I SA/Wa 1197/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędzia WSA Daniela Kozłowska Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku J. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r., nr [...], dotyczącej uwłaszczenia S. [...] w G. w części odnoszącej się do działek nr [...], położonych w G. – utrzymał w mocy w decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. Organ wydał decyzję w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 1991 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez S. [...] w G. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w G. przy ul. [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m² w obrębie [...] oraz nabycie prawa własności budynków i budowli znajdujących się na tym gruncie. J. C. w piśmie z 13 marca 2008 r. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1991 r. w części odnoszącej się do działek nr [...] położonych w G. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r. J. C. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. Organ nadzorczy stwierdził, iż uwłaszczenie, które nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. odnosi się do stanu prawnego obowiązującego w dniu 5 grudnia 1990 r. i oznacza przekształcenie istniejącego prawa zarządu w prawa rzeczowe wymienione w powołanym przepisie. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Z akt wynika, że działki nr [...] zostały zbyte na rzecz Skarbu Państwa – S. [...] w G., w trybie przepisów wywłaszczeniowych, przez J. C. aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1989 r. W dniu 5 grudnia 1990 r. grunt ten stanowił zatem własność Skarbu Państwa oraz istniało prawo zarządu jednostki uwłaszczonej. Stan taki istniał także w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, a wobec tego spełnione były przesłanki uwłaszczenia. W dniu wydania decyzji nie były też zgłoszone roszczenia osób trzecich. J. C. wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wnioskiem z dnia [...] października 2007 r., a więc już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Skoro więc w dniu 5 grudnia 1990 r., jak też w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, nie toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości i nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich, nie było przeszkód do wydania stosownej decyzji uwłaszczeniowej. Minister Infrastruktury uznał ostatecznie, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; nie stwierdzono też, aby mogły zaistnieć inne przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. J. C. wniosła skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r., w której zarzuciła naruszenie: 1. art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 28, 10, 81, 7 i 9 k.p.a. oraz w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez uznanie, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r. w zakresie, w jakim stwierdzała nabycie przez S. [...] prawa użytkowania wieczystego działek położonych w G. nr [...], dla których Sąd Rejonowy [...] w G. prowadzi księgę wieczystą Kw nr [...], nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa; 2. art. 7 i 8 k.p.a. polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny, słuszny interes obywateli oraz zasadę zaufania do organów Państwa; 3. art. 77 k.p.a. polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 4. art. 107 § 3 k.p.a. przez niezamieszczenie obowiązkowych elementów uzasadnienia wymaganych przepisami prawa, a w szczególności wskazania dowodów, na których oparł się organ administracyjny dokonując ustaleń oraz wskazania przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Podnosząc powyższe zarzuty J. C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania R. S. wniósł o oddalenie skargi. Uczestnik podniósł między innymi, iż skarżąca upatruje rażącego naruszenie prawa w tym, że jej zdaniem pozbawiona została bez swej winy prawa udziału w charakterze strony w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji Wojewody [...]. Niezależnie od oceny czy istotnie skarżąca posiadała przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie prawa użytkowania wieczystego, zarzut uniemożliwienia czynnego udziału mógłby ewentualnie stanowić podstawę wznowienia postępowania, a nie podstawę nieważności. Uczestnik podniósł także, iż nieruchomość objęta decyzją Wojewody [...], nie została wywłaszczona, a została przez J. C. sprzedana Skarbowi Państwa. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidywały w 1991 roku możliwości zwrotu nieruchomości nabytej na podstawie umowy cywilnoprawnej. Uprawnienie do ewentualnego zwrotu nieruchomości nabytej na podstawie umowy cywilnoprawnej jest wprost wyłączone przez art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu z daty wydania decyzji Wojewody [...] Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 marca 2009 r. (I SA/Wa 73/09) oddalił skargę. J. C. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 maja 2010 r. (I OSK 1037/09) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiego Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż wbrew stanowisku wyrażonemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie elementem rozstrzygającym w sprawie odroczenia nie był brak pełnomocnictwa substytucyjnego, ale informacja o nagłym zachorowaniu pełnomocnika. Brak odroczenia rozprawy stanowił więc takie naruszenie procedury sądowej, która skutkuje nieważnością postępowania. Na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2010 r., wyznaczoną w celu ponownego rozpoznania sprawy, skarżącą J. C. oraz uczestnik J. S. podtrzymali dotychczasowe stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Na wstępie należy zaznaczyć, iż postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. było postępowaniem nadzorczym dotyczącym decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r. wydanej w sprawie uwłaszczenia S. [...] w G. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie administracyjnej wymagane było wyłącznie ustalenie czy w toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] października 1991 r. zaistniała jedna z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności czy doszło do rażącego naruszenie prawa, w tym art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), dalej: "ustawa". Wobec tego organ nadzorczy nie był zobowiązany zatem ocenić między innymi czy istniały podstawy do zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, iż Minister Infrastruktury odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r. nie naruszył prawa, a w szczególności przepisów wymienionych w skardze. Organ nadzorczy przeprowadził postępowanie nadzorcze w zakresie wymaganym dla rozstrzygnięcia sprawy oraz w dostateczny sposób wyjaśnił podstawy prawne i faktyczne rozstrzygnięcia. Uzasadniając powyższe stanowisko Sąd zwraca w pierwszej kolejności uwagę na fakt złożenia przez J. C. wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dopiero w dniu [...] października 2007 r., co wynika z pisma pełnomocnika wnioskodawczyni z 14 kwietnia 2008 r., a więc po dniu 5 grudnia 1990 r., a także po dniu wydania decyzji przez Wojewodę [...]. Stąd nie było możliwe ewentualne naruszenie interesów prawnych J. C., to jest pozbawienie tej strony roszczenia o zwrot nieruchomości w wyniku wydania decyzji, skoro osoba ta do dnia [...] października 1991 r. nawet nie wystąpiła ze stosownym żądaniem. Zawarte w art. 2 ust. 1 ustawy zastrzeżenie "nie narusza praw osób trzecich" oznacza wyłącznie, iż uwłaszczenie nie może nastąpić z pominięciem roszczenia o zwrot nieruchomości. Zatem wywłaszczona nieruchomość, która w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawała w zarządzie państwowej osoby prawnej, nie może z mocy samego prawa stać się przedmiotem prawa użytkowania wieczystego, jeżeli przed tą datą zaistniały przesłanki do zwrotu nieruchomości. Złożenie wniosku o zwrot nieruchomości przed wszczęciem postępowania uwłaszczeniowego lub w jego trakcie powinno skutkować niewszczynaniem lub zawieszeniem tego ostatniego do czasu zakończenia postępowania o zwrot nieruchomości. Jeżeli bowiem istniałyby przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a pomimo to nastąpiłoby uwłaszczenie nieruchomości, to w takiej sytuacji doszłoby do naruszenia prawa osób trzecich, a ostatecznie i rażącego naruszenia prawa. Jeżeli jednak były właściciel do dnia wydania decyzji uwłaszczeniowej nie wystąpił o zwrot nieruchomości, to nie można zasadnie zarzucić naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy z uwagi na pominięcie praw osób trzecich. J. C. złożyła wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości po zakończeniu postępowania uwłaszczeniowego. Zatem w tym postępowaniu Wojewoda [...] nie mógł naruszyć praw byłego właściciela nieruchomości, w szczególności poprzez odstąpienie od zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości, jeżeli postępowanie o zwrot nieruchomości w ogóle nie było prowadzone. Dodać także należy, na słusznie zwrócił uwagę uczestnik postępowania, iż samo pozbawienie strony udziału w postępowaniu administracyjnym, nie stanowi okoliczności mogącej stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, a wyłącznie podstawę wznowienia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r., I OSK 120/08, niepubl.). Stąd zarzuty J. C. dotyczące pozbawienia tej strony udziału w postępowaniu, a więc naruszenia art. 28 k.p.a., nie mogły oczywiście stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. Uczestnik słusznie także podkreślił, iż w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej nie istniały prawne możliwości uzyskania zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarbu Państwa na podstawie umowy zawartej w trakcie procedury wywłaszczeniowej prowadzonej na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Sytuacja w tym zakresie uległa zmianie dopiero w dniu 22 września 2004 r., a więc w dniu wejścia z życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 1492 ze zm.). Wobec tego Wojewoda [...] nie mógł naruszyć art. 9 k.p.a., gdyż J. C. nie przysługiwało skuteczne roszczenie o zwrot nieruchomości, a ponadto, co umknęło uwadze skarżącej, przepis ten odnosi się wyłącznie do stron i innych osób uczestniczących w postępowaniu. Warunek ten nie został spełniony, gdyż J. C. nie brała w ogóle jakiegokolwiek udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] października 1991 r. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.