I SA/Kr 1059/10
WyrokWSA w Krakowie2010-08-17
Skład orzekający: Beata Cieloch, Inga Gołowska, Jarosław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne bez rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz czy pracownik organu, który brał udział w wydaniu decyzji I instancji, może uczestniczyć w postępowaniu dotyczącym ponownego rozpatrzenia tej decyzji?Ratio decidendi
Organ administracji jest związany zakresem żądania strony i nie może zmieniać kwalifikacji prawnej wniosku, jednak powinien rozpoznać wniosek także pod kątem przesłanek umorzenia należności określonych w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto, pracownik organu, który brał udział w wydaniu decyzji w I instancji, nie może uczestniczyć w postępowaniu dotyczącym ponownego rozpatrzenia tej decyzji, gdyż narusza to zasadę bezstronności i obiektywizmu postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Z. M. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od września 2003 r. do grudnia 2005 r., powołując się na trudną sytuację majątkową i zdrowotną. ZUS odmówił umorzenia należności decyzją z 10 lutego 2010 r., a następnie decyzją z 28 kwietnia 2010 r. utrzymał odmowę. Skarżący zarzucił, że nie został rozpatrzony wniosek o umorzenie na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz że w postępowaniu ponownego rozpatrzenia decyzji brały udział te same osoby co w I instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 28 kwietnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1059/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 sierpnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r., sprawy ze skargi Z. M., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 28 kwietnia 2010 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji -
Decyzją z dnia 28 kwietnia 2010r.nr [...] ZUS Oddział w C., utrzymał w mocy decyzję z dnia 10 lutego 2010 r., którą odmówiono Z. M. umorzenia należności na ubezpieczenie zdrowotne za okres od września 2003 r. do grudnia 2005 r. w łącznej kwocie 6 870,67 zł, w tym z tytułu: składek w kwocie 4 236,67 zł; odsetek liczonych na dzień 14 grudnia 2009 r. w kwocie 2 634 zł.
Decyzje te zostały wydane w następującym stanie faktycznym:
Z. M. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, motywując go trudną sytuacją majątkową.
Pismem z dnia 23 grudnia 2009 r. ZUS wezwał w/W do przedłożenia dokumentów dotyczących wielkości osiąganego przez rodzinę zobowiązanego dochodu, wielkości ponoszonych wydatków, a także innych dokumentów uzasadniających trudną sytuację materialną i dotyczących ewentualnej przewlekłej choroby członka rodziny, bądź konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Organ przedstawił także przepisy normujące zasady umarzania należności, do poboru, których zobowiązany jest ZUS. W toku postępowania zobowiązany pismem przewodnim z dnia 9 stycznia 2010 r. przedłożył szereg dokumentów, w szczególności rachunki za energię elektryczną i gaz, zaświadczenie o wysokości osiąganych dochodów, zaświadczenie Zarządu Budynków w C. Sp. z o.o. o wysokości zaległości w opłatach za mieszkanie, zaświadczenia z uczelni, z których wynika, że dwójka dzieci w/W studiuje. W piśmie tym podał podstawę prawną art. 28 ust 1,2,3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
ZUS uznał przedłożone dokumenty za wiarygodne i uwzględnił wynikające z nich fakty w toku postępowania.
Decyzją z dnia 10 lutego 2010 r. nr [...] ZUS odmówił umorzenia należności na ubezpieczenie zdrowotne. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przytoczył przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., nr 11, poz. 74 z późn. zm.), dalej zwanej "u.s.u.s.", i podał, że celem dokonania oceny, czy w przedmiotowej sprawie istnieją okoliczności uzasadniające umorzenie należności należy przede wszystkim zauważyć, że wobec zobowiązanego nie było prowadzone przymusowe dochodzenie zobowiązań. Tak więc ani Naczelnik Urzędu Skarbowego, ani też komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie zostały więc spełnione przesłanki do umorzenia zadłużenia określone w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Zdaniem organu w sprawie nie jest również oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Skoro zatem w sprawie nie została stwierdzona nieściągalność, brak jest zatem podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia o umorzeniu należności. W sprawie nie zachodzą też inne okoliczności unormowane w przepisach art. 28 ust. 1, 2, 3 u.s.u.s., co uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie. Organ podał także, że w toku prowadzonego postępowania uzyskano informację na temat nowych praw majątkowych, które mogą być przedmiotem zabezpieczenia lub prowadzenia skutecznej egzekucji. ZUS podkreślił, że zobowiązany pismem z dnia 9 stycznia 2010 r. wniósł o rozpoznanie wniosku zgodnie z art. 28 ust. 1, 2 i 3 u.s.u.s., w związku z tym organ, będąc związany zakresem żądania, nie rozpoznawał wniosku pod kątem istnienia przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365).
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zobowiązany jeszcze raz wskazał na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną.
Organ ponownie rozpoznający sprawę, podzielił ustalenia organu I instancji. Jeszcze raz podkreślono, że w toku prowadzonego postępowania, zobowiązany wniósł o rozpoznanie wniosku zgodnie z art. 28 ust. 1, 2 i 3 u.s.u.s. i tak określonym zakresem żądania organ był związany. Zobowiązany w żadnym z dokumentów nie domagał się rozszerzenia zakresu postępowania. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez zobowiązanego okoliczności zabierania mu "renty do zera", ZUS podkreślił, że potrącenia ze świadczenia z ubezpieczeń społecznych dokonywane są w granicach ustalonych przepisami prawa. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia z dnia 14 grudnia 2009 r. wynika poza tym, ze wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy po dokonaniu z niej potraceń oraz pobraniu zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie społeczne wynosi 430,48 zł.
W skardze na decyzję z dnia 28 kwietnia 2010 r. zobowiązany podał, że w dniu 1 września 2003 r. zgłosił wyrejestrowanie z ubezpieczenia co zostało przez ZUS przyjęte i potwierdzone. Przez pięć lat skarżący nie otrzymał informacji, że są jakiekolwiek nieścisłości. W okresie tym nie prowadził żadnej działalności, nie rozliczał się z Urzędem Skarbowym. Reasumując podał, że uważa, że "nie należy tak strasznie domagać się tych pieniędzy i oddalić zarzuty nie niszcząc mnie i mojej rodziny".
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej jako "u.s.u.s.") stanowi, iż należności z tytułu składek, mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Organ orzekający wskazał bowiem , iż nie została stwierdzona nieściągalność dochodzonego zobowiązania ,
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), gdzie, jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.
Skarżący w tym zakresie odwołał się do trudnej sytuacji finansowej swojej rodziny spowodowanej brakiem majątku, niskimi dochodami, złym stanem zdrowia – przebyte dwa zawały . Oceniając jednak przywołaną argumentację organ stwierdził, iż strona dobrowolnie zrezygnowała z rozpatrzenia tych okoliczności modyfikując i zawężając wniosek o umorzenie.
Zdaniem Sądu stanowisko takie jest błędne i nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy.
Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne może być umorzone zarówno z urzędu jak i na wniosek strony jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Zgodzić się należy z organem , iż treść żądania wyznacza przedmiot postępowania i w tym zakresie organ nie jest władny do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony, czyli np. gdy strona wnosi o umorzenie należności z tytułu składek, to organ nie może tego zmienić na żądanie rozłożenia należności na raty. Związany też jest okresem za jaki umorzenia należności domaga się strona.
W świetle postanowień zawartych w art. 61 k.p.a. przyjąć należy, że w sytuacji wszczęcia postępowania na zasadzie skargowości (na żądanie strony), rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania, określa treść zgłoszonego żądania. Żądanie to wyznacza również stosowną normę prawa materialnego lub procesowego, która będzie miała znaczenie dla ustalenia zakresu podmiotowego i przedmiotowego postępowania. Organ administracji żądaniem tym jest związany, gdyż tylko i wyłącznie strona składająca podanie określa przedmiot swojego żądania. Inaczej mówiąc, to żądanie strony, wyznacza granice sprawy administracyjnej, której załatwienie wyznacza cel postępowania administracyjnego. Dodać należy, że stosownie do norm regulujących wszczęcie postępowania (art. 61 oraz art. 63 § 2 k.p.a.) zakres żądania strony, identyfikujący sprawę administracyjną, w tym przedmiot postępowania administracyjnego, wynika przede wszystkim z podstawy faktycznej żądania opisanej w podaniu strony. Natomiast wskazana w podaniu podstawa prawna, dla organu rozpoznającego jej wniosek, nie ma – w zasadzie - charakteru determinującego. Wiążą go bowiem granice danej sprawy, które wynikają z okoliczności faktycznych przedstawionych przez wnioskodawcę. Gdyby zaś organ miał wątpliwości, co do tego jaki jest faktycznie przedmiot żądania, winien zwrócić się do strony o wyjaśnienie bądź sprecyzowanie złożonego żądania" ( wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25.06.2008 r., III SA/Wr 466/07 )
W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w dniu 14.12.2009 r. Z treści wniosku bynajmniej nie wynika , iż skarżący żądał jego rozpatrzenia w ograniczonym zakresie . Pismo z dnia 9 stycznia 2010 r. było natomiast jedynie odpowiedzią na wezwanie organu w sprawie dostarczenia odpowiedniej dokumentacji . W piśmie tym zawarto natomiast jedynie wniosek o przedłużenie terminu do doręczenia żądanych dokumentów wraz z prośbą o rozważenie katastrofalnej sytuacji finansowej zobowiązanego. Wskazana podstawa prawna była natomiast jedynie nawiązaniem do toczącej się sprawy o umorzenie należności z tytułu składek i nie można tego tłumaczyć jako żądania rozpatrzenia sprawy z wyłączeniem przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. W treści pisma również nie zawarto jakiegokolwiek żądania w tym zakresie nie mówiąc już o wyraźnie sformułowanym wniosku , a tylko taki mógł być uwzględniony z uwagi na konsekwencje jakie on niesie . Tym bardziej , iż ograniczenie takie jest niekorzystne dla skarżącego i brak jest racjonalnych przesłanek, które uzasadniałyby takie stanowisko .
Organ administracji zobowiązany jest natomiast prowadzić postępowanie w taki sposób aby pogłębić zaufanie obywateli do organów i czuwać aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielając im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. – art. 8 i 9 k.p.a. Z omawianej zasady wynika bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli lub przerzucania skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli.
Z zasady informowania wywodzi się obowiązek organu zwrócenia się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska, jaki charakter i zakres żądania ma pismo złożone przez stronę, jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., I SA 2188/00, Lex nr 81741. Żądania zawarte w podaniu bywają bowiem zredagowane niezręcznie, niedbale, częściowo nieczytelnie, niezrozumiale zwłaszcza jeżeli wnoszone są przez osobę nie będącą profesjonalistą w tym zakresie . W takich przypadkach, gdy treść żądania budzi wątpliwości, organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania treści żądania, bowiem mogłoby to prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. Nie oznacza to jednak, że organ może pozostać bezczynny. Powinien bowiem udzielić wnoszącemu podanie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie, zwłaszcza wówczas, gdy strona zwraca się z żądaniem załatwienia sprawy administracyjnej przez ten organ . W niniejszej sprawie organ posiadając wątpliwości co do kwalifikacji pisma z dnia 9 stycznia 2010 r. winien zwrócić się do skarżącego czy rzeczywiście ogranicza swój wniosek , żądając wyłączenia stosowania przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.
Zwrócić należy uwagę , iż brak rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek w oparciu o art. 28 ust 3 a u.s.u.s. de facto pozbawiło skarżącego możliwości zastosowania ulgi w oparciu o przesłanki przez niego podnoszone zarówno w kolejnych pismach jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Ponadto podkreślenia wymaga fakt , iż art. 28 ust. 1 u.s.u.s. , który wskazuje w piśmie z dnia 9 stycznia 2010 r. skarżący, odsyła do ust. 2 – 4 tego artykułu, czyli także do ust. 3a i 3b. Zatem organ rozstrzygający pismo nawet będąc w błędnym przekonaniu co do jego charakteru powinien także zbadać wniosek pod kątem istnienia przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365).
W przedmiotowej sprawie Sąd, dopatrzył się również naruszenia przepisu postępowania, jakim jest art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., nakazującego wyłączenie od udziału w postępowaniu tego pracownika organu administracji publicznej, który brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Sąd stwierdza, że ustanowiona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oznacza, że każda sprawa administracyjna na skutek wniesionego odwołania jest dwukrotnie rozpatrywana i rozstrzygana: po raz pierwszy przez organ administracji publicznej pierwszej instancji i po raz drugi - na skutek wniesionego odwołania - przez organ odwoławczy (art. 127 § 1 i § 3 k.p.a.). Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stronie przysługuje wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Przepis art. 127 § 3 k.p.a. stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przewiduje, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przez "branie udziału w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji" należy rozumieć podejmowanie przez pracownika organu administracji publicznej czynności procesowych, przewidzianych w przepisach prawa, niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji, a także, jeżeli pracownik został upoważniony do wydania decyzji w imieniu organu lub pełni funkcję organu - załatwienie sprawy w drodze decyzji. Ograniczenie zakresu tego pojęcia tylko do fazy wydania decyzji w znaczeniu prawnym wydaje się nieuzasadnione ze względu na tę szczególną właściwość postępowania administracyjnego, w którym - w odróżnieniu od postępowania sądowego - poszczególne czynności o różnej doniosłości procesowej mogą być wykonywane przez różne osoby, mogące mieć mniejszy lub większy wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie. Mimo że postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest postępowaniem stricte instancyjnym, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma charakteru dewolutywnego, to jednak zasady prawdy obiektywnej wymaga, aby tryb rozstrzygnięć wydawanych w takim postępowaniu dawał stronie gwarancję procesową, że osoba wydająca decyzję nie będzie następnie brała udziału w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Zwrócić należy uwagę, że wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzja administracyjna traktowana być musi jako nowe, samodzielne rozstrzygnięcie, a wzgląd na dążenie do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) nakazuje wyłączyć od udziału w postępowaniu pracownika organu, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przesłanka wyłączenia pracownika ma charakter bezwzględny i nie podlega jakiejkolwiek ocenie z punktu widzenia ewentualnego wpływu na obiektywne rozpatrzenie sprawy. Pogląd taki wyraził w uzasadnienie wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie P. 57/2007, Lex Polonica nr 1974512, Trybunał Konstytucyjny, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni go podziela. Mimo, że wyrok ten odnosi się do wyłączenia członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, to jednak z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że analogicznie należy oceniać wszystkie te przypadki, w których dochodzi do niedopuszczalnego w demokratycznym państwie prawa zróżnicowania gwarancji ochrony obiektywizmu i bezstronności rozstrzygania przez organ administracji publicznej w zależności od rodzaju rozpoznawania spraw. Podkreślić jeszcze raz należy, że pomiędzy odwołaniem, a wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma pod względem konstrukcyjnym żadnej różnicy, ponieważ środki te różni wyłączenie nazwa. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy posiada wszelkie cechy odwołania, z wyjątkiem cechy dewolutywności.
Zauważyć także jeszcze należy, że istotą przepisu art. 24§1 pkt 5 k.p.a. jest uniknięcie sytuacji, w której pracownik biorący udział w czynnościach postępowania administracyjnego i mający przez to już wyrobiony pogląd, czy to tylko na stan faktyczny sprawy – jeżeli brał udział w postępowaniu dowodowym, czy też również na sposób rozstrzygnięcia sprawy przez propozycję rozstrzygnięcia, czy przez podpisanie decyzji, byłby niejako determinowany przez swoje wcześniejsze doświadczenie związane z udziałem w postępowaniu (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 6/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z nadesłanych - wraz z odpowiedzią na skargę - akt administracyjnych wynika, że w postępowaniu wywołanym wnioskiem skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy udział brały te same osoby, które uczestniczyły w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji pierwotnej. Wydana przez Zakład na skutek wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja z dnia 28 kwietnia 2010 r. poprzedzona została czynnościami zmierzającymi do weryfikacji decyzji z dnia 10 lutego 2010 r. . odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W czynnościach tych brały udział te same osoby, wskazane z imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego, które brały udział w analogicznych czynnościach poprzedzających wydanie decyzji pierwotnej. I tak, decyzję z dnia 28.02. 2010 r. oprócz działającego z upoważnienia Prezesa ZUS, Dyrektora Oddziału Zakładu w C. – W. C., podpisali również: Inspektor M. B., Kierownik Referatu G. D. oraz Naczelnik Wydziału Realizacji Dochodów A. P., oraz z-ca dyrektora Ł. P. a więc osoby, które uczestniczyły przy opiniowaniu wniosku skarżącej, względnie brały udział w komisji rozpatrującej zasadność umorzenia należności przed wydaniem rozstrzygnięcia w I instancji, bądź tez wydawały tą decyzję. Świadczą o tym podpisy widniejące na kartach 44 akt administracyjnych. Widnieje tam również podpis Dyrektora Oddziału ZUS – W. C., która w dniu 5 lutego 2010 r. nie wyraziła zgody na umorzenie. Osoby, których podpisy znajdują się na wyżej wskazanych kartach akt podtrzymały swoje stanowisko w toku postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy Zauważyć także należy, że Zastępca Dyrektora – Ł. P., która podpisała decyzję I instancji, również brała udział w dalszym postępowaniu, negatywnie opiniując wniosek przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Poza tym Inspektor M. B., Kierownik Referatu G. D. oraz Naczelnik Wydziału Realizacji Dochodów A. P. podejmowali także szereg innych czynności wywołanych wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie budzi zatem wątpliwości, że wskazani wyżej pracownicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych brali udział w rozstrzyganiu zasadności wniosku skarżącej o umorzenie należności w I instancji, jak również w czynnościach poprzedzających rozstrzygnięcie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Takie działanie niewątpliwie w istotny sposób narusza reguły postępowania administracyjnego.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b oraz lit. c w/w ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło