wskazanych powyżej względów za niezasadny uznać należy zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 33 , art. 27 par. 1 pkt 9 w zw. Z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. Nie mniej skarga została uwzględniona z uwagi na naruszenie art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślić należy, iż za ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (choćby w powołanym wyżej wyroku z dnia 18 stycznia 2006 r. czy w wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 335/07, opubl. w Lex pod nr 471050) i Sądu Najwyższego ( w uchwałach z dnia 18 marca 2005 r., sygn. akt III CZP 3/05, opubl. w OSNC 2006 r., nr 2,poz. 27 i z dnia 18 września 2002 r., sygn. akt III CZP 49/02, opubl. w OSNC z 2003 r., nr 9, poz. 115) uznać należy pogląd, iż w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, tytuł wykonawczy wystawiony winien być na oboje małżonków, stosownie do art. 27c) u.p.e.a. Dokonując wykładni tego przepisu nie można, jak wywiódł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanej uchwały z 18 września 2002 r. (a Sąd orzekający w tej sprawie w pełni pogląd ten i wspierającą go argumentację podziela), ograniczyć się do wykładni językowej. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że w przepisie tym mowa jest o zobowiązanym i jego małżonku. Zgodnie z art. 1 a) pkt 20 u.p.e.a. przez zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z art. 26 Ordynacji podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki, natomiast według art. 29 § 1 tej ustawy , w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. W razie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, zobowiązanym w rozumieniu art. 1 a) pkt 20 u.p.e.a. pozostaje zatem wyłącznie podatnik, a jego małżonek takiego statusu nigdy nie ma. Odpowiednio do tego, odpowiedzialność zobowiązanego (podatnika) obejmuje jedynie jego majątek odrębny i majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka. Jeśli zatem u.p.e.a. w art. 27c) wyraźnie różnicuje zobowiązanego i jego małżonka, traktując tylko jednego z małżonków jako zobowiązanego, wówczas - przynajmniej w zakresie egzekucji należności stanowiących zobowiązania podatkowe - musi to oznaczać, że wymieniony przepis ma zastosowanie właśnie wtedy, gdy tylko jeden z małżonków jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy, a drugi takiego statusu nie ma, a jedynie zachodzi podstawa do prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka. Tylko przy takim założeniu art. 27c) u.p.e.a. może w ogóle mieć praktyczne znaczenie. Jeżeli zobowiązanym jest tylko jeden z małżonków, to odpowiedzialność za zobowiązania publicznoprawne rozciąga się jedynie na jego majątek odrębny oraz majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka, a nie obejmuje majątku odrębnego małżonka zobowiązanego. O odpowiedzialności za zobowiązanie publicznoprawne obojga małżonków zarówno ich majątkiem wspólnym, jak i ich majątkami odrębnymi, można natomiast- według Sądu Najwyższego- mówić tylko wtedy, gdy oboje małżonkowie mają jednocześnie status zobowiązanych. Gdyby przyjąć, że jedynie w tym wypadku ma zastosowanie art. 27c) u.p.e.a., wówczas przepis ten byłby zbędny, ponieważ w sytuacji, w której oboje małżonkowie mieliby status zobowiązanego w rozumieniu art. 1a) pkt 20 u.p.e.a., przeciwko każdemu z nich i tak można byłoby wystawić administracyjny tytuł wykonawczy na zasadach ogólnych, tj. zgodnie z art. 26 i 27 u.p.e.a. Jeśli nawet przepis art. 27c) u.p.e.a., w części dotyczącej określenia zakresu prowadzonej egzekucji (zarówno majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka, jak i ich majątki odrębne), może skłaniać do odmiennego wniosku, to jednak w części odnoszącej się do określenia podmiotów, które przepis ten obejmuje (wyraźne zróżnicowanie zobowiązanego i jego małżonka, nie będącego zobowiązanym), jego brzmienie może być podstawą do przyjęcia zapatrywania, że ma on zastosowanie właśnie wtedy, gdy egzekucja obejmuje jedynie majątek odrębny zobowiązanego oraz majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka, z pominięciem majątku odrębnego małżonka zobowiązanego. Obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków w przypadku kierowania