II GSK 1012/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-10-14

Skład orzekający: Magdalena Bosakirska, Andrzej Kuba, Marzenna Zielińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy płatnik składek na ubezpieczenie zdrowotne ma interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym dotyczącym objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego zleceniobiorcy?
Ratio decidendi
Płatnik składek na ubezpieczenie zdrowotne ma interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym dotyczącym objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego zleceniobiorcy, ponieważ ustalenie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu zleceniobiorcy bezpośrednio wpływa na jego status jako płatnika składek i wiąże się z obowiązkiem opłacania i rozliczania tych składek. W związku z tym, płatnik jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. i jest legitymowany do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy uznania przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia K. J. (płatnika składek) za stronę postępowania odwoławczego w sprawie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego W. P. (zleceniobiorcy). Organ uznał, że K. J. nie ma interesu prawnego, ponieważ decyzja dotyczy W. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, uznając, że płatnik składek ma interes prawny. Prezes NFZ wniósł skargę kasacyjną, która została oddalona przez NSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Zasądzono od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz K. J. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Marzenna Zielińska Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 14 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 662/10 w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [..] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz K. J. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 662/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [.] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. przeprowadził kontrolę u K. J. (prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Nauczania Języków Obcych [..] K. J.) – dalej zwanego też skarżącym. W następstwie kontroli Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystąpił do Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji dotyczącej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym W. P. Organ wskazał, iż W. P. w okresie od dnia [...] lutego 2004 r. do dnia [..] czerwca 2004 r. oraz od dnia [..] września 2004 r. do dnia [..] grudnia 2004 r. wykonywał pracę na podstawie, zawartej z K. J. - prowadzącym ww. działalność gospodarczą - umowy cywilnoprawnej o charakterze zlecenia - nazwanej przez strony "umową o dzieło". Z tytułu wykonywania pracy w ramach ww. umowy W. P. nie został zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. ZUS uznał, że umowa cywilnoprawna W. P. ze skarżącym nie jest umową o dzieło, tylko umową zlecenia, zatem uzasadnia objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e/ ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Do wniosku ZUS załączył m.in. zastrzeżenia do protokołu kontroli z 16 kwietnia 2009 r. wniesione przez skarżącego oraz tenże protokół. Dyrektor [..] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, decyzją z dnia [..] listopada 2009 r., nr [..] stwierdził, że W. P., był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od dnia [..] lutego 2004 r. do dnia [..] czerwca 2004 r. oraz od dnia [..] września 2004 r. do dnia [..] grudnia 2004 r., z tytułu wykonywania umowy, co do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia. Od powyższej decyzji K. J. wniósł odwołanie. Decyzją z dnia [..] grudnia 2010 r. nr [..] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia po rozpatrzeniu odwołania K. J. od decyzji Dyrektora [..] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [..] listopada 2009 r. umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie od decyzji wydanej w I instancji służy stronie, według niego stronami postępowania, w wyniku którego wydano zaskarżoną decyzję był W. P., którego decyzja dotyczyła oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., na wniosek którego zostało ono wszczęte. Organ podniósł przy tym, że o ile w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych są wydawane osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek, to w postępowaniu przed organami Narodowego Funduszu Zdrowia płatnik, w tym przypadku K. J., nie jest stroną prowadzonego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Organ wskazał, że skarżący nie wykazał na czym polegać miało naruszenie jego interesu prawnego, co statuowałoby go jako stronę postępowania. W tym stanie rzeczy w ocenie organu wystąpienie z odwołaniem przez podmiot niebędący stroną prowadzonego postępowania czyni postępowanie odwoławcze bezprzedmiotowym i należy je umorzyć. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżoną decyzję wskazał, że stanowisko organu, iż skarżący nie jest stroną omawianego postępowania, gdyż nie dotyczy ono jego interesu prawnego jest błędne. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Sąd pierwszej instancji podniósł, że w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Interes prawny podmiotu do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym wywodzi się z bezpośredniego wpływu tego postępowania na sferę prawną tego podmiotu, który to wpływ wynikać musi z prawa materialnego. Interes prawny nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, lecz z wynikającego z przepisów prawa rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku między sferą jej indywidualnych praw a prowadzonym postępowaniem. Sąd zaakcentował, że oceniając interes prawny K. J. do uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym W. P. należy brać pod uwagę przepisy prawa materialnego określające, czy i jaki status prawny ma skarżący w sprawie dotyczącej ubezpieczenia zdrowotnego W. P. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e/ ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych, tj. przepisach ustawy o s.u.s. Zgodnie z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia /.../ składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego zamawiający. Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 omawianej ustawy osoby, o których mowa w art. 85 (płatnicy), są obowiązane bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15 dnia następnego miesiąca. Zgodnie z art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie, zgodnie z art. 87 ust. 6, przekazuje je do centrali Funduszu. Zgodnie z art. 93 ust. 1 omawianej ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ustawy o s.u.s.). Zgodnie zaś z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c/ i d/ ustawy o s.u.s. wymierzanie, pobieranie składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek należy do ZUS. Z powyższych uregulowań wynika w ocenie Sądu, że ustalenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez NFZ, iż badana umowa ma charakter umowy zlecenia, powoduje dalsze ustalenie w drodze decyzji, że osoba wykonująca pracę na podstawie tej umowy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stwierdzenie w drodze decyzji podlegania zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż zleceniodawca uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji rozstrzygnięcie o podleganiu zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa zatem wprost na sferę prawną zleceniodawcy, gdyż stawia go w pozycji płatnika składek za okres objęty umową i ubezpieczeniem. Okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ZUS, z udziałem płatnika, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Sąd wskazał, że tylko w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona. Ustalenie, że chodzi o umowę, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, pociąga za sobą wydanie decyzji o objęciu strony tej umowy (zleceniobiorcy) ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie w drodze decyzji podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa jednak na sfery prawne dwóch podmiotów: zleceniodawcy jako płatnika składek i zleceniobiorcy jako ubezpieczonego. Zleceniodawca staje się płatnikiem składek, zaś ubezpieczony zgodnie z art. 85 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej staje się zobowiązanym do sfinansowania składki. Zatem w ocenie Sądu obie strony umowy zlecenia, tj. ubezpieczony i płatnik składek mają interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu rozstrzygającym o charakterze łączącej je umowy i stwierdzającym podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Konkludując Sąd wskazał, że organ z pominięciem powyższych uregulowań prawa materialnego wadliwie ocenił brak interesu prawnego skarżącego do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jego kontrahenta W. P. Zatem w ocenie Sądu błędne jest rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania odwoławczego. Formułując wskazania w przedmiocie ponownie prowadzonego postępowania Sąd wskazał, aby organ drugiej instancji rozpoznał merytorycznie odwołanie K. J. Wyrok z dnia 15 czerwca 2010 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w drodze skargi kasacyjnej zaskarżył w całości. Kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1. Przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1) przepisów art. 109 ust. 1 i 5 i art. 110 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez ich nieuwzględnienie, a z których jednoznacznie wynika, że organy Funduszu rozpatrują indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń, a tym samym, że czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a czym innym obowiązek płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, - co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. Przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 1 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie wyroku w zakresie: 1) pominięcia przez organ przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e/, 69 ust. 1, 85 ust. 4, 87 ust. 1 i 4 pkt 1 i 93 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych skutkujących naruszeniem art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i błędnym przyjęciu, że skarżący miał interes prawny do występowania w charakterze strony w toczącym się przed Prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia postępowaniem dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahenta, 2) naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i błędne przyjęcie, że rozstrzygnięcie organu o umorzeniu postępowania było nieuprawnione, - co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że o ile w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzje są wydawane osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek, to w postępowaniu przed organami Narodowego Funduszu Zdrowia, płatnik, w tym przypadku K. J., prowadzący działalność pod firmą Ośrodek Nauczania Języków Obcych [..], z siedzibą w Z. nie jest stroną prowadzonego postępowania. Kasator powołując się na liczne orzecznictwo wskazał, że interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu i pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną tegoż podmiotu, przy czym interes prawny musi dotyczyć go bezpośrednio. Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony. Możliwość zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji danego podmiotu powinna istnieć aktualnie, a nie w przyszłości wywołanej odrębnym zdarzeniem prawnym. Nie jest legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, takimi, które według jego zamiarów wystąpią dopiero w przyszłości. Ponadto, jeżeli sprawa dotyczy dwóch lub więcej podmiotów, to interes prawny mają tylko te z nich, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny. Wnoszący skargę kasacyjną wywiódł, że w prawie administracyjnym uprawnienia i obowiązki jednostek unormowane są każdorazowo w prawie podmiotowym. Są to zawsze uprawnienia lub obowiązki w stosunkach prawnych z administracją państwową, przy czym właśnie organ administracji reprezentujący w danym stosunku prawnym administrację państwową upoważniony jest do tego, aby autorytatywnie je konkretyzować. W związku z powyższym w ocenie kasatora skarżący nie ma waloru strony postępowania w rozumieniu art.28 k.p.a., gdyż postępowanie