II SA/Po 136/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę; oddala skargę /-/ J.Zieliński /-/ B.Drzazga /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak Pismem z dnia 16 lutego 2009 r., skierowanym do Prezydenta Miasta P., M. F. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] 2007 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą S. i H. Sz. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ulicy G. w P. Wnioskodawca podniósł, iż nie został powiadomiony o toczącym się postępowaniu, a postawiony na działce państwa S. budynek jest oddalony od granicy jego działki o 1,80 metra. Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta P. wznowił postępowanie zakończone ostateczna decyzją nr [...], a następnie wezwał M. F. do wykazania interesu prawnego dla uznania za stronę w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji pozwolenia na budowę oraz wykazania w jakim dniu dowiedział się o ww. decyzji. W dniu [...] 2009 r. Prezydent Miasta P. wydał decyzję o umorzeniu wznowionego postępowania zakończonego decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] 2007 r., z uwagi, iż M. F. nie wykazał w dostateczny sposób swojego interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu. W wyniku wniesionego przez skarżącego odwołania Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] 2009 r. uchylił rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewoda wskazał na uchybienia proceduralne organu I instancji polegające na wznowieniu postępowania, przed zbadaniem czy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 145 § 1, 145a oraz 148 K.p.a. Decyzją z dnia [...] 2009 r. Prezydent Miasta P. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. G. w P. Zdaniem organu M. F. nie udowodnił, kiedy dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania i tym samym nie wykazał, iż został zachowany termin, o którym mowa w art. 148 K.p.a. Podał jedynie, ze wykonując zdjęcia na swojej posesji w dniu 14 lutego 2009 r. uzmysłowili sobie, iż uwagi na bliską odległość tarasu budynku budowanego przy ul. G. od jego granicy jego działki, jest stroną w sprawie. Natomiast z ustaleń poczynionych przez organ wynika, iż prace budowlane na przedmiotowej działce zostały rozpoczęte w dniu 17 marca 2008 r., a inwestor potwierdził wywieszenie na siatce ogrodzeniowej tablicy informacyjnej, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia (Dz.U. z 2002 r., nr 108, poz. 953). Powyższe - zdaniem organu- nie pozwalało przesądzić iż termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został zachowany. Ponadto Prezydent Miasta P. podniósł, iż zgodnie z art. 147 K.p.a. wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Natomiast zgodnie z art. 28 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006, nr 156, poz. 1118 z zm.) stronami w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. M. F. jako właściciel działki nr [...] ark [...], obręb W. sąsiadującej narożnikiem z działką inwestora nie wykazał, iż jego działka znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu definicji tego obszaru zgodnie z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Fakt sąsiedztwa z działka, na której inwestor planuje prowadzić inwestycję, bez wykazania interesu prawnego nie przesądza o automatycznie o uznaniu takiego sąsiada za stronę postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę w myśl ustawy Prawo budowlane. Zdaniem organu przedmiotowa inwestycja nie oddziaływała negatywnie na działkę skarżącego, nie powodowała ograniczeń w jej zagospodarowaniu. Skarżący nie wskazał również innych okoliczności stanowiących przesłankę do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 145 § 1 K.p.a. Pismem z dnia 15 grudnia 2009 r M. F. złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2009 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenia art. 10, art. 28 oraz 148 K.p.a. a także art. 28 Prawa budowlanego. Zaprzeczył twierdzeniom organów, iż nie wykazał daty powzięcia informacji o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Zarówno w swoich pismach z 26 marca 2009 r. jak i 24 września 2009 r. wskazał, iż o wydanym pozwoleniu na budowę dowiedział się w dniu 14 lutego 2009 r. w trakcie swojej wizyty w Urzędzie Miasta P. Za błędne uznał stanowisko organu, iż oświadczenie inwestora o wywieszeniu na terenie budowy tablicy informacyjnej wiąże się z terminem, w którym mógł się dowiedzieć o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania w sprawie. Artykuł 148 Prawa budowlanego mówi o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, a nie o tym czy ktoś rozpoczął budowę. M. F. podniósł, iż spełnia przesłanki konieczne do potraktowania go jako strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, o których mowa w art. 28 K.p.a. oraz art. 28 ust.2 Prawa budowlanego. Jest niewątpliwie właścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji. Nie ma znaczenia, czy działki graniczą ze sobą bezpośrednio, istotne jest że odrębne przepisy regulują np. specjalne strefy, które ograniczają sposób zagospodarowania terenu. Takimi przepisami są przepisy techniczno-budowlane określające warunki techniczne jakie powinny spełniać obiekty budowlane. Skarżący