egzekucji obowiązków ciążących na jednym z nich do majątku wspólnego nie oznacza jednak, iż małżonek niebędący zobowiązanym, przy wyraźnym odróżnieniu jego statusu od statusu zobowiązanego przez ustawodawcę (co wywiedziono wyżej) ma takie same uprawnienia w postępowaniu egzekucyjnym jak małżonek, będący zobowiązanym. Przepisy u.p.e.a. nie dają bowiem podstaw do przyjęcia, iż ustawa ta posługuje się pojęciem zobowiązanego w dwóch różnych znaczeniach - materialnym i formalnym ( wynikającym z faktu wskazania konkretnego podmiotu w tytule wykonawczym). Jak wskazano wyżej, zakres pojęcia zobowiązany został określony w definicji legalnej, zamieszczonej w słowniczku zawartym w art. 1 a) pkt 20 u.p.e.a. i w każdym przypadku użycia tego wyrazu w przepisach tej ustawy i w przepisach wykonawczych do niej należy pojęcie to rozumieć jednakowo. Jeżeli zatem małżonek zobowiązanego ponosi tylko odpowiedzialność majątkiem wspólnym za cudze zobowiązanie, to tym samym nie można mu przyznać uprawnień wynikających z art. 27 § 1 pkt 8 u.p.e.a. do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym , skoro uprawnienia te, jak wynika wprost z art. 27 § 1 pkt 8 u.p.e.a., przysługują - z mocy ustawodawcy- wyłącznie zobowiązanemu. Sytuacja prawna małżonka zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji odbiega tym samym od sytuacji małżonka dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym, uregulowanym w k.p.c. Nie można jednak nie zauważyć, iż odmienność uregulowań prawnych we wskazanych wyżej postępowaniach egzekucyjnych usprawiedliwiona jest odmiennością charakteru egzekwowanych przymusowo roszczeń. W pierwszym przypadku, o tym czy i w jakim zakresie roszczenie wierzyciela może być skierowane do majątku wspólnego małżonków decyduje wyrażenia zgody bądź nie przez drugiego małżonka na ich zaciągnięcie ( art. 41 § 1 i § 2 k.r.i.o. w brzmieniu obowiązującym od 20 stycznia 2005r.). Natomiast zobowiązanie podatkowe wobec pozostającego w związku małżeńskim podatnika powstaje w sposób określony w Ordynacji podatkowej , a zakres odpowiedzialności z tego tytułu w odniesieniu do majątku wspólnego co do zasady nie zależy od zachowania drugiego z małżonków i wynika z mocy prawa, czyli z samego faktu pozostawania w związku małżeńskim i istnienia majątkowej wspólności małżeńskiej. Tym samym nie można się zgodzić z poglądem wyrażonym przez A.Cudaka ( [w:] Podmioty legitymowane do wniesienia zarzutów w spawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - opubl. w Zeszytach Naukowych Sądownictwa Administracyjnego- z 2009 r.,nr 4,s. 26) , iż konieczność zachowania równowagi w uprawnieniach małżonka w postępowaniu egzekucyjnym w administracji i postępowaniu cywilnym wymaga przyznania małżonkowi zobowiązanego uprawnienia do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Trudno też podzielić pogląd, wyrażony w skardze, iż przyznanie takich uprawnień wywieść należy z art. 78 Konstytucji RP. Wystawienie tytułu wykonawczego przez wierzyciela czy też nawet wszczęcie na jego podstawie egzekucji administracyjnej przez organ egzekucyjny nie może być bowiem uznane za równoznaczne z wydaniem decyzji czy orzeczenia przez organ I instancji. Ponadto w kognicji sądów administracyjnych nie leży usuwanie następstw powstałych niespójności uregulowań prawnych w sposób wykraczający poza granice poprawnej metodologicznie wykładni. Sąd wkraczałby wówczas w uprawnienia ustawodawcy, zaś jego orzeczenia miałyby charakter prawotwórczy i wykraczałyby poza zakres przyznanej mu władzy sądowniczej ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FK 1953/07, opul. W POP z 2009 r., nr 4,poz. 360). Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Organ ponownie rozpatrując sprawę uwzględni również powołaną przez stronę okoliczność wydania przez Sąd Rejonowy w Inowrocławiu wyroku w przedmiocie ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy skarżącą a W.L. Wobec powyższego na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt1 sentencji . Na podstawie art. 152 cyt. ustawy określono, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 art. 205 par. 4 cyt. ustawy. U. Wiśniewska L. Kleczkowski M. Łent

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło