II OSK 1920/10

Dnia 20 grudnia 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Bożena Popowska (spr.) Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 310/10 w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego uregulowania własności gospodarstwa rolnego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15.06.2010r. sygn. akt II SA/Gd 310/10 oddalił skargę M. H. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...].10.2009r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty Bytowskiego z dnia [...].08.2009r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w przedmiocie uregulowania własności gospodarstwa rolnego o pow. 15,13 ha położonego w S., zakończonego aktem własności ziemi nr [...] z dnia [...].01.1974 wydanym przez Naczelnika Powiatu w Bytowie na rzecz J. R. H. i jego żony Z. H. W uzasadnieniu wyroku podano, że M. H. wystąpiła do Starosty Bytowskiego z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego w dniu 31.01.1974 r. stwierdzeniem przez Naczelnika Powiatu w Bytowie na podstawie art. 1, art. 5 i art. 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 27, poz. 250), że J. R. H. i Z. H. stali się z mocy prawa właścicielami działek ziemi o powierzchni 15,13 ha, położonych w S. Starosta Bytowski, powołując się na art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) i art. 63 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (j. t. Dz. U. z 2007r. Nr 231, poz. 1700 ze zm. – dalej ugnr), decyzją z [...].08.2009 r. umorzył postępowanie stwierdzając, że merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącej nie jest możliwe, ponieważ art. 63 ust. 2 i 3 ugnr stanowią, że od 1 stycznia 1992 r. do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów kpa dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowania toczące się w tych sprawach podlegają umorzeniu. Wojewoda Pomorski, po rozpoznaniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na ustawę z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wskazał, że postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie z wniosku skarżącej podlega umorzeniu bez względu na zgłoszone zarzuty, bowiem brak jest podstaw prawnych do jego przeprowadzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi administracji rażące naruszenie prawa poprzez niezastosowanie art. 21 ust. 1 Konstytucji, który, stosownie do art. 8 ust. 2 ustawy zasadniczej, powinien być przez organ zastosowany w sprawie bezpośrednio. W ocenie pełnomocnika, ugnr wydana została na gruncie odmiennej sytuacji prawnej, kiedy to poręcznie własności i dziedziczenia nie miało rangi konstytucyjnej. Wobec tego organ, mając na uwadze art. 20 Konstytucji, który odwołuje się do własności prywatnej jako podstawy społecznej gospodarki rynkowej, powinien dać pierwszeństwo ustawie zasadniczej i uznać prawo skarżącej do działania na gruncie procedury administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wskazał, że konstytucyjna ochrona prawa własności nie może być interpretowana w sposób bezwzględny i w oderwaniu od innych norm prawa. W przeciwnym razie, każdy akt ustawowy ograniczający prawo własności, a także decyzje wydawane na podstawie takich aktów, mogłyby być uznane za rażąco naruszające prawo. Pełnomocnik skarżącej pominął przy tym fakt, że stosownie do art. 63 – (zapewne chodziło o art. 64 u.3) Konstytucji, własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza istoty prawa własności. Mając to na uwadze, stosownie do art. 21 ust. 1 w związku z art. 8 i art. 64 ust. 3 Konstytucji, nie doszło do rażącego naruszenia art. 21 ust. 1 ustawy zasadniczej na skutek wydania przez ustawodawcę przepisu art. 63 ust. 2 i ust. 3 ugnr., a następnie wydania zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji, rozpatrując skargę na powyższą decyzję uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu wskazano, iż ustawę, na mocy której wydano akt własności ziemi, uchylono ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11 poz. 81 ze zm.), pozostawiając w mocy nabytą na jej podstawie własność nieruchomości oraz związane z tym nabyciem skutki prawne. Rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia na podstawie tej ustawy własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego przekazano sądom powszechnym. Wskazano również, iż zgodnie z art. 63 ust. 2 ugnr, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie stosuje się przepisów kpa, dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie administracyjne toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu (art. 63 ust. 2). W ocenie Sądu I instancji wskazane przepisy, zwłaszcza znajdujący w sprawie zastosowanie art. 63 ust. 2 