I FSK 1148/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 5 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. z siedzibą w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 208/10, odrzucające skargę T. z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 listopada 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy naliczenia i wypłaty odsetek z tytułu nieterminowego dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2007 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. 1. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 208/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T. z siedzibą w N. 2. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że doradca podatkowy M. S. występujący jako pełnomocnik Spółki został wezwany pismem z 3 lutego 2010r. do uzupełnienia braku formalnego skargi przez złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki w dacie jego udzielenia (np. wyciąg z rejestru sądowego) oraz do podania wartości przedmiotu zaskarżenia. 3. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik Spółki przesłał plik dokumentów sporządzonych w języku niemieckim wraz z ich tłumaczeniami tłumacza przysięgłego w tym "pełnomocnictwo w odniesieniu do nieruchomości" z 11 grudnia 2003 r. udzielone przez T. G., tj. osobę uprawnioną do jednoosobowej reprezentacji Spółki dla W. D. Pełnomocnik Spółki nadesłał również dokument "uzupełnienie pełnomocnictwa w odniesieniu do nieruchomości z dnia 11 grudnia 2003". Dokument ten sporządzony 11 czerwca 2004 r. znosił wszelkie ograniczenia substytucji co oznacza, że pełnomocnik uprawniony jest pod każdym względem i dla wszystkich mocodawców do udzielenia substytucji pełnomocnictwa. Ponadto przysłane zostały poświadczenie reprezentacji firmy T. Sp. z o.o. z s. w H. z dnia 15 marca 2004 r. oraz dokument i "apostille" zawierający poświadczenie Prezesa Sądu Krajowego dnia 13 września 2007 r. 4. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie miał podstaw do przyjęcia, iż nadesłane dokumenty potwierdzają reprezentację Skarżącej w dniu 9 marca 2008r. Dokumenty przedłożone do sądu opatrzone datami sprzed udzielenia pełnomocnictwa nie potwierdzają upoważnienia W. D. do udzielenia w dniu 9 marca 2008 r. w imieniu Spółki pełnomocnictwa M. S. Bowiem w okresie od datowania przysłanych dokumentów mogły zajść zmiany w zakresie reprezentacji Skarżącej i osoba udzielająca pełnomocnictwa doradcy podatkowemu M. S. mogła nie być uprawniona do reprezentacji Spółki w tej dacie. Z tego właśnie względu konieczne było przedłożenie w sądzie dokumentu, który wskazywałby na uprawnienie osoby udzielającej pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w tej dacie. Na tej podstawie Sąd uznał, że nie uzupełniono wymaganych braków w terminie i po myśli art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) skargę odrzucił. 5. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższe postanowienie w całości wnosząc o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego i kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17zł. Skarga kasacyjna oparta została na naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu, gdyż Sąd pierwszej instancji nie mógł go zastosować, ponieważ pełnomocnik uzupełnił braki formalne doręczając do akt sprawy dokumenty udzielonego przez spółkę T. pełnomocnictwa upoważniającego W. D. do jednoosobowej reprezentacji Spółki we wszystkich sprawach i udzielania dalszych pełnomocnictw, które upoważniały W. D. do podpisania pełnomocnictwa udzielonego doradcy podatkowemu M. S. w dniu 8 marca 2008 r. Naruszenie wskazanego przepisu miało wpływ na wynik sprawy, gdyż pozbawiało stronę rozpoznania złożonej przez nią skargi przez niezawisły Sąd. Do skargi kasacyjnej załączono wydruk z rejestru handlowego Sądu Rejonowego w M. z dnia 8 marca 2010 r. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań podkreślenie wymaga, że art. 34 u.p.p.s.a. wskazuje, że strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Z kolei z art. 37 § 1 zd. 1 u.p.p.s.a. wynika, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W przypadku gdy mocodawcą jest strona będąca osobą prawną, pełnomocnictwo podpisane musi być przez osoby pełniące funkcje organów zgodnie z przepisami regulującymi sposób kompetencji lub przez inne osoby uprawnione do reprezentacji takich osób, na co wskazuje art. 28 § 1 u.p.p.s.a. Natomiast w art. 29 u.p.p.s.a. ustawodawca wskazał jednoznacznie, że organ albo inna osoba uprawniona do reprezentacji ma obowiązek wykazać przy pierwszej czynności swoje umocowanie dokumentem. Artykuł 29 u.p.p.s.a. nie precyzuje jaki dokument powinien przedłożyć podmiot wymieniony w art. 28 u.p.p.s.a., aby wykazać swoje umocowanie. Na tle powyższych uregulowań w orzecznictwie reprezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym wykazanie przez pełnomocnika procesowego umocowania do reprezentowania strony będącej osobą prawną wymaga złożenia nie tylko dokumentu pełnomocnictwa podpisanego przez osoby działające w imieniu tej osoby prawnej, ale także dokumentu potwierdzającego umocowanie tych osób do działania w imieniu osoby prawnej. Jednocześnie w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony (art. 29 u.p.p.s.a.) stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 u.p.p.s.a. w odniesieniu do spółek kapitałowych polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005r., sygn. akt GSK 1337/04, ONSAiWSA 2005/5/91; postanowienie NSA z dnia 6 kwietnia 2005 r., sygn. akt II GZ 19/05, Lex nr 424781; wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt FSK 1675/04, Lex nr 154837). W orzeczeniu z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt. I GSK 313/10, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył jednak, że na tle odpowiednich do omawianych uregulowań ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulacji zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 listopada 2007 r. (sygn. akt III CZP 92/07, OSNC 2008/11/126 z glosą aprobującą R. Uliasza, lex/el. 2008) stwierdził, że do wykazania, iż osoby działające jako organ osoby prawnej są uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, nie jest konieczne, aby aktualny bądź zupełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego był sporządzony według stanu na dzień wystawienia dokumentu pełnomocnictwa procesowego. W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy odnosząc się do uregulowań zawartych w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.) oraz rozróżniając istotę pełnomocnictwa jako oświadczenia woli, a także sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, trafnie zwrócił uwagę, że nie ma wystarczających argumentów na rzecz stanowiska, że do wykazania umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej, podlegającej wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, do udzielenia pełnomocnictwa konieczne jest przedstawienie odpisu z rejestru aktualnego w dniu sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa. Sąd Najwyższy stwierdził, że wykazanie umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej do udzielenia pełnomocnictwa możliwe jest także na podstawie odpisu aktualnego albo zupełnego wystawionego przed dniem sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa. Jednocześnie Sąd Najwyższy w uchwale tej podkreślił, że w sytuacji, w której okres pomiędzy datą sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa a datą dotyczącą stanu rejestru, według którego został wydany odpis, jest nadmiernie długi albo w okolicznościach sprawy powstaną wątpliwości co do aktualności wynikających z odpisu danych w chwili sporządzania dokumentu pełnomocnictwa, to w takim wypadku wchodzi w grę podjęcie czynności sprawdzających. W świetle przedstawionego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, - podobnie jak to uczyniono we wskazanym orzeczeniu z dnia 30 czerwca 2010 r. - że takie rozwiązanie powinno mieć odpowiednie zastosowanie na tle uregulowań ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że w sytuacji gdy został złożony dokument potwierdzający umocowanie osób, o których mowa w art. 28 i 29 u.p.p.s.a. a w ocenie Sądu powstają wątpliwości co do aktualności danych zawartych w tych dokumentach, to Sąd winien rozważyć na tle okoliczności konkretnej sprawy czy sprawdzenie tych okoliczności winno nastąpić w trybie art. 49 u.p.p.s.a, czy też ewentualnie przy odpowiednim zastosowaniu art. 106 § 3 u.p.p.s.a. W badanej sprawie doradca podatkowy M. S. wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedłożył dokumenty, z których wynika, że W. D. na dzień 11 czerwca 2004 r. uprawniony był do udzielenia w imieniu spółki pełnomocnictwa M. S. (karty: 17-19, 23 akt sądowych), które to sporządzone zostało w dniu 9 marca 2008 r. Na podstawie przedłożonych dokumentów należało więc przyjąć, że w dacie udzielenia pełnomocnictwa, W. D., był uprawniony do udzielenia pełnomocnictwa M. S. W aktach sprawy brak bowiem jakiegokolwiek dowodu, który by wskazywał na inny stan rzeczy. Jeżeli jednak Sąd pierwszej instancji powziął wątpliwości co do aktualności danych zawartych w przedłożonych dokumentach to nie powinien skargi odrzucać, a sprawdzić te okoliczności w trybie art. 49 u.p.p.s.a. Jak to wynika z wcześniejszych rozważań, sposobem takiej weryfikacji nie może być żądanie złożenia dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji spółki, w tylko i wyłącznie dacie jego udzielenia. W badanej sprawie na etapie skargi kasacyjnej został załączony wyciąg z rejestru handlowego Sądu Rejonowego w M. z dnia 8 marca 2010 r. Dokument ten został sporządzony w języku niemieckim. Dlatego dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nieodzowne będzie wezwanie o przedłożenie jego przetłumaczonej wersji. Postępowanie takie będzie tym bardziej zasługiwało na aprobatę bowiem nie będzie się kłócić z prawem do sądu, na które to, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, składa się w szczególności prawo do uruchomienia postępowania przed niezależnym, bezstronnym i niezawisłym sądem. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając zasadność zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, mając na względzie treść art. 185 § 1 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Wniosek pełnomocnika skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, nie znalazł natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienia prawnego. Przepisy art. 203 i art. 204 u.p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postanowień, w których uchylono postanowienie Sądu pierwszej instancji.