II SA/Po 23/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie dodatku do świadczeń oddala skargę /-/ T. Świstak /-/ E. Podrazik /-/ M. Kwiecińska Decyzją z dnia (...) października 2009 r., nr (...), zastępca dyrektora ośrodka pomocy społecznej w S., na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) oraz art. 4, 5, 6 ust. 1, 7, 8 – 15, 23 ust. 1 i 4, art. 24 i 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), na podstawie upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia (...) stycznia 2005 r. do przeprowadzenia postępowań w sprawach świadczeń rodzinnych, a także do wydawania w tych sprawach decyzji administracyjnych, odmówił przyznania N. K. dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na syna F. K. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych dla otrzymania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego niezbędne jest, aby osoba ubiegająca się o powyższe świadczenie bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres sześciu miesięcy. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że N. K. podjęła pracę w firmie "A" w dniu (...) października 2008 r. W dniu (...) maja 2009 r. urodziła trzecie dziecko – F. K. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. wypłacił N. K. zasiłek macierzyński za okres od (...) maja 2009 r. do (...) września 2009 r. W czasie przebywania na urlopie macierzyńskim w dniu (...) maja 2009 r. została rozwiązana z N. K. umowa o pracę za wypowiedzeniem. W dniu (...) września 2009 r. N. K. podjęła pracę w firmie "B" w S. i od tego dnia została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego jako pracownik "B" K. K. Firma "B" udzieliła N. K. urlopu wychowawczego, na syna F. K., w terminie od (...) października 2009 r. do (...) września 2012 r. Zdaniem organu, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że N. K. przed udzieleniem urlopu wychowawczego przez nowego pracodawcę pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż sześć miesięcy. Nie spełnia tym samym warunków do uzyskania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła N. K. podnosząc iż decyzja z dnia (...) października 2009 r. jest dla niej krzywdząca i nie uwzględnia jej trudnej sytuacji materialno – bytowej. Skarżąca wskazała, że zgodnie z treścią art. 186 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), warunkiem skorzystania z urlopu wychowawczego jest przynajmniej 6 miesięczny okres zatrudniania, do którego wlicza się wszystkie poprzednie okresy zatrudnienia, bez względu na ich formę czy sposób ustania zatrudnienia. W opinii skarżącej, jej poprzednie okresy zatrudnienia wskazują, że kwalifikuje się ona do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad synem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) grudnia 2009 r., nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia (...) października 2009 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazano, że zgodnie z art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad synem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego może zostać przyznany jedynie w sytuacji, gdy skarżąca bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego (od dnia (...) października 2009 r.) pozostawała w stosunku pracy przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy. Podkreślono jednocześnie, że regulacja zawarta w ustawie o świadczeniach rodzinnych ma charakter przepisu szczegółowego, wyłączającego stosowanie art. 186 Kodeksu pracy. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy organ wskazał, że w ustalonym stanie faktyczny, dla ustalenia faktycznej długości zatrudnienia skarżącej nie można było brać pod uwagę wszystkich okresów zatrudnienia wskazanych w odwołaniu, lecz jedynie okres zatrudnienia w firmie "B" od dnia (...) października 2009 r. Tym samym organ I instancji prawidłowo wskazał, że skarżąca nie spełniała warunków uzasadniających przyznanie jej dodatku do zasiłku rodzinnego. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu N. K., podtrzymując, że organy administracji publicznej rozstrzygając przedmiotową sprawę wadliwie uznały, że nie spełnia ona warunków dla uzyskania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urlopu wychowawczego. W szczególności, zdaniem skarżącej, do okresu jej zatrudnienia powinien być, zgodnie z treścią art. 186 Kodeksu pracy, zaliczony okres, w którym pobierała zasiłek macierzyński z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Pismem procesowym z dnia (...) czerwca 2009 r. do udziału w postępowaniu w charakterze pełnomocnika strony zgłosił się radca prawny K. K. W treści pisma podtrzymano stanowisko skarżącej oraz dodatkowo wskazano, że zgodnie z treścią art. 177 Kodeksu pracy pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę za wypowiedzeniem w okresie urlopu macierzyńskiego, za wyjątkiem sytuacji, w której wypowiedzenie jest wynikiem upadłości lub likwidacji zakładu pracy. Równocześnie, zgodnie z art. 177 § 4 powyższej ustawy, w razie niemożności zapewnienia w tym okresie innego zatrudnienia, pracownicy przysługują świadczenia określone w odrębnych przepisach, przy czym okres pobierania tych świadczeń wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. W przedmiotowej sprawie utrata pracy w firmie "A" D. K. była rezultatem likwidacji powyższej placówki, co wyklucza utratę uprawnień przez skarżącą w zaistniałej sytuacji. Dla potwierdzenia powyższego stanowiska powołano się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1397/08. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia rozważenia prawidłowości prowadzonego przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie przyznania N. K. dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Istotą zawisłego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu sporu jest interpretacja przepisu art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przewidującego jedną z przeszkód do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zgodnie z tym przepisem dodatek ten nie przysługuje osobie uprawnionej, jeżeli bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy. Zarówno organ I instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze stoją na stanowisku, że określony w powyższym przepisie 6 miesięczny termin dotyczący ciągłego zatrudnienia liczonego wstecz od daty udzielenia wnioskodawczyni urlopu wychowawczego przez pracodawcę, a więc od dnia (...) października 2009 r. Ponadto rozstrzygające przedmiotową sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 186 § 1 Kodeksu pracy, który znajduje zastosowanie tylko do obliczenia stażu pracy związanego z ustaleniem prawa do urlopu wychowawczego, natomiast przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest przepisem szczególnym, nie znajdującym zastosowania w sprawie przyznania dodatku do zasiłku. Zdaniem skarżącej, treść art. 177 oraz art. 186 Kodeksu pracy przesądza natomiast, że w dniu przejścia na urlop wychowawczy spełniała ona przesłanki uzasadniające przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie organów administracji uznać należy za prawidłowe. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, iż niewątpliwie przy ocenie przesłanki z art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy stosować odpowiednio przepisy Kodeksu pracy, a w szczególności przepis art. 186 § 1 powyższej ustawy. Podkreślić bowiem należy, że art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych operuje pojęciami właściwymi dla prawa pracy i odnosi się do instytucji właściwych tej dziedzinie prawa. Tym samym skoro ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje, co należy rozumieć przez pojęcie urlopu wychowawczego, uzyskanie prawa do tego urlopu, czy pozostawanie w stosunku pracy, to należy w tym zakresie posiłkować się przepisami prawa pracy. Przepis art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomimo, że zawarty w ustawie regulującej stosunki administracyjnoprawne, stanowi element szeroko rozumianego system uprawnień pracowniczych. Bez odniesienia się do przepisów prawa pracy normujących problematykę pozostawania w stosunku pracy i nabywania prawa do urlopu wykonawczego nie byłoby możliwe stosowanie przepisu art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sprawach indywidualnych. Mając powyższe na względzie Sąd wskazuje, że z treści art. 186 § 1 Kodeksu pracy wynika, że aby uzyskać prawo do urlopu wychowawczego pracownik musi spełnić łącznie dwa warunki: posiadać staż pracowniczy w wymiarze 6 miesięcy i opiekować się dzieckiem do lat 4. Równocześnie przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dla przyznania dodatku z tytułu opieki na dzieckiem w okresie przebywania na urlopie wychowawczym dodatkowo wymaga, aby bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego ubiegający się o przedmiotowe świadczenie pozostawał w stosunku pracy nieprzerwanie przez 6 miesięcy. Stąd uznać należy, że art. 10 ust. 5 pkt. 2 powołanej powyżej ustawy ma charakter przepisu szczegółowego, który wprowadza dodatkowe warunki jakie spełnić musi osoba ubiegająca się o uzyskanie dodatku do świadczenia. W tym świetle postanowienia ustawy o świadczeniach rodzinnych mają charakter postanowień autonomicznych, dla wykładni których nie mają zastosowania przepisy Kodeksu pracy dotyczące wliczania do okresu zatrudnienia okresów, w których pracownicy przysługiwało świadczenia określone w odrębnych przepisach W opinii Sądu, przytoczony przez pełnomocnika skarżącej art. 177 § 4 Kodeksu pracy ma zastosowanie jedynie w przypadku obliczania okresu zatrudnienia niezbędnego dla uzyskania prawa do urlopu wychowawczego. Nabycie powyższego uprawnienia nigdy nie było kwestionowane przez organy administracji publicznej. Jednocześnie okres otrzymywania przez skarżącą zasiłku macierzyńskiego nie jest tożsamy z pozostawaniem w stosunku pracy, o którym mowa w art. 10 ust. 5 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z art. 22 § 1 ustawy Kodeks pracy przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że w okresie od (...) maja 2009 r. do (...) października 2009 r. skarżąca nie pozostawała w stosunku pracy. Tym samym nie spełniła ona przesłanek uzasadniających przyznanie na jej rzecz dodatku do zasiłku rodzinnego. Odnosząc się do przedstawionego przez pełnomocnika skarżącej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1397/08, Sąd wskazuje, że wyrok powyższy został wydany w stanie faktycznym, w którym wnioskodawca został przywrócony do pracy wyrokiem sądu powszechnego. Tym samym zaistniała ciągłość stosunku pracy. Jednocześnie w uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że ustawa o świadczeniach rodzinnych, w art. 10 ust. 5 pkt. 2, ustanawia dodatkowy warunek, niezależny od warunków niezbędnych do uzyskania urlopu wychowawczego, którego spełnienie jest niezbędne dla otrzymania dodatku do zasiłku rodzinnego. Reasumując dotychczasowe rozważania Sąd wskazuje, że wykładnia art. 10 ust. 5 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje, że dla uzyskania uprawnienia przewidzianego powyższym artykułem niezbędne jest pozostawanie przez wnioskodawcę bezpośrednio w stosunku pracy w okresie co najmniej 6 miesięcy przed uzyskaniem prawd do urlopu wychowawczego, przy czym termin "bezpośrednio" musi być rozumiany zawężająco i nie może obejmować okresów, w których wnioskodawca nie pozostawał w faktycznym stosunku pracy, lecz pobierał inne świadczenia przewidziane przepisami prawa. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. /-/ T. Świstak /-/ E. Podrazik /-/ M. Kwiecińska