ugnr, nie pozostawiają wątpliwości, że organy administracji, rozpoznając wniosek skarżącej, prawidłowo zastosowały art. 63 ust. 2 tej ustawy i uznały, że wniosek nie może być merytorycznie rozpoznany. Uregulowanie zawarte w art. 63 ugnr jest bowiem przeszkodą prawną do wszczęcia wymienionych w nim postępowań nadzwyczajnych i tym samym negatywną przesłanką dopuszczalności wszczęcia postępowania o charakterze przedmiotowym. Sąd I instancji stwierdził także, że podejmując trafną co do meritum decyzję, organy administracji naruszyły jednak prawo. Uznając, że nie ma podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej, powinny one były wydać na podstawie art. 149 § 3 kpa decyzję o odmowie wznowienia postępowania, zamiast, jak to uczyniły, umorzyć postępowanie. Stosownie bowiem do art. 63 ust. 3 ugnr, umorzeniu podlega toczące się już postępowanie wznowieniowe, w sprawie natomiast przypadek taki nie zachodził; skarżąca dopiero żądała od organu wszczęcia postępowania, które, z powodu negatywnej przesłanki o charakterze przedmiotowym z art. 63 ust. 2 ustawy z 1991 r., nie zostało wszczęte. Sąd uznał jednak, że jakkolwiek organ powinien był odmówić wznowienia postępowania, zamiast je umorzyć, to uchybienie to nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem istotą zaskarżonej decyzji jest odmowa merytorycznego rozpoznania wniosku. Sąd I instancji wskazał również, że w orzecznictwie akceptowano poglądy przemawiające za koniecznością umorzenia postępowania w analogicznym stanie faktycznym. Odnosząc się do zarzutu skargi Sąd I instancji stwierdził, że organy administracji, stosownie do art. 6 kpa działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza że Wojewoda Pomorski rozpoznając wniosek skarżącej, był związany przepisami ugnr i nie mógł odstąpić od jej zastosowania, stosując bezpośrednio art. 21 ust. 1 Konstytucji. Sąd I instancji zauważył również, że stanowiący podstawę rozstrzygnięcia organu art. 63 ust. 2 i 3 ugnr był przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 22 lutego 2000 r. w sprawie SK 13/99 (OTK 2000/1/5) orzekł, że nie narusza on Konstytucji. Wymieniony wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku został w całości zaskarżony przez M. H.. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania przez oparcie rozstrzygnięcia oddalającego skargę na uregulowaniu proceduralnym z art. 63 ust. 2 ugnr. Przy właściwym spojrzeniu na tę proceduralną kwestię Sąd I Instancji, biorąc pod uwagę późniejszą konstytucyjną ochronę własności i dziedziczenia oraz unijne zobowiązania Polski zawarte w Traktacie Lizbońskim, a związane z poręczeniem własności i dziedziczenia, powinien dojść do wniosku, że nie jest możliwe w świetle aktualnego stanu prawnego stosowanie tego rozwiązania pochodzącego sprzed prawie dwudziestu laty (1991 r.). Niezależnie od tego, jak wskazuje tytuł ustawy z października 1991 r., dotyczy ona gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, gdy tymczasem w przedmiotowej sprawie chodzi o prywatną nieruchomość. Wytyczony zatem tym tytułem zakres uregulowania prawnego pozostawia poza nawiasem konstrukcji z art 63 tej ustawy niniejszą sprawę. Skarżąca zarzuca również naruszenie art. 8 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż zaskarżony wyrok pozbawia wnioskodawczynię prawa do jej własności w postaci gospodarstwa rolnego, do którego była uprawniona, pozostając jego samoistnym posiadaczem przez czas określony w wyżej wskazanej ustawie z dn. 26 października 1971 r., co ex lege skutkowało koniecznością jej uwłaszczenia poprzez wydanie stosownej decyzji administracyjnej (aktu własności). Zaskarżony wyrok, zdaniem skarżącej, narusza też art. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka o ochronie własności (której postanowień nie może uchylać prawo krajowe), skoro pozbawia on wnioskodawczynię jej praw właścicielskich do to gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu zwrot kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Organ wyraził stanowisko, iż wyłączenie przez normę zawartą w art. 63 ust. 2 ugnr możliwości stosowania do ostatecznych decyzji – aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z 27.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych – instytucji kpa dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych nie oznacza naruszenia przepisów art. 8 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP. Organ powołał się na wyrok TK z 22.02.2000 r. sygn. akt SK 13/1999 (OTK 2000/1/5) orzekający, że art. 63 ust. 2 i 3 ugnr nie jest niezgodny z art. 64 Konstytucji RP, wprowadzającym możliwość ograniczenia własności. Nadto organ wyjaśnił, iż zmiana w porządku prawnym, wprowadzona art. 63 ust. 2 ugnr dotyczy ustawy z 27.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a zatem zakres przedmiotowy ugnr wykracza poza materię dotyczącą państwowych nieruchomości rolnych, obejmując również sferę własności indywidualnej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, organ wyjaśnił, iż art. 1 protokołu nr 1 do wym. Konwencji stanowi, że zawarte w nim postanowienia nie będą w żaden sposób naruszać prawa państwa – sygnatariusza Konwencji do stosowania takich ustaw, jakie uzna ono za konieczne do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym. Zatem, zdaniem Wojewody Pomorskiego, prawo krajowe może regulować sprawy związane z własnością mienia w sposób wynikający z potrzeb wewnętrznych państwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Mając na uwadze fakt, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny podstaw powołanych w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że jeśli strona skarżąca wskaże konkretny przepis prawa materialnego lub prawa procesowego, który - jej zdaniem - został naruszony, to Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy w sprawie nie naruszono innego przepisu. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze, co polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił Sąd I instancji, określenia ich charakteru na gruncie art. 174 pkt 1 lub pkt 2 ppsa oraz zamieszczenia uzasadnienia uchybień zarzucanych Sądowi I instancji. W niniejszej sprawie, zarzuty skargi kasacyjnej sformułowano mało precyzyjnie. Skarżąca nie wskazała przepisu ppsa, na podstawie którego formułuje zarzuty. Podstawy skargi kasacyjnej określa art. 174, rozróżniając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W skardze kasacyjnej zarzuca się zaskarżonemu wyrokowi "naruszenie przepisów postępowania przez oparcie rozstrzygnięcia oddalającego skargę na uregulowaniu proceduralnym z art. 63 ust. 2 ustawy z dn. 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (...)". Odnośnie tej części skargi, orzekający NSA zauważa, że ani w petitum ani w jej uzasadnieniu nie wskazuje się, że owe naruszenie proceduralnoprawne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko taka wadliwość mogłaby stanowić podstawę uwzględnienia skargi kasacyjnej. Nadto, błędne jest stanowisko skarżącej kasacyjnie, że przepis art. 63 ust. 2 ustawy jest przepisem prawa procesowego. Jak wynika z utrwalonych poglądów orzecznictwa NSA, dla określenia charakteru prawnego danego przepisu nie jest istotne w jakim akcie normatywnym przepis ten jest zamieszczony, ale decyduje jego treść i cel. Przepisami prawnomaterialnymi są przepisy regulujące bezpośrednio stosunki administracyjnoprawne (określają zachowanie podmiotów) oraz roszczenia wynikające z tych stosunków (nakładają obowiązki i przyznają prawa lub uprawnienia). Przepisami procesowymi są zaś normy instrumentalne, które określają drogę i sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych (zob. wyrok NSA z 17.02.2005 r., sygn. akt OSK 1735/04, LEX nr 165775 oraz wyrok NSA z 15.09.2010 r., sygn. akt II OSK 1446/09; cbois.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe, NSA podziela pogląd wyrażony w ww. wyroku NSA z 15.09.2010 r., że art. 63 ust. 2 ustawy jest przepisem prawa materialnego, gdyż określa generalne skutki administracyjnoprawne złożenia wniosku o wzruszenie ostatecznej decyzji wydanej na podstawie ww. ustawy. Ponieważ jednak z motywów skargi wynika, że skarżąca zarzuca w istocie błędną wykładnię art. 63 ust. 2 ustawy, to orzekający NSA przyjmuje, iż skarżąca formułuje w odniesieniu do tego przepisu zarzut naruszenia prawa materialnego. W związku z tym, niezależnie od wskazania wadliwej kwalifikacji zarzutu skargi kasacyjnej, orzekający NSA ustosunkuje się do przedstawionego zarzutu naruszenia prawa materialnego – art. 63 ust. 2 ustawy (zob. uchwała NSA z 26.10.2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, publ. ONSAiWSA 2010/1/1, Glosa 2009/4/138, ZNSA 2009/6/94). W zakresie pozostałych zarzutów, skarżący nie kwalifikuje naruszenia wskazanych przepisów: art. 8 ust. 2 i art. 21 ust. 1 Konstytucji oraz art. i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka., a jedynie podnosi, iż związane z nimi naruszenia prawa przez zaskarżony wyrok polegają na pozbawieniu skarżącej prawa do jej własności w postaci gospodarstwa rolnego. Ze skargi należy wnosić, iż również w ww. zakresach chodzi o naruszenia prawa materialnego. Ustosunkowanie się do obrazy art. 63 ust. 2 ustawy wymaga określenia prawnego znaczenia tego przepisu, w tym kompetencji organów orzekających na podstawie tego przepisu. Orzekający NSA podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 29.12.2010 r. (sygn. akt I OSK 295/10; LEX nr 745205), iż treść przepisu art. 63 ust. 2 ugnr (jego językowe ujęcie) jest jasna i jednoznaczna i z tego powodu nie wymaga wykładni. Przepis ten brzmi następująco: "Do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji." Jak wprost wynika z brzmienia przepisu, eliminuje on możliwość wzruszania decyzji ostatecznych wydanych na podstawie ugnr (aktów własności ziemi) w trybach nadzwyczajnych. Na gruncie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, przepis ten stanowi wyjątek od wyjątku (wzruszanie ostatecznych decyzji) od zasady trwałości decyzji administracyjnych, czyli powrót do zasady określonej w art. 16 kpa. (zob. wyrok NSA z 24.01.2006 r., sygn. akt OSK 1942/04; LEX nr 208949). Zastosowanie tej konstrukcji przez ustawodawcę miało na celu, co m.in. podkreśla Trybunał Konstytucyjny w wyroku 22.02.2000 r. (sygn. akt. SK 13/99, OTK 2000 r., z. 1, poz. 15), definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych w trybie ustawy z dnia 19.10.1971 r. Niedopuszczalność wzruszania ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych wydanych po 31.12. 1991 r. oznacza, że organy administracji państwowej nie mogą zajmować się oceną legalności takich decyzji, zaś taka regulacja, jako regulacja ustawowa, jest wiążąca również dla sądu administracyjnego (zob. wyrok NSA z 21.05.1998 r., sygn. akt II SA 440/98, niepubl., LEX nr 41761). Sformułowany dla organów administracyjnych zakaz zajmowania się oceną legalności decyzji uwłaszczeniowych wydanych po 31.12. 1991 r. oznacza, iż organ, do którego wpłynął wniosek o wzruszenie ostatecznej decyzji uwłaszczeniowej, winien wydać rozstrzygnięcie o charakterze procesowym. Formę rozstrzygnięcia procesowego określa ustawodawca w art. 63 ust. 3 ustawy. Przepis ten jednak nie odnosi się do wszystkich sytuacji procesowych. Orzecznictwo sądowoadministracyjne jednolicie wskazuje formy rozstrzygnięcia, jakie winny mieć zastosowanie w poszczególnych sytuacjach. I tak, w sprawach o wznowienie postępowania bądź o stwierdzenie nieważności decyzji organ powinien odmówić wszczęcia postępowania, jako że kpa, w przeciwieństwie do trybu zwykłego (według stanu do dnia 11.04.2011 r., w którym wszedł w życie art. 61 a kpa, wprowadzony ustawą z dnia 03.12.2010 r., Dz. U. Nr 6, poz. 18), w ramach trybów nadzwyczajnych przewiduje formę odmowy wszczęcia postępowania (art. 149 § 3 oraz art. 157 § 3 kpa. Natomiast, przewidziane w art. 63 ust. 2 ustawy umorzenie postępowania winno mieć zastosowanie w sytuacjach, gdy postępowanie wznowieniowe bądź o stwierdzenie nieważności jest już w toku (zob. wyrok NSA z 07.06.2011 r., sygn. akt II OSK 969/10; cbois.nsa.gov.pl). Powyższe wskazuje, iż nie ma racji skarżący kasacyjnie twierdząc, iż WSA winien uznać za niezasadne zastosowanie w niniejszej sprawie art. 63 ust. 2 i ust. 3 ustawy. Argumentem za trafnością zarzutu nie może być fakt, iż ustawa pochodzi z 1991 r. ani fakt, iż swym tytułem ustawa obejmuje nieruchomości rolne Skarbu Państwa. W rozdz. 10 tej ustawy zamieszczone są bowiem przepisy zmieniające inne ustawy, w tym art. 63, dotyczący ustawy z 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). Orzekający NSA nie widzi też podstaw do bezpośredniego stosowania w niniejszej sprawie art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 02.2000 r. (sygn. akt SK 29/99; OTK 2000/1/5) uznał, iż art. 63 ust. 2 i 3 ustawy nie jest niezgodny z art. 64 i art. 2 Konstytucji RP. Przypomnieć należy, iż art. 64 Konstytucji stanowi rozwinięcie zasady ochrony własności wyrażonej w art. 21 ustawy zasadniczej. Ochrona ta jednak nie jest absolutna, w myśl art. 64 ust. 3. a także w myśl art. 31 ust. 3 Konstytucji, własność może być ograniczona w drodze ustawy. Odnośnie naruszenia art. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, orzekający NSA za trafne uznaje wskazanie w odpowiedzi na skargę na treść art. 1 Protokołu Nr 1 do ww. Konwencji (zob. system informacji prawnej LEX 43/2011). Artykuł ten stanowi: "Każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego. Powyższe postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa państwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym (...)." Zdaniem NSA, przepis ten nie mógł on stanowić ograniczenia dla regulacji zawartej w art. 63 ust. 2 ugnr, z uwagi na jej cel. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15.05.2000 r., sygn. akt SK 29/99 wskazał, iż celem tym była stabilność stosunków prawnych dotyczącej własności gospodarstw rolnych oraz ochrona praw nabytych przez osoby trzecie. W tym stanie rzeczy uznano, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 ppsa.