II FZ 625/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Edyta Anyżewska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 września 2010 r., o sygn. akt [...] w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 28 stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kwoty wierzytelności nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przywrócić termin do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 17 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 287/10 odmówił S. sp. z o.o. z siedzibą w L. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W motywach orzeczenia Sąd podał, że postanowieniem z dnia 29 marca 2010 r. skarga została odrzucona na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej jako P.p.s.a. Strona skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, w dniu 13 kwietnia 2010 r. wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniała, że należny wpis został uiszczony w dniu 1 marca 2010 r. przez złożenie w banku polecenia przelewu. Kwota wpisu nie została przekazana na konto Sądu pierwszej instancji z powodu błędnego wypełnienia polecenia przelewu. Błąd w poleceniu przelewu dotyczył jednej cyfry w numerze rachunku bankowego Sądu. Była to niezawiniona pomyłka, nie zaniechanie uiszczenia wpisu od skargi. Pełnomocnik dochował należytej staranności przy wykonywaniu obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Przed upływem terminu do wniesienia skargi bank nie powiadomił o niezrealizowaniu polecenia przelewu. Bank powinien był niezwłocznie powiadomić o przeszkodzie w realizacji przelewu. W tych okolicznościach pełnomocnik zasadnie pozostawał w przekonaniu, że przelew został zrealizowany bez przeszkód. Wpis nie został uiszczony w terminie w wyniku zaniedbania pracowników banku, osób trzecich, za które strona skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków. Gdyby bank, zgodnie ze swoim obowiązkiem, poinformował niezwłocznie pełnomocnika o błędnym numerze rachunku bankowego w poleceniu przelewu, to wówczas istniała jeszcze możliwość wpisania poprawnego numeru, był jeszcze czas i do złożenia skargi i do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając swoje orzeczenie Sąd wskazał na treść art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. i uznał, że w przedstawionych okolicznościach niniejszego postępowania sądowego i stanie prawnym strona skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego nie uprawdopodobniła obligatoryjnej przesłanki z art. 86 § 1 P.p.s.a. w postaci braku winy w nieuiszczeniu wpisu od skargi w ustawowym terminie. Sąd wywiódł, że należyta staranność w postępowaniu radcy prawnego wymagała od niego samodzielnego upewnienia się, że dysponuje prawidłowym numerem rachunku bankowego Sądu pierwszej instancji oraz, że ten numer rachunku bankowego został przez niego podany prawidłowo w poleceniu przelewu. Nie pozwalała jedynie oczekiwać, że stosownie do okoliczności pracownicy banku powiadomią o błędzie w poleceniu przelewu, o przeszkodzie w realizacji przelewu. Brak podjęcia czynności w celu takiego upewnienia się samodzielnie przez radcę prawnego był równoznaczny z brakiem należytej staranności w jego postępowaniu. W ocenie Sądu brak należytej staranności w postępowaniu radcy prawnego wykluczył istnienie przesłanki przywrócenia terminu z art. 86 § 1 P.p.s.a., a tym samym wykluczył możliwość przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie oraz przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Postanowieniu Sądu pierwszej instancji zarzucono: - naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez nieprzyjęcie, że opóźnienie skarżącego w uiszczeniu wpisu od skargi powstało bez jego winy, - naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem wszechstronnej oceny przedstawionych dowodów, - naruszenie art. 227 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, - naruszenie art. 233 § 2 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że skarżąca ponosi winę w uchybieniu wniesienia brakującego wpisu od skargi pomimo ustalenia, że skarżąca 3 dni przed upływem terminu do złożenia skargi, uzyskała potwierdzenie dokonania polecenia przelewu wpisu w banku – tj. uprawdopodobniła okoliczności skutkujące brakiem jej winy, - naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP – poprzez uniemożliwienie prawa skarżącej do sprawiedliwego i bezstronnego rozpatrzenia sprawy w następstwie braku ustosunkowania się Sądu do przedstawionych dowodów. W uzasadnieniu zażalenia strona podniosła okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Ponadto podniesiono, że Sąd całkowicie pominął ustalenia wynikające z postępowania reklamacyjnego w banku [...] S.A. i nie dopatrzył się winy w działaniu pracowników banku. Sąd pominął także dowód w postaci kopii przelewu potwierdzającego zrealizowanie w dniu 1 marca 2010 r. należnego wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zgodnie z art. 85 P.p.s.a jest bezskuteczność czynności dokonanej przez stronę po terminie. Przepis ten nie ma jednak charakteru bezwzględnego, gdyż zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Rygory formalne, które musi spełnić wnioskodawca zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a to wniesienie do sądu pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z 87 § 2 P.p.s.a na stronie, która składa wniosek o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto zgodnie z art. 87 § 4 P.p.s.a. strona równocześnie z wnioskiem powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Według utrwalonego orzecznictwa przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest zachowanie szczególnej staranności przy jej dokonywaniu. Orzekający w przedmiocie wniosku Sąd powinien zatem każdorazowo oceniać, czy zachowano staranność, jakiej można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy ( por. J.P. Tarno- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz- Warszawa 2006, s. 226 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo). Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. I OZ 357/08). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie okoliczności faktyczne związane z uchybieniem terminu do wniesienia wpisu nie budzą wątpliwości. Ponadto strona wraz ze złożeniem wniosku dopełniła czynności, której nie dokonała w terminie. Sporna jest jedynie ocena, czy na stronie wnoszącej o przywrócenie terminu spoczywa wina za niedokonanie tej czynności w wymaganym terminie. W orzecznictwie spotyka się stanowisko, zgodnie z którym błędne wypełnienie przelewu bankowego przy uiszczeniu wpisu sądowego nie może stanowić okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 154/09, LEX nr 535057). Naczelny Sąd Administracyjny, zwraca jednak uwagę na konieczność odróżnienia błędnego wypełnienie przelewu od omyłkowego wpisania jednej błędnej cyfry w numerze rachunku bankowego. Należy zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika skarżącej, że zamienienie jednej cyfry jest oczywistą omyłką pisarską, której nie można kwalifikować jako braku należytej staranności. Instytucja przywrócenie terminu ma na celu ochronę strony przed negatywnymi konsekwencjami tego typu oczywistych omyłek, szczególnie w takich sytuacjach, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, kiedy skutkiem takiej omyłki jest odrzucenie skargi i tym samym zamknięcie stronie drogi do dochodzenia swoich prawa przed sądem. W tych okolicznościach sprawy nie można stawiać profesjonalnemu pełnomocnikowi zarzutu zawinionego uchybienia terminowi. Wobec powyższego należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie niezasadnie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenie wpisu od skargi. Z tych względów na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.