III SA/Łd 444/10

Dnia 26 sierpnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant Asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2010 roku sprawy ze skarg Rady Gminy w R. i R. W. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu wójta oddala obie skargi. III SA/Łd 444/10 UZASADNIENIE Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] Wojewoda Ł. działając na podstawie art. 98 a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) – dalej u.s.g., stwierdził wygaśnięcie mandatu wójta Gminy R.– R.W. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Wojewoda Ł. wskazał, że Sąd Rejonowy w P.. wyrokiem z dnia [...] uznał R. W.za winnego popełnienia czynu z art. 231 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r. Nr 88 poz. 553 ze zm.) w zb. z art. 90 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.) w zb. z art. 117 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków (Dz.U. z 2003 r. nr 162 poz. 1568) w zb. z art. 11 § 2 Kodeksu karnego, stanowiącego przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego i wymierzył mu karę 100 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 60 zł. Wyrok uprawomocnił się w dniu 16 lutego 2010 r. Powołując się na treść art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 20012 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. z 2002 r. nr 113 poz. 984 ze zm.) Wojewoda stwierdził, iż w wyniku prawomocnego wydania wyroku skazującego za popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego R.W. utracił prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze), czego następstwem było wygaśnięcie mandatu wójta. Stosownie do treści art. 26 ust. 2 powołanej ustawy wygaśnięcie mandatu w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 1-7 stwierdza rada gminy, w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. Rada Gminy w R. mimo obowiązku wynikającego z powołanej ustawy nie podjęła uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu R.W. Uchwała taka nie została również podjęta w terminie 30 dni od daty wezwania właściwego organu nadzoru, to jest wezwania Wojewody Ł. z dnia 8 września 2008 r. Wobec powyższego, po powiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Wojewoda Ł.wydał zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu wójta Gminy R.- R. W. Na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli R. W.oraz Rada Gminy w R., zarzucając naruszenie art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym i art. 26 ust. 1 w zw. z ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. 2002 r. Nr 113 poz. 984 ze zm.). Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 445/10 skarga R.W. została połączona do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze skargą wniesioną przez Radę Gminy w R., zarejestrowaną pod sygn. akt III SA/Łd 444/10. Uzasadniając wniesioną skargę R. W.wskazał, iż nieścisłości wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...], nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić czy powyższy wyrok dotyczy jego osoby. Nie może on zatem stanowić podstawy wydania zarządzenia zastępczego, bowiem zawiera informacje nieprawdziwe i nierzetelne. Skarżący podniósł ponadto, że poprzez wydane zarządzenie Wojewody Ł. zarówno on, Rada Gminy, jak i społeczeństwo gminy R. pozbawieni zostali prawa i możliwości wyjaśnienia sprawy. Takie traktowanie w ocenie R.W. stanowi przejaw bezprawia uzasadniony społecznym lub praktycznym zapotrzebowaniem na "takie wyroki sądów". Wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia lub o stwierdzenie jego nieważności. Rada Gminy R.wskazując na zasadność skargi powtórzyła powyżej powołane argumenty dotyczące nieścisłości wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] r. W ocenie Rady rozbieżności powołanego wyroku nie dawały podstaw do bezsprzecznego przyjęcia faktu skazania wójta, a co za tym idzie do zastosowania przepisu art. 98a ustawy o samorządzie gminnym. Obowiązkiem organu jest bowiem rzetelne i dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co w niniejszym postępowaniu w ocenie Rady nie miało miejsca. Odnosząc się do kwestii nie podjęcia uchwały w sprawie pozbawienia mandatu wójta Rada Gminy R.podniosła, że nie dysponowała wyrokiem z dnia [...] r. Wyrok ten został doręczony przez sąd do Urzędu Gminy R., a więc jednostce obsługującej wójta, a nie Radę Gminy. Natomiast Wojewoda Ł. mając informację o nie posiadaniu przez Radę wyroku z dnia [...] r. również nie spowodował jego doręczenia. Tym samym Rada Gminy została pozbawiona konstytucyjnego prawa i możliwości działania w tej sprawie , a co za tym idzie do dokonania oceny przesłanek stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta i podjęcia stosownej uchwały. Powyższe w ocenie Rady stanowi przejaw ignorancji obowiązującego prawa zarówno przez sąd, jak i organ nadzoru. Rada Gminy wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedziach na skargi Wojewoda Ł. wniósł o ich oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zastępczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd na mocy art. 134 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będą jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że jest władny uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, która przytoczyła strona skarżąca. W ocenie Sądu zaskarżone zarządzenie zastępcze nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jego legalności. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 98 a ust. 2 u.s.g. w związku z art. 26 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 z dnia 20 czerwca 2001r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Zgodnie z treścią art. 98 a ust. 1 u.s.g. jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 190 ust. 2 i 6 i art. 194 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 24 b ust. 6, art. 26 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, obsadzenia mandatu radnego, wygaśnięcia mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze ( art. 98 a ust. 2 u.s.g.). Stosownie do treści art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta wygaśnięcie mandatu wójta następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Wygaśnięcie mandatu wójta stwierdza rada gminy w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu (art. 26 ust. 2 ustawy). Natomiast przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (tj. Dz.U. z 2003 r. Nr 159 poz. 1547 ze zm.) stanowi , iż prawa wybieralności nie mają osoby karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Z treści powołanych przepisów wynika, że zarządzenie zastępcze stanowi środek nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego. Ma ono na celu wypełnienie luki powstałej wskutek braku działania organu samorządowego. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, iż R. W. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w P.z dnia [...] r. za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W związku z powyższym skarżący utracił prawo wybieralności, a co za tym idzie, w myśl powołanego przepisu art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, sprawowany przez niego mandat Wójta Gminy R. wygasł z mocy prawa. Bezsporny pozostaje również fakt, iż Rada Gminy R. pomimo obowiązku wynikającego z treści przepisu art. 26 ust. 2 powołanej powyżej ustawy nie stwierdziła wygaśnięcia mandatu R. W.w miesięcznym terminie , biegnącym od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu, jak również w 30 dniowym terminie, o którym mowa w art. 98 a ust. 1 u.s.g. Konieczne i zasadne było zatem w ocenie Sądu wydanie przez Wojewodę Ł. zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego z dnia [...] r., które potwierdzało jedynie skutek prawny jaki nastąpił z mocy ustawy. Wskazać należy również, że zaskarżone zarządzenie nie naruszało w żaden sposób praw wójta ani Rady Gminy R. Zabezpieczało natomiast interes społeczności lokalnej, którą reprezentować powinny osoby nie skazane prawomocnymi wyrokami za przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Zdaniem Sądu bez wpływu na wynik sprawy pozostaje również fakt doręczenia przez Sąd Rejonowy w P.odpisu wyroku z dnia [...]r. Urzędowi Gminy R. zamiast Radzie Gminy R.. Urząd gminy jest bowiem jednostką organizacyjną gminy zapewniającą obsługę administracyjną, organizacyjną i techniczną wójta gminy, a w praktyce często także rady gminy oraz jej organów wewnętrznych: przewodniczącego rady i jego zastępców, komisji rady, klubów radnych oraz samych radnych. Praktyka ta opiera się na poglądzie, że osobą zobowiązaną do zapewnienia obsługi kancelaryjnej rady jest wójt. Urząd gminy jest zatem aparatem pomocniczym organów gminy, a nie tylko wójta. (por. G. Jyż; Z. Pławecki; A. Szewc Samorząd Gminny. Komentarz., ABC , Wydanie III). Wskazać należy również, iż żaden przepis ustawy o samorządzie gminnym nie reguluje instytucji jednostki organizacyjnej obsługującej radę gminy. Z tego też powodu nietrafny wydaje się zarzut ignorowania przepisów prawa przez Sąd Rejonowy w P.jak i przez Wojewodę Ł. Niezrozumiałe są również podnoszone w skardze wątpliwości R. W. czy wyrok Sądu Rejonowego w P.z dnia [...] r. dotyczy jego osoby, skoro od powyższego orzeczenia wniósł apelację do Sądu Okręgowego w P., który wyrokiem z dnia [...]uznał apelację za oczywiście bezzasadną. Ponadto z treści wyroku Sądu Rejonowego w P.z dnia [...]wynika jednoznacznie, iż dotyczy on Wójta Gminy R. – R.W. Odnosząc się natomiast do zawartych w skardze wniosków o wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego należy wskazać, iż przepis art. 7 p.p.s.a. zobowiązuje sąd administracyjny do podejmowania czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Z uwagi na fakt, iż skargi na przedmiotowe zarządzenie Wojewody Ł. wpłynęły do sądu w dniu 26 lipca 2010 r., a termin rozprawy został wyznaczony na dzień 26 sierpnia 2010 r. Sąd pozostawił wnioski strony skarżącej bez rozpoznania. Przystąpienie do rozpoznania wniosków o wstrzymanie wydłużyłoby bowiem czas rozpoznania wniesionych skarg. W myśl art. 61 § 6 p.p.s.a. ewentualne wstrzymanie wykonania zarządzenia upadłoby w momencie wydania orzeczenia kończącego postępowanie w powyższej sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargi. tp