I FZ 325/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 21 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 5/10 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi W. C. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 11 września 2009 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 23 czerwca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 5/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi W. C. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z 11 września 2009 r. Nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarżący zwrócił się do Ministra Finansów z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania sprzedaży nieruchomości gruntowych. We wniosku przedstawił zdarzenie przyszłe, z którego wynika, że zamierza sprzedać dwie działki nabyte jako grunty rolne, stanowiące składniki gospodarstwa rolnego. W stosunku do tych działek wydane są decyzje o warunkach zabudowy oraz pozwolenie na budowę. W związku ze sprzedażą przedmiotowe działki nie stracą charakteru rolnego. Skarżący zadał pytanie, czy w związku ze sprzedażą tych działek będzie zobowiązany do zapłaty podatku VAT. Jego zdaniem sprzedaż ta nie podlega obowiązkowi podatkowemu w zakresie podatku VAT. W interpretacji indywidualnej Minister Finansów uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe. Zdaniem organu sprzedaż działek następuje w ramach prowadzonej działalności rolniczej – jako działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 poz. 535 ze zm. dalej u.p.t.u.) i podlega opodatkowaniu stawką podatku zgodnie z art. 41 ust.1 u.p.t.u. W skardze na interpretację skarżący zarzucił jej naruszenie art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. oraz art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. L 347 z 11 grudnia 2006 r.). WSA zawiesił postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. WSA wskazał w tym względzie na postanowienia z 9 marca 2010 r., którymi Naczelny Sąd Administracyjny skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej następujące pytania prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa wspólnotowego: - w sprawie o sygn. akt I FSK 2134/08 – Czy do rolnika ryczałtowego w rozumieniu art. 295 ust. 1 pkt 3 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. U.E. z 2006 r. L 347/1, ze zm.), który dokonuje sprzedaży działek służących jego działalności rolniczej, przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego gminy pod zabudowę mieszkaniowo-usługową, a nabytych jako grunty rolne (bez VAT), ma zastosowanie art. 16 tej dyrektywy uznający za dostawę odpłatną jedynie takie przeznaczenie aktywów przedsiębiorstwa na cele prywatne podatnika lub inne niż związane z prowadzonym przedsiębiorstwem, jeżeli podatek od tych aktywów podlegał w całości lub w części odliczeniu? Czy rolnika ryczałtowego w rozumieniu art. 295 ust. 1 pkt 3 Dyrektywy 2006/112/WE, który dokonuje sprzedaży działek służących uprzednio jego działalności rolniczej, przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego gminy pod zabudowę mieszkaniowo-usługową, a nabytych jako grunty rolne (bez VAT), należy uznać za podatnika zobowiązanego do rozliczenia VAT z tytułu tej sprzedaży na zasadach ogólnych? - w sprawie o sygn. akt I FSK 2039/08 – Czy osoba fizyczna, która na nieruchomości gruntowej prowadziła działalność rolniczą, a następnie z uwagi na zmianę planów zagospodarowania przestrzennego, która nastąpiła z przyczyn niezależnych od woli tej osoby, zakończyła tę działalność i przekwalifikowała majątek na majątek prywatny, dokonała jego podziału na mniejsze części (nieruchomości gruntowe przeznaczone pod zabudowę letniskową) i rozpoczęła jego zbywanie - jest z tego tytułu podatnikiem VAT w rozumieniu art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE oraz art. 4 ust. 1 i 2 Szóstej Dyrektywy 77/388/EWG, zobowiązanym do rozliczania VAT z tytułu działalności handlowej? Sąd pierwszej instancji uznał, że odpowiedzi Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości na przytoczone pytania prejudycjalne będą miały wpływ na rozstrzygnięcie skargi w niniejszej sprawie. Skarżący w zażaleniu na to postanowienie zarzucił, że nie było podstaw prawnych do zawieszenia postępowania i wniósł o jego uchylenie. Jego zdaniem sytuacja opisana we wniosku o udzielenie interpretacji znacznie różni się od spraw, które stanowiły podstawę skierowania do ETS pytań prejudycjalnych, więc rozstrzygnięcia ETS nie będą miały wpływu na jego sprawę. Dodatkowo skarżący wskazał, że zależy mu na jak najszybszym rozstrzygnięciu jego sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zawieszenie postępowania określone w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Fakultatywność zawieszenia nie oznacza jednak dowolności działania sądu w tej merze. Konieczna jest bowiem ocena, czy rozstrzygnięcie kwestii, z uwagi na którą następuje zawieszenie, będzie miało wpływ na wynik sprawy zawieszanej. Nie chodzi przy tym jedynie o wpływ rzeczywisty, ale również o wpływ potencjalny, który na danym etapie nie jest jeszcze wiadomy, ale występuje prawdopodobieństwo istotnej wagi tego wpływu na rozpatrywaną sprawę. Nie oznacza to jednak, że zawieszenie postępowania jest dopuszczalne jedynie przy identyczności (tożsamości) stanu faktycznego i stanu prawnego. W niniejszej sprawie już pobieżna ocena opisanej we wniosku sytuacji skarżącego w świetle przytoczonych pytań prejudycjalnych wskazuje, że nie są to takie same sprawy, jednak nie wyklucza to możliwości wpływu wydanych na podstawie tych pytań orzeczeń ETS na niniejszą sprawę. Pytanie skarżącego dotyczy sprzedaży nieruchomości nabytych przez niego jako grunty rolne, a zatem sprawa odnosi się do obrotu nieruchomościami, co do którego konieczne jest zbadanie, czy jest to obrót profesjonalny i czy podlega opodatkowaniu – podobnie jak w dwóch sprawach, w których zadano pytania prejudycjalne. Ponadto, co zresztą zauważa sam skarżący, pytanie zadane w sprawie o sygn. akt I FSK 2039/08 dotyczy tego samego przepisu prawa wspólnotowego, którego naruszenie przez organ zarzucił skarżący w skardze. Konieczność uwzględnienia oczekiwanego orzeczenia ETS przez Sąd pierwszej instancji wynika z zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego. Zgodnie z tą zasadą prawo krajowe może być stosowane jedynie w zakresie, w jakim nie jest sprzeczne z normami wspólnotowymi, polskie organy i sądy mają zaś obowiązek uwzględniania dorobku orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Po wejściu Polski z dniem 1 maja 2004 r. do Unii Europejskiej prawo unijne na mocy art. 90 i 91 Konstytucji RP, jak również z mocy Traktatu Akcesyjnego stało się bowiem częścią obowiązującego w Polsce porządku prawnego. Relację między prawem unijnym a prawem krajowym w razie konfliktu wyznacza właśnie zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego. Obowiązek dokonywania wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem wspólnotowym wynika z zasady lojalnej współpracy określonej w art. 10 TWE (obecnie Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Charakter prawny dyrektyw sprawił, że w procesie interpretacji prawa wzrosła rola wykładni celowościowej. Dyrektywy wiążą bowiem Państwa Członkowskie co do zamierzonego celu, pozostawiając wybór form i metod włączenia dyrektywy w krajowy porządek prawny. W tej sytuacji trudno nie zgodzić się z sądem krajowym, który – powziąwszy wątpliwości w kwestii uregulowanej dyrektywą – uznaje za konieczne oczekiwanie na rozstrzygnięcie tych wątpliwości przez ETS. Wyroki ETS są wiążące dla polskich sądów administracyjnych. Sąd nie może przyjąć interpretacji odmiennej niż dokonana wcześniej przez ETS, bo wtedy przywłaszczyłby sobie wyłączną kompetencję do wykładni prawa wspólnotowego (vide D. Dominik, Orzecznictwo polskich sądów administracyjnych po wyrokach Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Przegląd Podatkowy 2010, nr 1, s. 9). Uwzględnienie orzeczenia ETS pozwoli jednocześnie spełnić postulat jednolitego orzecznictwa w sprawach podatku od towarów i usług. Jak wskazał w postanowieniu z 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 221/08 (opubl. Lex nr 479145) Naczelny Sąd Administracyjny - zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. W sprawach sądowoadministracyjnych, zwłaszcza w tych, które dotyczą szeroko rozumianego prawa daninowego, zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym. Trzeba zatem stwierdzić, że zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie było uzasadnione. Każdy bowiem sąd krajowy, który powziąwszy wątpliwości, zadałby podobne pytanie prawne Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, jakie zostało już wystosowane przez inny sąd, winien z uwagi na zasadę pierwszeństwa prawa wspólnotowego i postulat jednolitego orzecznictwa w sprawach podatkowych zawiesić postępowanie do czasu udzielenia odpowiedzi przez ETS. Same bowiem względy ekonomiki procesowej, jakkolwiek stanowią istotny element kształtujący postępowanie sądowoadministracyjne, nie mogą zdominować naczelnego wymogu sprawiedliwości tego postępowania. Oczekiwanie na rozstrzygnięcie ETS w niniejszej sprawie nie uniemożliwia stronie dokonania zamierzonych działań. Interpretacje indywidualne nie mają bowiem dla wnioskodawców charakteru wiążącego. Wydanie interpretacji, w przeciwieństwie do decyzji podatkowej, nie pociąga za sobą konieczności zastosowania się przez podatnika do wyrażonego w niej stanowiska (vide wyrok WSA w Lublinie z 10 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 212/09, publik. LEX nr 552473). Podatnik winien się jednak liczyć z tym, że treść interpretacji indywidualnej, w której stwierdzono nieprawidłowość jego stanowiska, może zostać uznana za zgodną z prawem. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.