I SA/Sz 395/10
WyrokWSA w Szczecinie2010-08-18
Skład orzekający: Zygmunt Chorzępa, Kazimierz Maczewski, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ celny zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta nie była ostateczna?Ratio decidendi
Organ celny zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ decyzja ta nie była ostateczna, co stanowi podstawową przesłankę do wszczęcia takiego postępowania. Chociaż organ celny błędnie powołał się na przepisy dotyczące terminów do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności, to sama odmowa wszczęcia postępowania była prawidłowa z uwagi na brak ostateczności decyzji.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego dotyczącej długu celnego i VAT. Dyrektor Izby Celnej odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na upływ terminów określonych w Kodeksie celnym i Ordynacji podatkowej. Spółka zaskarżyła tę decyzję, argumentując m.in. nieobowiązywanie przepisów Kodeksu celnego i niewłaściwe zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że odmowa wszczęcia postępowania była zasadna, ponieważ decyzja, której dotyczył wniosek, nie była ostateczna.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Anna Świątek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi T. Spółka jawna K. M.i M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Dyrektor Izby Celnej w Sz. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. nr [...], odmawiającą Spółce Jawnej T. K. M., M. M. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Sz. z dnia [...]r. nr [...].
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu [...] r., w Oddziale Celnym w L. na podstawie zgłoszenia celnego zarejestrowanego w ewidencji pod pozycją [...] objęto procedurą tranzytu towar w postaci tkaniny poliestrowej. Towar ten powinien być dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia wskazanego w polu 53 zgłoszenia celnego, tj. do Oddziału Celnego w K., najpóźniej do 10 października 2001 r. Z uwagi na niedopełnienie tego obowiązku, postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Celnego w Sz. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji ww. towaru. W dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego II w Sz. decyzją nr [...] określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł, kwotę odsetek od długu celnego w wysokości [...] zł (obliczonych za okres od dnia powstania długu celnego, tj. 11 października 2001 r., do dnia wydania postanowienia o wszczęciu
postępowania - 6 stycznia 2002 r.) oraz kwotę podatku od towarów i usług (VAT)
w wysokości [...] zł, w związku ze stwierdzeniem niezakończenia procedury tranzytu i usunięcia towaru spod dozoru celnego.
Organ odwoławczy wskazał dalej, że za dłużnika w sprawie uznano firmę T. Spółka Jawna K M, M M, natomiast w stosunku do drugiej strony, tzn. firmy T. K. M. Spółka z o.o. (aktualnie "H." Sp. z o.o.) prowadzone postępowanie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe.
Pełnomocnik firmy T. Spółka Jawna K. M., M. M. pismem z dnia 11 grudnia 2003 r., uzupełnionym pismem z 19 grudnia 2003 r., złożył odwołanie od ww. decyzji. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Sz. zawiesił postępowanie odwoławcze z uwagi na dochodzenie wszczęte przez policję w dniu 25 czerwca 2004 r., a w związku z umorzeniem śledztwa przez prokuraturę postanowieniem z dnia [...]r., organ celny postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. podjął zawieszone postępowanie.
Dyrektor Izby Celnej w Sz. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, natomiast wyrokiem z dnia 15 marca 2006 r. (sygn. akt I SA/Sz 392/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę firmy T. Spółka Jawna K. M., M. M. na tę decyzję organu II instancji.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Spółkę, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2007 r. (sygn. akt I GSK 1491/06), uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie oraz decyzję Dyrektora Izby Celnej w Sz. z [...] r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Sz. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego II w Sz. z dnia [...] r. nr [...].
Spółka pismem z dnia 17 sierpnia 2009 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w Sz.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano dalej, iż 17 sierpnia 2009 r. do Izby Celnej w Sz. wpłynął wniosek pełnomocnika Spółki z 12 sierpnia 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w Sz. z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Sz. z dnia [...] r. nr [...] i umorzenie postępowania oraz wstrzymanie wykonania ww. decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że za pismem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Sz. przekazał odpowiedź na skargę wraz z aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Postanowieniem z dnia [...] r. (sygn. akt I SA/Sz 721/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zawiesił postępowanie sądowe w przedmiocie powstania długu celnego i określenia podatku od towarów i usług do czasu rozpoznania wniosku Spółki firmy z dnia 12 sierpnia 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]r. nr [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano następnie, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Sz. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Sz. nr [...] z dnia
[...] r.
