II OSK 1878/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) del. NSA Teresa Kobylecka Protokolant Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1223/09 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1223/09, oddalił skargę J. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] lipca 2007 r. nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1710/07, uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] lipca 2007 r. i utrzymaną nią mocy decyzję Świętokrzyskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie cofnięcia J. G. pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Sąd wskazał, że podstawą materialnoprawną decyzji organu I instancji był art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 5 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Komendant Świętokrzyski Policji uznał, iż uzasadnieniem faktycznym dla cofnięcia pozwolenia na broń na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy jest zdarzenie mające miejsce w dniu 14 października 2006 r., polegające na oddaniu przez stronę strzałów z posiadanej broni myśliwskiej do tarczy umieszczonej na bramie wjazdowej, a także warunkowe umorzenie postępowania karnego o czyny z art. 270 § 1 i art. 286 § 3 k.k. Naruszenie zaś zasad określonych w art. 18 ust. 5 pkt 3 i 6 ustawy wynika z faktu, iż strona w terminie określonym w art. 26 ustawy nie powiadomiła stosownego organu Policji o zmianie miejsca stałego pobytu i oddając strzały w dniu 14 października 2006 r. naruszyła przepis art. 45 ustawy. Jednak zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzut naruszenia obowiązku zawiadomienia organu Policji o zmianie miejsca stałego pobytu oparty jest tylko na twierdzeniu organu. Organ twierdzenia tego w żaden sposób nie uzasadnił, nie odwołał się do stosownych dowodów skutkujących w jego ocenie takim ustaleniem. Jednocześnie Sąd stwierdził, że wystarczającą podstawą cofnięcia pozwolenia na broń byłoby spełnienie przesłanek z art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy zgodnie, z którym organ Policji zobligowany jest do cofnięcia pozwolenia na broń osobie, która należy do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 cyt. ustawy. Zdaniem organu, przebieg zdarzenia w dniu 14 października 2006 r. oraz fakt warunkowego umorzenia postępowania karnego w sprawie o sygn. akt II K 197/03 uzasadnia przyjęcie, iż skarżącego należy zaliczyć do osób określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. W ocenie Sądu, w świetle powołanego przepisu jedynie skazanie prawomocnym wyrokiem za przestępstwo m.in. przeciwko mieniu lub prowadzenie postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa (bądź przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu) zwalnia organ z obowiązku szczegółowej analizy i oceny wszystkich okoliczności sprawy w celu ustalenia, czy istnieje uzasadniona obawa, że strona może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Taka sytuacja w sprawie nie zachodziła. Obowiązkiem organu było zatem wnikliwe rozpatrzenie całego zgromadzonego materiału dowodowego z punktu widzenia powyższej przesłanki. Do tego aspektu organ odniósł się ogólnikowo, nie uzasadniając swojego stanowiska w sposób w pełni zgodny z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a. Odwołanie się do kary upomnienia wymierzonej stronie przez Zarząd Koła Łowieckiego i uchybień w zakresie wykonywania obowiązków myśliwego, niepopartych dowodami, również nie jest wystarczające do przyjęcia, iż organ w sposób zgodny z rygorami procedury administracyjnej uzasadnił swoje stanowisko, co do istnienia przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Organ II instancji, chociaż odmiennie od stanowiska Świętokrzyskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji uznał, iż stan faktyczny sprawy nie wyczerpuje dyspozycji art. 18 ust. 5 pkt 6 ww. ustawy z uwagi na wyrok Sądu Rejonowego w Końskich z 10 maja 2007 r. VI W 163/07 uniewinniający skarżącego od popełnienia wykroczenia z art. 51 ust. 2 pkt 11 ustawy, to jednak, zdaniem Sądu, w pozostałym zakresie sprawy w sposób zgodny z zasadami procedury administracyjnej również nie rozpoznał, co skutkowało wadliwością także zaskarżonej decyzji. Podzielił bowiem bezkrytycznie ustalenia organu I instancji o naruszeniu przez stronę obowiązku z art. 26 ustawy pomijając fakt, iż zostały one przywołane bez odwołania się do stosownych dowodów wskazujących na zasadność powyższego ustalenia. W ocenie Sądu uzasadnienie organu II instancji nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Warunkowe umorzenie postępowania nie wywołuje skutku, jakie przepisy prawne wiążą z wyrokiem uniewinniającym, ale również tego rodzaju orzeczenie Sądu nie jest równoznaczne ze skazaniem za przestępstwo. Skoro zatem strona za żadne z przestępstw, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy nie została skazana i nie toczy się przeciwko niej postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, to organ II instancji winien szczegółowo wskazać i ocenić całokształt okoliczności z punktu widzenia powołanego przepisu. Samo tylko odwołanie się do wskazanych zdarzeń nie jest wystarczające do przyjęcia, iż wymóg prawidłowego uzasadnienia decyzji został spełniony. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od powyższego orzeczenia, wyrokiem z 13 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 748/08, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NSA podkreślił, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zastosowanie przez organ Policji art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji i cofnięcie pozwolenia na broń jest obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. Jedną z takich kategorii osób są osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności zaś skazanych prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Fakt popełnienia przez skarżącego przestępstwa przeciwko mieniu jest bezsporny, co jednoznacznie wynika z orzeczenia Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z 30 maja 2006 r., sygn. akt II K 197/03, którym warunkowo umorzono postępowanie karne dotyczące popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. i z art. 286 § 3 k.k. Tym samym organy administracyjne miały obowiązek zaliczyć skarżącego do kategorii osób, którym nie wydaje się pozwolenia na broń, a jeżeli już je posiadają, to należy je im cofnąć (art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy). NSA za zasadny uznał również zarzut dotyczący treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku ponieważ nie daje ono możliwości jednoznacznej rekonstrukcji faktycznej podstawy rozstrzygnięcia, a więc stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 22 kwietnia 2010 r. podniósł, że zgodnie z art. 190 ustawy p.p.s.a., jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W przedmiotowej sprawie NSA stwierdził, że fakt popełnienia przez skarżącego przestępstwa przeciwko mieniu jest bezsporny, co jednoznacznie wynika z orzeczenia Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z [...] maja 2006 r., sygn. akt [...], którym warunkowo umorzono postępowanie karne dotyczące popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. i z art. 286 § 3 k.k. Tym samym organy administracyjne miały obowiązek zaliczyć skarżącego do kategorii osób, którym nie wydaje się pozwolenia na broń, a jeżeli już je posiadają, to należy je im cofnąć. Sąd wskazał, że wobec J. G. sąd powszechny wydał orzeczenie, w którym warunkowo umorzono postępowanie karne za przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. i z art. 286 § 3 k.k. Tego typu czyny są przestępstwami przeciwko mieniu. Fakt popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu oznacza, że skarżący mieści się w kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy o broni i amunicji, a popełnienie takiego czynu powoduje obligatoryjny obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń, co w przedmiotowej sprawie uczyniły organy Policji. Zaskarżone decyzje są więc zgodne z prawem, co warunkowało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. J. G. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z art. 200 p.p.s.a. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 190 p.p.s.a. w zw. z art. 18 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez niewłaściwą subsumcję w okolicznościach i realiach sprawy polegającą na przyjęciu, iż dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 maja 2009 r. wykładnia prawa wobec wadliwych ustaleń faktycznych jest w całym zakresie wiążąca, co stoi w sprzeczności z zasadą wyrażoną w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prezentowaną w wyroku z 28 listopada 2005 r., sygn. akt I FSK 294/05, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż dokonana przez NSA wykładnia prawa wiąże jedynie na tle stanu faktycznego sprawy uznanego przez ten sąd za niewadliwy. Jeżeli Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy uznaje ten stan faktyczny w dalszym ciągu za prawidłowo ustalony – wykładnia prawa dokonana przez NSA jest dla niego wiążąca w oparciu o art. 190 p.p.s.a. Stwierdzenie jednak, że stan faktyczny nie został przez organy administracji prawidłowo ustalony, nakłada na Sąd I instancji obowiązek rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z normą art. 134 § 1, bez ograniczenia wyrażonego w art. 190. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 maja 2009 r. podniósł, iż w szczególności uzasadnienie wyroku nie powinno pomijać znajdujących się w aktach sprawy dowodów, istotnych dla oceny stanu faktycznego, istniejącego w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem skarżącego Sąd I instancji pominął fakt braku karalności wynikający z karty karnej załączonej do pisma skarżącego z 16 kwietnia 2010 r. (k. 100 i nast.), a także kwestię zatarcia skazania w sprawie orzeczenia Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z [...] maja 2006 r., sygn. akt [...], którym warunkowo umorzono postępowanie karne dotyczące popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. i z art. 286 § 3 k.k. Zgodnie z opinią doktryny z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe, a wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych (art. 106 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.). Zatarcie skazania nie wymaga decyzji o zatarciu. Sam wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanego bez wniosku skazanego. Przywrócenie statusu niekaranego następuje z chwilą zatarcia skazania, choćby wykreślenie z rejestru skazanych nie nastąpiło. Skreślenie bowiem jest tylko czynnością techniczną o charakterze deklaratoryjnym, a nie konstytutywnym. W takiej sytuacji należałoby przyjąć, że jeżeli sąd karny warunkowo umorzył postępowanie na 2-letni okres próby, to tym samym założył, że oskarżony ponownie przestępstwa nie popełni oraz przyjął, że stopień niebezpieczeństwa społecznego czynu nie jest znaczny. Wyrok ten, niebędący wyrokiem skazującym nie przesądza jeszcze o istnieniu obawy o której mówi art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. (wyrok NSA z 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 128/05). Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego należało przejść do oceny podstaw kasacyjnych. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny –dokonując przy ponownym rozpoznawaniu sprawy kontroli legalności decyzji Komendanta Głównego Policji w przedmiocie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń – prawidłowo zastosował przepis art. 190 p.p.s.a. stanowiący, iż Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W pierwszej kolejności konieczne jest odniesienie się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 13 maja 2009 r. (sygn. akt II OSK 748/08) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego z 6 grudnia 2007 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1710/07) uwzględniający skargę i uchylający decyzje organów obu instancji. Mianowicie Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zarzut kasacyjny dotyczący błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stwierdził, że z literalnego brzmienia drugiego z wymienionych przepisów wynika w sposób oczywisty, że ma on zastosowanie do osób skazanych za którekolwiek z przestępstw wskazanych w tym przepisie albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Oznacza to, że cofnięcie pozwolenia na broń jest uzasadnione faktem skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko mieniu, ale i prawdopodobieństwem popełnienia takiego przestępstwa w stopniu uzasadniającym wszczęcie postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że fakt popełnienia przez skarżącego przestępstwa przeciwko mieniu jest bezsporny, co jednoznacznie wynika z orzeczenia Sądu Rejonowego z 30 maja 2006 r. (sygn. akt II K 197/03), którym warunkowo umorzono postępowanie karne dotyczące popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. i z art. 286 § 3 k.k., a zatem organy administracji miały obowiązek zaliczyć skarżącego do kategorii osób, którym nie wydaje się pozwolenia na broń, a jeżeli już je posiadają, to należy je im cofnąć (art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy). Powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego bez wątpienia determinowało rozstrzygnięcie sprawy w kierunku prowadzącym do oddalenia skargi. Zaznaczyć bowiem należy, że w zakresie zastosowania omówionej wyżej podstawy prawnej cofnięcia pozwolenia na broń wszystkie istotne okoliczności faktyczne były wyjaśnione i znane Sądowi drugiej instancji, który wyraził kategoryczną ocenę nie tylko co do wykładni ww. przepisów, ale też subsumcji stanu faktycznego sprawy. Mylny jest więc pogląd autora skargi kasacyjnej, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie był związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż ustaleń stanu faktycznego nie można było uznać za niewadliwe. Odnosząc się do tego zagadnienia trzeba zwrócić uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę po raz pierwszy miał obowiązek odnieść się do obu zarzutów skierowanych przeciwko wyrokowi WSA z 6 grudnia 2007 r. Dokonując więc oceny w zakresie kolejnej podstawy prawnej dokonanego cofnięcia pozwolenia na broń, mianowicie związanej z naruszeniem obowiązku zawiadomienia właściwego organu Policji o zmianie miejsca stałego pobytu – Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na braki uzasadnienia zaskarżonego wyroku, a konkretnie stwierdził, że chociaż w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z 14 maja 2007 r. zawiadamiające o zmianie miejsca zamieszkania, to w uzasadnieniu wyroku pominięto znaczenie tego środka dowodowego. Dostrzeżone naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 141 § 4 p.p.s.a. nie miało jednak związku z tą samodzielną podstawą decyzji o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń, która powiązana była z faktem popełnienia przez skarżącego przestępstwa przeciwko mieniu. Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2009 r. nie można wywodzić, jak to czyni strona skarżąca, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązany był do kontroli decyzji w zakresie ustaleń faktycznych istotnych do zastosowania w sprawie przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy. Wobec braku wyraźnego zarzutu związanego z instytucją zatarcia skazania, niewskazania przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miałyby być naruszone w kontekście tej okoliczności oraz wobec nieodniesienia argumentacji prawnej do stanu faktycznego niniejszej sprawy – nie była możliwa merytoryczna ocena w tym zakresie. Dla porządku dodać ponadto trzeba, że również zarzut co do naruszenia art. 18 ust. 1 cyt. ustawy został skonstruowany wadliwie, bowiem nie wskazano żadnego z czterech punktów ust. 1 art. 18, zawierających przecież odrębne normy prawne. Zaakcentować w tym miejscu należy, że przewidziany w art. 176 p.p.s.a. wymóg przytoczenia podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu czy strona zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, przy czym konieczne jest wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych. Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym o wysokim stopniu sformalizowania i z takim jej charakterem związany jest tzw. przymus adwokacko-radcowski przy jej sporządzaniu. W skardze kasacyjnej należy określić, jakie błędy popełnił Sąd pierwszej instancji poprzez wymienienie konkretnych przepisów, które zostały naruszone. Przedstawienie jedynie ogólnych stwierdzeń o nieprawidłowościach nie pozwala na uwzględnienie tych zarzutów. Krytyczne uwagi zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, niesformułowane w sposób umożliwiający dokonanie ich oceny z punktu widzenia podstaw kasacyjnych, czyli bez podania, jakie przepisy i w jaki sposób zostały naruszone powoduje, że w świetle art. 183 sąd, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie ma prawa zastępować wnoszącego tę skargę i skonkretyzować zarzutów (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. prof. R. Hausera, prof. M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2011, s. 598-601 i powołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). W konsekwencji skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje oparcie w art. 207 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku w przedmiocie przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy należy zauważyć, że w myśl art. 258 § 2 pkt 8 postanowienie w tym przedmiocie wydaje referendarz sądowy, co skutkuje tym, iż wniosek powinien być skierowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.