podniósł, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, budynki powinny znajdować się w odległości 4 metrów od granicy działki w przypadku posiadania otworów okiennych w ścianie oraz 3 metry przypadku barku otworów okiennych. Zgodnie z wyżej wymienionym rozporządzeniem dopuszczalne jest usytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych w odległości 1,5 metra od granicy działki po spełnieniu ściśle określonych warunków. Ponadto, wybudowany budynek narusza normę gęstości zabudowy w rejonie inwestycji, która nie wynosi, jak wskazał organ, 61 % lecz 23% maksymalnie 25% gęstości dla budynków wolnostojących i 40% dla zabudowy bliźniaczej. Posadowiony budynek w sposób istotny ogranicza skarżącego w możliwości zagospodarowania jego nieruchomości, obniża jej wartość a to oznacza, że znajduje się ona w obszarze oddziaływania wybudowanego obiektu. Tym samym zdaniem M. F. spełnia on wszystkie przesłanki niezbędne do bycia stroną w sprawie. Decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2009 r. i umorzył wznowione postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż M. F. wniosek o wznowienie postępowania oparł na przesłance wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. polegającej na pozbawieniu jego jako strony postępowania, bez jego winy, udziału w postępowaniu. Zdaniem Wojewody organ I instancji trafnie ocenił, że złożenie tego wniosku nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 K.p.a. Z momentem rozpoczęcia prac budowlanych w dniu 17 marca 2008 r. oraz wywieszeniem przez inwestora tablicy informacyjnej zawierającej m.in. dane decyzji o pozwoleniu na budowę skarżący mógł wyprowadzić wniosek, że zostało przeprowadzone postępowanie administracyjne, w którym nie brał udziału, zakończone wydaniem decyzji. Ujawnienie tych okoliczności uzasadniało złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Zdaniem organu odwoławczego nie ma w tym względzie znaczenia argumentacja skarżącego, iż zorientował się o naruszeniu jego praw dopiero 14 lutego 2009 r. zwłaszcza, że nie kwestionował w postępowaniu daty rozpoczęcia robót budowlanych przez inwestora jak i faktu wywieszenia tablicy informacyjnej o udzielonym pozwoleniu na budowę. Wojewoda podkreślił, iż stwierdzenie w trakcie postępowania wznowieniowego, że strona przekroczyła termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i nieprawidłowo wznowiono postępowanie winno skutkować umorzeniem tego postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 18 stycznia 2010 r., M.F. zarzucił, naruszenia art. 148, art. 28 i art. 10 K.p.a. oraz wniósł o jej uchylenie. Zdaniem skarżącego organy obu instancji przyjmują błędne domniemania, iż mógł się on zapoznać z treścią ustawionej w dniu 17 marca 2008 r. na terenie budowy tablicy informacyjnej i tym samym podjąć wiadomość o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, co było podstawą obliczania biegu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Powołał się przy tym na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 1999r sygn. akt IV SA/Po 1662/97, w którym Sąd stwierdził, iż z treści art. 148 § 2 K.p.a. wynika, iż liczy się dzień, w którym strona dowiedziała się o decyzji a nie dzień w którym miała taką możliwość. Okoliczność, że strona nie dołożyła należytej staranności w celu zdobycia tej wiadomości, jest z punktu widzenia zachowania terminu bez znaczenia. Nie zgadza się równie z stanowiskiem Wojewody, że z faktu rozpoczęcie budowy na sąsiedniej nieruchomości winien był wyprowadzić wniosek, iż prace te są prowadzone po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Wskazał przy tym na orzeczenie z dnia 17 czerwca 1999 r, o sygn. akt IV SA 957/99, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż dowiedzenie się o prowadzeniu robót budowlanych nie jest równoznacznie z dowiedzeniem się o istnieniu decyzji zezwalającej na prowadzenie robót budowlanych w rozumieniu art. 148 § 2 K.p.a. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 5 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 79/08. Odpowiadając na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010 r. żona skarżącego występująca jako jego pełnomocnik wyjaśniła, między innymi, iż nie wie czy na terenie budowy znajdowała się tablica informacyjna, ponieważ jej zdaniem dostęp do tej nieruchomości jest utrudniony - dojazd do niej stanowi drogę wytyczoną jako droga konieczna od drogi publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W świetle art. 148 § 1 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że decyzję o odmowie wznowienia postępowania wydaje się jeżeli: podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną; podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 K.p.a.; w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia, określonych w art. 145 § 1 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1999 r. o sygn. akt II SA 1604/99, Lex nr 47257, oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2009 r. II OSK 1845/08). W sytuacji gdy o wznowienie postępowania wnosi podmiot niebędący stroną, nie ma potrzeby ustalania, czy jego podanie zostało złożone w terminie. Jednakże w orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., wówczas w pierwszej kolejności bada się zachowanie terminu do jego wniesienia. Zatem gdy chodzi o podstawę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., na wstępnym etapie nie ocenia się, czy wniosek pochodzi od strony, gdyż to może nastąpić dopiero w fazie po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, organ administracji sprawdza natomiast, czy wnoszący podanie zachował termin. Artykuł 148 § 2 K.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. faktu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja. (por. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 marca 2006 r. o sygn. akt II OSK 622/05) W niniejszym postępowaniu kwestią sporną jest okoliczność czy skarżący M. F. zachował termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem Sądu organy słusznie ustaliły, iż M. F. złożył ww. wniosek z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 K.p.a. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prace budowlane na działce przy ul. G. w P. rozpoczęto w dniu 17 marca 2008 r., a jak wynika z oświadczenia inwestora S. Sz., z tą data została wywieszona na siatce ogrodzenia placu budowy tablica informacyjna, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia. Zgodnie z § 13 rozporządzenia tablica informacyjna zawiera m.in. numer pozwolenia na budowę oraz nazwę, adres i numer telefonu właściwego organu nadzoru budowlanego. Z kolei skarżący wyjaśnił, iż w dniu 14 lutego 2009r., w czasie robienia zdjęć na swojej posesji zdał sobie sprawę, że z uwagi na odległość wybudowanego na sąsiedniej działce budynku od granicy swojej działki jest stroną w sprawie. W tym samym dniu podano mu w Wydziale Urbanistyki i Architektury Miasta P. numer decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego na działce państwa Sz. Zdaniem Sądu, rozpoczęcie przez inwestora robót budowlanych i zamieszczenie na tablicy informacyjnej ustawionej na terenie budowy danych o udzieleniu pozwolenia na budowę było bez wątpienia okolicznością ujawniającą, że roboty prowadzone są na podstawie wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę, z czego skarżący musiał wyprowadzić wniosek, że zostało przeprowadzone postępowanie administracyjne, w którym nie brał udziału, a zakończone decyzją o pozwoleniu na budowę. Ujawnienie tych okoliczności uzasadniało złożenie wniosku o wznowienie postępowania, gdyż okoliczności te wprost wskazywały, iż w prowadzonej sprawie została wydana decyzja, której skarżącym nie doręczono (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 1999 r sygn. IV SA/Po 1600/97). Nie ma w tym względzie znaczenia przytoczona w skardze argumentacja, że dopiero prawie rok od rozpoczęcia robót budowlanych skarżący zorientował się, że jego prawa są naruszone. Nie kwestionował on, że roboty budowlane zostały rozpoczęte w marcu 2008 r. i że na budowie została umieszczona tablica informacyjna o udzielonym pozwoleniu na budowę. Nie wykazał również, że jego obecność na nieruchomości, której jest właścicielem była okresowa, incydentalna co mogłoby mieć wpływ na możliwość i termin uzyskania informacji o realizowanej na sąsiedniej działce inwestycji budowlanej. Z uwagi na powyższe należało uznać, że termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania dot. decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego na nieruchomości przy ul. G. w P., biegł od dnia 17 marca 2008 r. tj. od dnia wywieszenia tablicy informacyjnej ujawniającej, iż została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę. Stanowisko wyrażone przez Sąd znajduje odzwierciedlenie w wyrokach Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 października 1999 r, sygn. akt IV SA 1600/07 oraz z dnia 30 listopada 2009 r. sygn. akt II OSK 1845/08 a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Po 611/07. Odnosząc się do przytoczonego w skardze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt IV SA 1662/97 należy stwierdzić, iż odnosi się ono do zupełnie innego stanu faktycznego niż rozpatrywany w mniejszym postępowaniu. W sprawie o sygn. akt IV SA 1662/97 organy administracji odmawiały wznowienia postępowania, choć nie wykazały w dostateczny sposób, iż strona skarżąca otrzymała pisma z których wynikało wydanie decyzji ostatecznej, a także brakowało w aktach pism na które powoływał się organ w swoim rozstrzygnięciu. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w pkt 1 przytoczonej przez skarżącego tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt IV SA 957/97, iż samo dowiedzenie się o prowadzeniu robót budowlanych nie jest równoznaczne z dowiedzeniem się o istnieniu decyzji zezwalającej na prowadzenie tych robót w rozumieniu art. 148 § 2 kpa. Jednakże, umieszczenie na terenie budowy tablicy informacyjnej jest już okolicznością ujawniająca, iż roboty prowadzone są na podstawie wydanej decyzji. W przywołanej sprawie o sygn. akt IV SA 957/97 okoliczność, czy na terenie budowy znajdowała się tablica informacyjna nie była rozpatrywana. Również inny stan faktyczny miał miejsce w powoływanym wyroku z dnia 5 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 79/08. Z uwagi na powyższe, na postawie art. 151 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ J.Zieliński /-/ B.Drzazga /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak MK