Pismem z 19 stycznia 2010 r. pełnomocnik Spółki wniósł odwołanie od ww. rozstrzygnięcia organu celnego, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i wszczęcie postępowania zgodnie z wnioskiem z 12 sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że przepis art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, przyjęty za podstawę prawna zaskarżonej decyzji, został wyrugowany z aktualnego systemu prawnego. Zarzucono ponadto, że art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne nie odnosi się do kwestii wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji czy też wznowienia postępowania, w związku z tym do postępowania należy stosować przepisy Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny oraz przepisy Ordynacji podatkowej, a w szczególności jej art. 245 i art. 247. Zdaniem pełnomocnika strony, oparcie zaskarżonej decyzji wyłącznie o normy Kodeksu Celnego stanowi naruszenie art. 120 i art. 121 O.p., w związku z czym decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Dyrektor Izby Celnej w Sz. po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie, organ wskazał, że z dniem wejścia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, tj. 1 maja 2004 r., ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny przestała obowiązywać, jednak zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy sprzed 1 maja 2004 r. należy stosować w sprawach dotyczących długu celnego, który powstał przed uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Przepisy formalne, tj. ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa należy stosować w aktualnie obowiązującym brzmieniu.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżoną decyzją odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Sz. nr [...] z dnia [...] r., którą określono kwotę wynikającą z długu celnego (wraz z odsetkami) oraz kwotę podatku od towarów i usług. Wobec tego, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w części dotyczącej długu celnego zastosowanie ma przepis art. 2652 Kodeksu celnego, natomiast w części dotyczącej zobowiązania podatkowego zastosowanie znajduje przepis art. 249 Ordynacji podatkowej.
Następnie organ II instancji wskazał, że w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Urzędu Celnego II w Sz. z dnia [...] r. nr
[...], dług celny powstał w dniu [...] r., w związku
z usunięciem spod dozoru celnego towaru przewożonego za dokumentem
SAD [...] z dnia [...] r. Wniosek z dnia
12 sierpnia 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 13 sierpnia 2009 r. - tym samym żądanie strony nastąpiło po terminie określonym przepisem art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, który upłynął
w dniu 11 października 2004 r. Organ podkreślił, że w sprawie rozstrzygające znaczenie ma upływ terminu do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji w części dotyczącej należności celnych, określonego w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, wobec czego nie ma podstaw prawnych do prowadzenia takiego postępowania, a zatem i do rozważania podnoszonych przez stronę argumentów z zakresu prawa materialnego czy formalnego, bowiem nie może nastąpić wszczęcie postępowania, w którym do takiego rozważania mogłoby dojść.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że w sprawie wystąpiła również przesłanka określona w art. 249 § 9 pkt 1 O.p. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Sz. z dnia [...] r. nr [...] została doręczona Spółce Jawnej w dniu 28 listopada 2003 r. - zgodnie z zapisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. decyzji. Wniosek z 12 sierpnia 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 13 sierpnia 2009 r., tym samym żądanie strony nastąpiło po terminie określonym w art. 249 § 1 pkt 1 O.p., który upłynął w dniu 28 listopada 2008 r. Termin określony w art. 249 O.p. jest terminem zawitym i jego przekroczenie skutkuje tym, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Zatem zasadnie organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Sz. z dnia [...]r. nr [...].
Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, Dyrektor Izby Celnej w Sz. stwierdził, że zakres zastosowania art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne był przedmiotem analizy przez sądy administracyjne, które uznały, iż dotyczy on zarówno przepisów prawa materialnego, jak
i formalnego, na dowód czego powołał się na wyroki sądów. Organ odwoławczy wskazał także, że zastosowanie przepisu art. 2652 Kodeksu celnego należy powiązać z przepisem art. 262 tego Kodeksu, który stanowi, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej oraz obowiązek uwzględniania przepisów prawa celnego oznacza pierwszeństwo stosowania uregulowań Kodeksu celnego w stosunku do przepisów Ordynacji podatkowej. Postępowanie w sprawach celnych regulują przepisy zawarte w tytule IX Dział I Kodeksu celnego i mają one pierwszeństwo w stosowaniu przed przepisami Ordynacji podatkowej, gdy w obu ustawach jest regulowana ta sama instytucja prawna. W tym przypadku taką instytucją jest termin na wystąpienie strony z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Przekroczenie terminu na złożenie takiego wniosku jest przeszkodą formalną, która uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku.
Spółka pismem z dnia 23 kwietnia 2010 r. wniosła skargę na ww. decyzję, żądając uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości z powodu niezgodności
z prawem oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona ponownie podniosła zarzuty przedstawione w odwołaniu. W dniu 3 sierpnia 2010 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe strony skarżącej, która podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, jednocześnie dodając, że o zachowaniu terminu do złożenia wniosku świadczy to, że po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie oraz decyzji organu odwoławczego, w obrocie prawnym nadal pozostała decyzja organu I instancji i odwołanie strony, a zatem nie można mówić, iż upłynął jakikolwiek termin procesowy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Sz. wniósł o oddalenie skargi, nie znajdując podstaw faktycznych ani prawnych do zmiany swojego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, nie istnieją bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo z naruszeniem przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy wskazać, iż ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802, ze zm.), której przepisy stanowiły podstawę materialnoprawną decyzji Naczelnika II Urzędu Celnego w Sz. z dnia
[...] r., utraciła moc z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622), tj. z dniem 1 maja 2004 r. – stosownie do przepisów art. 25 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.).
Zgodnie jednak z przepisem art. 26 ww. ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne: "Przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej". Wobec tego, do zdarzeń objętych decyzją organu celnego I instancji z dnia [...] r. należy stosować przepisy obowiązujące przed 1 maja 2004 r., tj. przepisy Kodeksu celnego, przy czym dotyczy to zarówno przepisów "dotychczasowych" mających charakter norm prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Pogląd taki został ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 10.05. 2006 r. I GSK 1725/05, z 20.02.2007 r. I GSK 559/06, z 18.04.2007 r. I GSK 1274/06, z 08.11.2007 r. I GSK 49/07, z 14.12.2007 r. I GSK 1005/07). W wyroku I GSK 49/07 NSA stwierdził także, iż przytoczony w wyroku pogląd znajduje oparcie również w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 6 grudnia 2006 r. sygn. akt SK 25/05 (Dz. U. Nr 229, poz. 1675).
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podzielił pogląd wyrażony w przytoczonych wyrokach – zatem w sprawie niniejszej, wobec tego, iż dług celny powstał przed dniem 1 maja 2004 r., zasadnie Dyrektor Izby Celnej w prowadzonym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika II Urzędu Celnego w Sz. z dnia [...] r. wskazywał na przepisy Kodeksu Celnego, w szczególności na art. 262 tej ustawy.
W myśl art. 262 Kodeksu celnego, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania ww. decyzji organu I instancji: "Do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 i Nr 160, poz. 1083, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 1999 r. Nr 11, poz. 95 i Nr 92, poz. 1062, z 2000 r. Nr 94, poz. 1037, Nr 116, poz. 1216, Nr 120, poz. 1268 i Nr 122, poz. 1315 oraz z 2001 r. Nr 16, poz. 166, Nr 39, poz. 459 i Nr 42, poz. 475), z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego". Wprawdzie z dniem 1 stycznia 2003 r. przepis ten otrzymał brzmienie: "Do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa" i w takim brzmieniu przepis ten obowiązywał do czasu uchylenia Kodeksu celnego, jednak w ocenie Sądu, również po tej zmianie logiczna wykładnia tego przepisu, nakazującego odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy Kodeks celny zawierał przepisy odmienne w stosunku do przepisów Ordynacji podatkowej, to pierwszeństwo stosowania należy przyznać przepisom Kodeksu. Odmienna wykładnia tego przepisu prowadziłaby do niemożliwego do zaakceptowania wniosku, iż takie odmienne przepisy Kodeksu celnego w ogóle nie mogłyby być stosowane, byłyby więc zbędne - co byłoby niezgodne m.in. z zasadą racjonalnego ustawodawcy, która nie pozwala na taką interpretację przepisów prawa.
Zgodnie z powołanym także w zaskarżonej decyzji przepisem art. 2652 ustawy - Kodeks celny (dodanego do tej ustawy z dniem 21 maja 1999 r.): "Jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny: 1) nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, 2) nie wznawia postępowania".
Wobec powyższego, w przedmiotowej sprawie do wniosku strony skarżącej o stwierdzenie nieważności ww. decyzji organu celnego I instancji, Dyrektor Izby Celnej w Sz. rozpatrując wniosek strony, po ustaleniu, iż od dnia powstania długu celnego upłynęły 3 lata, mógłby odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji – na podstawie pkt. 1 art. 2652 Kodeksu celnego – gdyby przedmiotowa decyzja była decyzją ostateczną. Wprawdzie przepis ten nie precyzuje, iż dotyczy on jedynie decyzji ostatecznej, jednak również i w tym wypadku wykładnia logiczna i wykładnia systemowa zewnętrzna prowadzą do wniosku, że tylko takich decyzji przepis ten dotyczy. Zauważyć bowiem należy, że przepis ten odnosi się do postępowań nadzwyczajnych, tj. do powstępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i do wznowienia postępowania, a nie powinno budzić wątpliwości (także z powodu odesłania w art. 262 Kodeksu celnego do odpowiedniego stosowania przepisów działu IV Ordynacji podatkowej), iż takie tryby badania zgodności z prawem i eliminowania decyzji z obrotu prawnego dotyczyć mogą tylko decyzji ostatecznych, bowiem kontrola legalności decyzji nieostatecznych dokonywana jest w postępowaniu zwyczajnym (zwykłym) – gdyż "wyłącznym trybem weryfikacji decyzji nieostatecznej w Ordynacji podatkowej jest postępowanie odwoławcze (por.: B. Adamiak: "Ordynacja podatkowa. Komentarz 2010", wyd. UNIMEX, Wrocław 2010, str. 912). W przeciwnym bowiem razie weryfikacja decyzji nieostatecznej odbywałaby się równoległe w dwóch trybach, co pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z ogólnymi regułami postępowania administracyjnego (także podatkowego). Nie pozostawiają wątpliwości w tym względzie przepisy Ordynacji podatkowej, regulujące te tryby postępowań i mające – jak wyżej wskazano – zastosowanie w postępowaniu w sprawach celnych.
Zgodnie więc z art. 247 § 1 O.p. (zawartego w dziale IV tej ustawy), organ podatkowy stwierdza nieważność "decyzji ostatecznej", która zawiera jedną (lub więcej) z wad wymienionych w pkt. 1-8, zatem Dyrektor Izby Celnej w przedmiotowej sprawie powinien stwierdzić, iż decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności nie jest decyzją ostateczną i właśnie z tego powodu odmówić wszczęcia postępowania. Zauważyć przy tym należy, że Ordynacja podatkowa regulując tryb stwierdzania nieważności decyzji (ostatecznych), wprowadziła istotną odrębność formy procesowej działania organu podatkowego w stosunku do unormowań dotyczących wszczęcia postępowania w trybie zwykłym. W trybie zwykłym działania organu dotyczące wszczęcia postępowania albo odmowy jego wszczęcia są dokonywane w formie postanowień, natomiast w trybie nadzwyczajnym, zgodnie z art. 249 § 1 O.p., konieczna jest forma decyzji podatkowej, która musi odpowiadać wymaganiom przewidzianym w art. 210 i 211 O.p. (por.: J. Borkowski, w ww. komentarzu do Ordynacji podatkowej, str. 1037).
Zasadnie więc w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazano przepis art. 249 § 1 O.p. jako podstawę odmowy wszczęcia postępowania, zbędnie natomiast wskazano na pkt. 1 tego przepisu. Zgodnie bowiem z art. 249 § 1 O.p., organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności:
1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub
2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję (...).
Wymienione w tym przepisie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania mają charakter przykładowy, co wynika z poprzedzenia ich wyliczenia wyrazami: "w szczególności". Nie będzie więc też podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy nie będzie ona ostateczna (tak też J. Borkowski, op. cit., str. 1037). W przedmiotowej sprawie dotyczy to oczywiście nieostatecznej decyzji organu I instancji zarówno w części dotyczącej długu celnego, jak i zobowiązania w podatku od towarów i usług.
Wskazywanie więc w zaskarżonej decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania na upływ terminów określonych w art. 2652 Kodeksu celnego i w art. art. 249 § 1 pkt 1 O.p. – aczkolwiek wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji został rzeczywiście złożony po upływie tych terminów – było zbędne, bowiem postępowanie nie mogło być wszczęte wobec braku podstawowej przesłanki dla jego wszczęcia, tj. ostateczności decyzji.
Stwierdzając zatem, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, Sąd uznał jednak, iż naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem zasadna była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze i powtórzonych w piśmie procesowym z dnia 3 sierpnia 2010 r. dotyczących naruszenia przepisów art. 247 § 2 w zw. z art. 68 i 70 O.p., stwierdzić należy, że zarzuty te nie są zasadne. Zgodnie z art. 247 § 2 O.p. organ podatkowy odmawia stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70". Cytowany przepis reguluje więc sytuację, gdy w trakcie wszczętego już postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji organ dochodzi do wniosku, że decyzja, której to postępowanie dotyczy jest nieprawidłowa, bo zawiera wady wymienione w § 1 tego artykułu, jednak jej uchylenie nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przedawnienia określonych w art. 68 lub art. 70 O.p. Taki wniosek potwierdza również treść § 3 powołanego artykułu, w myśl którego: "Odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku wymienionym w § 2, organ podatkowy w rozstrzygnięciu stwierdza, że decyzja zawiera wady określone w § 1, oraz wskazuje okoliczności uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji". Takie rozstrzygnięcie (decyzja) może być bowiem wydane jedynie po przeprowadzeniu (a więc po wszczęciu) postępowania w sprawie.
Sąd nie stwierdził również, aby odmawiając wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie organ celny naruszył ogólne zasady postępowania, wyrażone w art. 120 i 121 O.p., a zarzuty skargi w tym zakresie odnoszą się do niezastosowania w sprawie powoływanych przez stronę skarżącą ww. przepisów Ordynacji podatkowej (tj. art. 247 § 2 oraz art. 68 i art. 70 O.p.). Jak wyżej wskazano, zastosowanie tych przepisów w sprawie nie byłoby zasadne, przy czym zauważyć należy, że w skardze nie podjęto nawet próby wykazania, iż w sprawie nie upłynęły terminy przedawnienia określone w art. 68 lub 70 O.p. – chociaż i tak wykazanie takiego faktu nie miałoby żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Zgodzić się natomiast należy z zarzutem skargi, że w zaskarżonej decyzji niezasadnie powołano się na art. 2652 Kodeksu celnego – jednak nie dlatego, iż przepis ten nie może być stosowany w postępowaniu celnym (jak niesłusznie uważa strona skarżąca), lecz dlatego, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie mogło zostać wszczęte już z powodu braku wstępnej (podstawowej) przesłanki takiego postępowania, tj. braku ostateczności decyzji. Kwestie te zostały już powyżej wyjaśnione szerzej, należy jedynie dodać, że także i ta wada zaskarżonej decyzji nie mogła skutkować jej uchyleniem przez Sąd, w sytuacji, gdy istniała inna podstawa prawna do odmowy wszczęcia postępowania, zatem wynik sprawy był prawidłowy.
Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa materialnego, względnie uchybia przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzec należało o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło