II SA/Ol 364/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Irena Szczepkowska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach – uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz spółki A kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że po rozpatrzeniu wniosku spółki A o przedłużenie udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa "[...]", Dyrektor Izby Celnej orzekł o umorzeniu postępowania. Podniesiono, że w obecnym stanie brak jest podstawy prawnej umożliwiającej przedłużenie zezwolenia na urządzenie przez spółkę A, gier na automatach o niskich wygranych w 330 punktach. Odwołanie od tej decyzji wniosła spółka A, działając przez osoby umocowane do jej reprezentowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono to, iż została ona wydana na podstawie art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, który jest sprzeczny z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Podkreślono, że wniosek strony o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie urządzenia gier na automatach o niskich wygranych zgłoszony został ponad 6 miesięcy przed wejściem w życie ustawy o grach hazardowych. Gdyby sprawa została rozpoznana w terminie ustawowym, powinna się zakończyć przed wejściem w życie nowej ustawy. Sprawa z przyczyn nie leżących po stronie strony nie została w terminie ustawowym rozpatrzona przez właściwy organ administracji publicznej. Tym samym zarzucono stronie nieuzasadnioną zwłokę w rozpatrzeniu jej wniosku. Podniesiono również, że art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych narusza wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę ochrony praw nabytych. Następnie postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podniesiono, że termin do wniesienia odwołania w sprawie upłynął w dniu 9 lutego 2010r. Mieszczącą się w tym terminie datę nadania przesyłki nie można jednak, według organu uznać za datę wniesienia odwołania ponieważ pismo zostało nadane za pośrednictwem firmy kurierskiej, nie należącej do polskiego operatora publicznego. Zgodnie bowiem z art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, a takim jest na zasadzie wyłączności Poczta Polska S.A., albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Skargę na to postanowienie wywiodła spółka A, działając przez osoby umocowane do jej reprezentowania i żądając jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błędną subsumcję stanu faktycznego do normy art. 145 § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 8 ustawy o grach hazardowych, skutkującą wadliwym ustaleniem faktycznym jakoby decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" została skutecznie doręczona skarżącemu dnia 26 stycznia 2010r. w sytuacji, gdy przedmiotowa decyzja nie została doręczona żadnemu z ustanowionych w sprawie pełnomocników, zatem nie została skutecznie doręczona w dniu 26 stycznia 2010r. Podniesiono, że nieskuteczne doręczenie decyzji spowodowało, że termin do wniesienia odwołania nie upływał w dniu 9 lutego 2010r. Wskazano na naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez wadliwe jego zastosowanie. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że decyzja organu I instancji nie została doręczona żadnemu pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Wskazano, że A. U., która odebrała decyzję, nie była upoważniona przez żadnego z pełnomocników ustanowionych w sprawie do odbioru w ich imieniu korespondencji. Skarżący podnieśli, że doręczenie decyzji stronie z naruszeniem art. 145 § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej zrodziło ujemne dla strony skutki procesowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Zaznaczono przy tym, że w przedmiotowej sprawie skarżąca spółka pismem z dnia 4 listopada 2009r. wskazała, iż wszelką korespondencję dotyczącą spółki należy kierować na adres: "[...]". Podkreślono także, że pełnomocnik spółki kierując w jej imieniu korespondencję zawsze wskazywał adres spółki. Ponadto korespondencja podpisywana przez radcę prawnego nie wskazywała innego adresu do korespondencji. W piśmie procesowym z dnia 11 maja 2010r. strona skarżąca podtrzymała swoje argumenty zawarte w skardze, podkreślając stanowczo, że decyzja organu I instancji została doręczona niewłaściwej i nieupoważnionej osobie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem . Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie z dnia "[...]" Dyrektora Izby Celnej o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Przede wszystkim trzeba wskazać, że zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 05r., Nr 8, poz. 60) pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi (§ 1). Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (§ 2). Na gruncie przedmiotowej sprawy bezspornym jest, że spółka A ustanowiła w rozpoznawanej sprawie dotyczącej przedłużenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, pełnomocnika w osobie radcy prawnego A. F.. Strona skarżąca podniosła, że decyzja organu I instancji nie została doręczona ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi tylko nieupoważnionemu pracownikowi skarżącej spółki. Wskazać przy tym należy, że w judykaturze prezentuje się pogląd, że w przypadku, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Każde inne doręczenie, o ile powoduje dla strony ujemne skutki procesowe, jest niewłaściwe i nie może być uznane za skuteczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. I SA/Wr 2995/98, Lex nr 62361). W ocenie Sądu sposób doręczenia decyzji organu I instancji budzi w przedmiotowej sprawie uzasadnione wątpliwości. Ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia nadania przesyłki (decyzji) (akta administracyjne, k. – 2) wynika, że adresowana ona była do dwóch adresatów. Na pierwszym miejscu wskazano spółkę a potem nazwisko i inicjał imienia pełnomocnika w sprawie. Nie zaznaczono przy tym tytułu zawodowego pełnomocnika czyli zabrakło określenia radca prawny. W tej sytuacji w opinii Sądu pełnomocnik w sprawie nie został wskazany precyzyjnie. Brak określenia tytułu zawodowego radcy prawnego oraz pełnego imienia a także umieszczenie na pierwszym miejscu jako adresata przesyłki spółki A mogło spowodować, że pracownik tej spółki który odbierał korespondencję nie wiedział komu ją przekazać, zachodzi też duże prawdopodobieństwo, że pozostawał on w przekonaniu, iż pismo adresowane jest bezpośrednio do spółki. Trudno wobec tego jest obciążać pracownika spółki obowiązkiem wyboru komu doręczyć takie pismo, czy spółce czy pełnomocnikowi spółki. W tym kontekście należy również zwrócić uwagę na treść pełnomocnictwa (akta adm., tom II, k. - 716), jakiego udzielono w niniejszej sprawie radcy prawnemu A. F.. Wynika z niego m.in., że pełnomocnictwo to nie obejmuje umocowania do odbioru korespondencji adresowanej do spółki. W przypadku takiego zapisu i wobec nieprecyzyjnego zaadresowania decyzji w pierwszej kolejności na spółkę a także na nazwisko pełnomocnika, doszło do sytuacji, w której decyzja organu I instancji doręczona została do spółki z pominięciem pełnomocnika, a przecież jej adresatem musiał być pełnomocnik, a nie spółka. Trzeba tu zaznaczyć, że zarówno doktryna jak i judykatura nakazują, w przypadku pojawienia się wątpliwości w zakresie doręczenia, interpretować je na korzyść strony przez wzgląd na jej pozycję w postępowaniu podatkowym jak i negatywne konsekwencje w zakresie możliwości obrony jej słusznych praw do obrony, których byłaby pozbawiona w przypadku ujawnienia się w tym zakresie jakichkolwiek uchybień. Dobitnie myśl tę wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 2003 r., sygn. I SA/Ka 873/02, w którym skonstatował, że w przypadku, gdy nie da się wyjaśnić okoliczności związanych z doręczeniem w sposób nie budzący wątpliwości, które to wyjaśnienia zasadniczo wymagają respektowania wymogów formalnych związanych z tą czynnością procesową, wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być tłumaczone na korzyść strony. Praktyki przeciwne w prosty sposób prowadzą bowiem do naruszana podstawowych praw strony w postępowaniu, która to sytuacja byłaby nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą państwa prawa i zasadami ogólnymi zawartymi w Ordynacji podatkowej, czego tolerować nie wolno (wyrok niepubl.; por. także G. Łaszczyca, A. Matan, Doręczenie w postępowaniu administracyjnym i podatkowym., Wyd. Zakamycze, Kraków 1998 r.). Jest oczywiste, że ustanowienie pełnomocnika nie nadaje mu przymiotu strony, jednak musi on być traktowany w postępowaniu jako postać pierwszoplanowa, w sensie proceduralnym ważniejsza niż strona postępowania. Zasada pierwszeństwa pełnomocnika ma zastosowanie uniwersalne i dotyczy każdego etapu postępowania oraz wszystkich terminów. Na przykład jednoczesne doręczenie pisma stronie i pełnomocnikowi dla strony wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma. Natomiast skutki prawne, w tym w szczególności bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego, związane są z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest podjęcie działań mających na celu ustalenie nie budzącego wątpliwości adresu pełnomocnika. Niezasadne jest założenie, iż nie musi ustalić on adresu pełnomocnika i może dokonywać prawnie skutecznych doręczeń na adres strony skarżącej (por. wyrok z 2 października 2007r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, I SA/Gd 432/07). Trzeba tu również dodać, że organ niezasadnie powołuje się na pismo skarżącej spółki z dnia 4 listopada 2009r., w którym wskazuje ona, iż wszelką korespondencję dotyczącą spółki należy kierować na adres: "[...]". Podkreślić należy bowiem jednoznacznie, że w niniejszej sprawie adresatem przesyłki (decyzji) jest pełnomocnik a nie spółka, nawet jeśli adres spółki pokrywa się z adresem, pod którym odbierał korespondencję pełnomocnik. Nie sposób jest również nie zauważyć tego, że radca prawny wskazując adres do korespondencji ( segregator VII, karty 313 i 355 ) wskazywał ulicę "[...]" w "[...]". Dlatego jeżeli korespondencja miała być adresowana do radcy prawnego nie było podstaw ku temu aby wskazywać w pierwszej kolejności na zaadresowanej przesyłce nazwę spółki, bo wówczas nie można uznać, iż decyzja została przesłana pełnomocnikowi strony postępowania. Ponadto podkreślić należy, że to, iż dotychczasowe pisma były kierowane na adres spółki i spotykały się z odpowiedzią pełnomocnika, nie oznacza, że należy uznać, iż dokonano prawidłowego doręczenia decyzji organu I instancji, w sytuacji wskazanych uchybień i przede wszystkim pamiętając, że mogły one spowodować ujemny skutek procesowy dla strony w postaci naruszenia terminu do wniesienia odwołania. Reasumując, dla prawidłowego doręczenia decyzji w rozpoznawanej sprawie konieczne było wskazanie jednego adresata jakim bez wątpienia był ustanowiony w sprawie pełnomocnik. Niezbędne było również zaznaczenie jego tytułu zawodowego radcy prawnego wraz z podaniem pełnego imienia i nazwiska. W przypadku wskazania jako adresata przesyłki zarówno strony jak i pełnomocnika, bez wyraźnego określenia, że przesyłka ta ma zostać doręczona konkretnemu adresatowi (stronie lub pełnomocnikowi) nadawca przesyłki naraża się na zarzut bądź wadliwego jej doręczenia albo nie doręczenia przesyłki jednemu z podmiotów wskazanych jako adresat, z czym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało w pkt I uchylić zaskarżone postanowienie - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach rozstrzygnięto w pkt II na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł w pkt III, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.