nie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, a przepisy prawa materialnego nie wymieniają go wśród podmiotów, które mogą żądać podjęcia przez organ określonej czynności. Nadto kasator zarzucił, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął w wyroku normy art. 109 ust. 1 i 5 oraz art. 110 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, z których jednoznacznie wynika, że organy Funduszu rozpatrują indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń, a tym samym, że czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a czym innym obowiązek płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do tego, iż Sąd I instancji nie uwzględnił przepisów art. 109 ust. 1 i 5 oraz art. 110 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, z których jednoznacznie wynika, że organy Funduszu rozpatrują indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, a kwestia składek na to ubezpieczenie należy do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 38 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) i w konsekwencji wadliwie przyjął, iż skarżący jako płatnik składek ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym dotyczącym objęcia W. P. obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Wbrew tym zarzutom Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż skarżący jako płatnik tych składek ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym dotyczącym objęcia W. P. obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił więc powyższych zarzutów, tym bardziej że już wypowiedział się w przedstawionej kwestii w wielu dotychczasowych orzeczeniach m.in. w wyroku z dnia 11 października 2011 r. sygn. akt II GSK 951/10. Dlatego też NSA w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela w pełni stanowisko wyrażone w wyroku NSA o sygn. II GSK 951/10, co usprawiedliwia posłużenie się argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu cytowanego wyroku. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, iż postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnego podmiotu tylko wówczas, gdy w postępowaniu tym rozstrzyga się o prawach i obowiązkach tego podmiotu lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na sytuację prawną tej osoby. Zatem przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw (vide: wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 310/05). Podobnie w wyroku z dnia 25 października 2006 r. o sygn. akt II GSK 163/06 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną a przedmiotem postępowania istnieje uzasadnione treścią prawa materialnego realne i rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. W niniejszej sprawie ustalenie przez Dyrektora [..] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [..] listopada 2009 r. iż W. P. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego powoduje, że skarżący K. J. jako płatnik tych składek będzie zobowiązany na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o świadczeniach, bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie będą podlegały ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. W świetle przytoczonych wyżej regulacji należy więc podzielić stanowisko Sądu I instancji, że postępowanie przed organem NFZ w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ma wpływ na prawa i obowiązki płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne. Płatnik ma zatem własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny – w składzie orzekającym w niniejszej sprawie – nie podziela stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 11 marca 2011 r. sygn. akt II GSK 378/10, że "z faktu, iż jak wynika z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych płatnik "oblicza" składki na ubezpieczenie zdrowotne, "odprowadza je", można wywieść jedynie, że są to czynności techniczne, co uzasadnia przyjęcie interesu faktycznego strony skarżącej". Trudno bowiem mówić o tym, że płatnika obciążają jedynie "czynności techniczne", skoro jest obowiązany bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 87 ust. 1 ustawy), a w przypadku ich nieopłacenia składki te podlegają ściągnięciu w trybie i na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 93 ust. 1 ustawy). Statusu skarżącego jako strony w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym nie zmienia okoliczność, iż zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek, skoro kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ma znaczenie "przesądzające" o obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Należy w pełni zgodzić się z uwagą WSA, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez NFZ w przedmiocie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego badany jest charakter umowy, będącej źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. W związku z tym, skoro stroną tej umowy jest zleceniodawca, czy też zamawiający dzieło, to nie zasługuje na uznanie pogląd organu NFZ, iż ta strona umowy nie ma interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym ustalenia treści tej umowy, jeżeli ustalenia i rozstrzygnięcia w tym zakresie dotyczą interesów chronionych również w odpowiednich przepisach kodeksu cywilnego (umowie zlecenia – art. 734 i nast. k.c., czy też umowie o dzieło – art. 627 i nast. k.c.). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie nie mógł podzielić poglądu prezentowanego przez NSA w wyroku z dnia 16 czerwca 2011 r. sygn. akt II GSK 662/10, że płatnik korzysta z uprawnień strony w stosunkach cywilnoprawnych łączących ją z innym podmiotem w zakresie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wynikającego z zawartej umowy zlecenia, natomiast nie posiada uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym. Reasumując powyższe rozważania należy jeszcze raz podkreślić, że skarżący jako płatnik składek na ubezpieczenie zdrowotne wykazał należycie swój interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. do udziału w charakterze strony w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, a w konsekwencji był legitymowany do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje swoje oparcie w przepisie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło