II OSK 614/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Bożena Walentynowicz (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Czerwiński Protokolant Daniel Zdzieszyński po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Spółka z o.o. w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gd 513/09 w sprawie ze skargi [...] Spółka z o.o. w C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 513/09, oddalił skargę "[...]" Spółki z o.o. w C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podał, że decyzją z [...] sierpnia 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. stwierdził u A. S. chorobę zawodową – alergiczne kontaktowe zapalenie skóry rąk. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez "[...]" Spółkę z o.o. w C. decyzją z [...] września 2009 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zarówno karta oceny narażenia zawodowego jak i orzeczenie lekarskie zostały sporządzone przez uprawnione do tego jednostki. A. S. pracowała od 1990 do 2000 r. bez narażenia na czynniki o działaniu uczulającym, zaś od 2002 r. zatrudniona jest w skarżącej spółce w narażeniu na alergeny. Jednostka orzecznicza ustaliła etiologię zawodową choroby na podstawie dodatnich wyników testów na alergeny zawodowe, tj. siarczan niklawy i chlorek kobaltu, dodatniego testu reekspozycji zawodowej, stwierdzenia klinicznych objawów rozpoznanego schorzenia, które nie występowały przed podjęciem pracy zawodowej. Kłopoty ze zdrowiem pojawiły się u badanej 2 lata po rozpoczęciu pracy w Spółce, z wyraźnym nasileniem podczas pracy i reemisją, gdy nie pracowała. Organ wskazał, że przypadek A. S. należy rozpatrywać indywidualnie, a powszechne występowanie alergenów w środowisku domowym ma niewielkie znaczenie, bowiem nie występowały u niej zmiany alergiczne przed podjęciem pracy w skarżącej Spółce. Wskazał, że w przypadku chorób alergicznych nie ma konieczności przeprowadzania badań w środowisku pracy, wystarczy stwierdzić kontakt z czynnikiem o działaniu uczulającym w czasie pracy. "[...]" Spółka z o. o. w C. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła, że dwa lata po podjęciu pracy w "[...]" Sp. z o.o., A. S. zaczęła leczenie, co nie oznacza, że wówczas dopiero wystąpiło u niej uczulenie, a ponadto żadne okoliczności nie wskazują na to, że alergia ustępuje gdy A. S. nie pracuje. Ponadto, zdaniem skarżącej organy nie przeprowadziły badań na potwierdzenie stanu poprzedzającego wystąpienie uczulenia, ani też aktualnego stanu zdrowia, po 2007 r. (A. S. nie pracuje w skarżącej Spółce od 2007 r.). W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznając skargę za niezasadną wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w 2007 r. Należy wobec tego mieć na uwadze, że § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869), które weszło w życie z dniem 3 lipca 2009 r., stanowi, że do postępowań w sprawie (...) chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Sąd I instancji zaznaczył, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie stwierdza, że A. S. cierpi na wymienione w wykazie chorób zawodowych alergiczne kontaktowe zapalenie skóry rąk. W toku postępowania ustalono, że A. S. nie cierpiała na stwierdzoną u niej chorobę przed podjęciem pracy w skarżącej spółce, a podczas pracy w niej miała niewątpliwy kontakt z materiałami uczulającymi. Po wykryciu pierwszych objawów alergii została przeniesiona na inne stanowisko pracy i wyposażona w bawełniane rękawiczki. W sposób prawidłowy więc stwierdzono, że A. S. pracowała w skarżącej Spółce w narażeniu zawodowym, a środkiem narażenia i uczulenia były narzędzia krawieckie, części maszyn, materiały tapicerskie, w skład których wchodzą nikiel oraz kobalt. Wykonane testy na alergeny zawodowe były dodatnie. O zawodowej, wbrew twierdzeniom skarżącej, etiologii choroby świadczy też fakt remisji w okresach, gdy A. S. nie pracowała zawodowo, np. w weekendy, kiedy to najczęściej wykonuje się różnorodne prace domowe. Skoro więc ustalono, że podczas przerw w pracy zawodowej następowała reemisja, nie było podstaw do ustalania aktualnego stanu zdrowia A. S., która już nie pracuje w skarżącej Spółce. Sąd I instancji odnosząc się do zarzutu skargi, że tylko u tej jednej pracownicy stwierdzono uczulenie, wskazał, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotny jest jedynie fakt zachorowania A. S., a nie brak zachorowań u innych osób. Zarzut, że nie przeprowadzono żadnych badań w celu ustalenia stanu A. S. przed wystąpieniem u niej uczulenia jest także chybiony w ocenie Sądu I instancji, bowiem w toku postępowania dotyczącego choroby zawodowej nie przeprowadza się tego rodzaju badań, a ponadto orzeczenie lekarskie przedstawione w sprawie, wydawane jest na podstawie całej dostępnej dokumentacji lekarskiej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła "[...]" Sp. z o.o. w C. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu: 1) w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, to jest § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) przez przyjęcie, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia, a czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne; 2) w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik spray, to jest art. 58 § 1 ust. 4 oraz art. 171 p.p.s.a., polegające na rozstrzygnięciu sprawy, która była rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, ze skargi pomiędzy tymi samymi stronami w tym samym przedmiocie. Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o: – uchylenie zaskarżonego wyroku sądu administracyjnego I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; – zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych; – rozpatrzenie sprawy również pod nieobecność skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej będąc związany jej zarzutami. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania według przesłanek z art. 183 § 2 p.p.s.a., której nie stwierdzono w sprawie niniejszej. Zarzuty rozpoznawanej skargi kasacyjnej zostały oparte na podstawie art. 174 pkt 1 i art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.: naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim należy stwierdzić bezzasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 ust. 4 oraz art. 171 p.p.s.a. polegające na rozstrzygnięciu sprawy, która była rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, ze skargi pomiędzy tymi samymi stronami i w tym samym przedmiocie. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została prawomocnie osądzona. W przedmiotowej sprawie wydany został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 330/08, którym to Sąd pierwszej instancji, po rozpoznaniu skargi "[...]" Spółki z o.o. w C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z [...] października 2007 r. w przedmiocie choroby zawodowej stwierdzonej u A. S.: 1) uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. nr [...] z [...] sierpnia 2007 r., 2) stwierdził, że zaskarżana decyzja nie może zostać wykonana. Jak wynika z treści uzasadnienia Sądu przyczyną uchylenia decyzji obu instancji był fakt, iż wydane zostały w oparciu o przepisy prawne niezgodne z Konstytucją RP. Są to: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w tych sprawach jak i delegacja ustawowa do wydania ww. rozporządzenia, którą stanowił art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu Pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność ww. przepisów z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 ogłoszony był w Dz.U. z dnia 2 lipca 2008 r. Niekonstytucyjność przepisów wyżej wskazanych miał obowiązek uwzględnić Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający skargę i z tego powodu zobligowany był do uchylenia wydanych decyzji. W konsekwencji oznacza to, że postępowanie administracyjne po wyeliminowaniu decyzji nie zostało zakończone orzeczeniem w postaci decyzji i podlegało rozpoznaniu sprawy na nowo, na podstawie nowych przepisów prawnych, które weszły w życie z dniem 2 lipca 2009 r. po ich uchwaleniu rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Żadną miarą nie można uznać, by w sytuacji powyższej zaistniała powaga rzeczy osądzonej – zarzucana w skardze kasacyjnej, skoro po uchyleniu pierwotnych decyzji wydano je ponownie, lecz w oparciu o nowy stan prawny. Chybiony jest także zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych przez przyjęcie, że do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia a czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Przytoczona w zarzucie treść jest treścią sformułowanego przepisu § 11 nowego rozporządzenia, której redakcja jest jasna, niebudząca żadnych wątpliwości i jako taka nie wymaga wykładni. Jak zaznaczono wyżej oceniając zarzut z pkt 2 – uchylenie decyzji zaskarżonej i decyzji pierwszej instancji powoduje, iż sprawa administracyjna odżywa na nowo i wymaga rozpoznania w celu wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w formie nowych decyzji, czyli orzeczenia co do istoty sprawy z uwzględnieniem nowej regulacji prawnej. Także z regulacji § 11 ust. 1 rozporządzenia wynika, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Oznacza to, że nie wymagają powtórzenia, a materiał dowodowy nie wymaga uzupełnienia, jeśli w jego ocenie organ może orzec co do istoty. Taka sytuacja zaistniała w sprawie przedmiotowej skoro się zważy, iż organ dysponował ostatecznym, niezakwestionowanym orzeczeniem lekarskim stwierdzającym u A. S. chorobę zawodową w postaci "alergicznego kontaktowego zapalenia skóry rąk a Karta oceny narażenia zawodowego potwierdza pracę w warunkach występowania alergenów w postaci soli metali niklu i kobaltu" (akta administracyjnego). Jednostka chorobowa stwierdzona u A. S. ujęta jest pod pozycją 18 pkt 1 załącznika do rozporządzenia RM stanowiącego wykaz chorób zawodowych. W świetle powyższych okoliczności ustalenia faktyczne sprawy jak i ocena prawna dokonana przez organ rozpoznający sprawę na nowo są prawidłowe. Nie można uznać zasadności stanowiska skargi kasacyjnej, iż w sprawie należało dokonać nowych ustaleń dotyczących aktualnego stanu zdrowia A. S. – skoro orzeczenie lekarskie stwierdzające chorobę zawodową nie zostało podważone w żaden sposób przez stronę skarżącą. Bezzasadność obu zarzutów skargi kasacyjnej stanowi o jej oddaleniu. Z mocy art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.